فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

ارزیابی و توسعه نظام پیشنهادها مدل CIPP

ارزیابی و توسعه نظام پیشنهادها مدل CIPP

(مدیریت مشارکتی) 1

مولف/مترجم: زهرا رضوی امیری- زهرا سعیدی                                                                   
منابع و ماخذ   
1-  حاجی شریف، محمود، ساختار اجرایی و استقرار سیستم مدیریت کیفیت جامع،موسسه فرهنگی نشر رامین ،1376     
2-  رهنورد، فرج ا.. .; مدیریت مشارکتی ، تئوری و عمل ; مرکز آموزش مدیریت دولتی ; 1378
3-  ذاکر، محمد علی، آشنایی با نظام مدیریت مشارکتی و نظام پیشنهادها ، موسسه توسعه و فرهنگ مشارکت ، 1378      
4- زراعت پیشه ،علی محمد، مدیریت بر مبنای پیشنهاد ، مجله تدبیر شماره 114، مرداد 80  

5- Arnold, H.J& Feldman, D.C; Organizational Behavior; MCGRAW-HILL, COM; 1986.
 6- Benito , J.G ;Lorente,A.RM., and Dale , B.G ‘ Business Process Reengineering to Total Quality Management ; An Examination of the Issues ‘Business process Management Journal,Vol.5,No.4,1999,PP.24-32.                       
 7-Dale , B.G."TQM : what Are the Research challenges?" Amesterdam , Elsevier science publishers , BV, 1999.                   
8- Culler , J. and J. Holling Um, Implementing Total Quality , Spriner Verlag , 1987.
9-Harvey, D. Bowin, R; Human Resource Management; Prentice - HALL, INC; U.S.A;.1996.

10- ماهنامه تدبیر-سال هفدهم - شماره 172،پایگاه مقالات مدیریت ، سال انتشار2006 (میلادی): www.SYSTEM.parsiblog.com

چکیده: امروزه یکی از معضلاتی که سازمان ها به آن مبتلا هستند مشکل نیروی انسانی و ناتوانایی سازمان در استفاده بهینه از توان بالقوه کارکنان به وی‍‍ژه در سطوح کارشناسی و تخصصی است. این امر سبب کاهش بهره وری سازمان و ناتوانی در رقابت در عرصه های ملی و بین المللی گردیده است. متداول ترین راه برای بر طرف ساختن این مشکل به کارگیری روش مدیریت مشارکتی است. به گواه بسیاری از گزارش ها، موفقیت اکثر شرکت های بزرگ مرهون به کارگیری مناسب این سبک مدیریت بوده است که به توسعه ظرفیت فردی کارکنان و ایجاد روحیه خودباوری، مسئولیت پذیری و تعهد در آنان منجر می گردد. شناخته ترین ابزار دستیابی به مشارکت عبارت است از نظام پیشنهادات که عاملی مؤثر در تغییر شرایط کار و ایجاد زمینه مناسب برای مشارکت کارکنان است. در این مقاله ضمن معرفی نظام پیشنهادات، مدل CIPP برای ارزیابی و


بهبود این نظام ارائه شده است تا سازمانها با استقرار و بهبود نظام پیشنهادات مشکل نیروی انسانی را مرتفع ساخته و بهره وری خود را افزایش دهند .

مقدمه: در تعریفی کوتاه مدیریت کیفیت جامع به عنوان روش مدیریت مشتری مدار است که در آن کلیه افراد به شکل مستمر در جهت بهبود فرایندهای کاری خود تلاش می کنند تا خدمات و کالایی با کیفیت بهتر برای همه مشتریان خود فراهم سازند.           
سازمان های مختلف در کشورهای جهان از روشهای گوناگونی برای حل مشکل نیروی انسانی بهره می برند که یکی از متداول ترین و با اهمیت ترین آنها سبک و روش مدیریت مشارکتی است. به گواه بسیاری از گزارش ها و واقعیت های موجود، موفقیت اکثر شرکت های بزرگ مرهون به کارگیری مناسب این سبک مدیریت بوده است که به توسعه ظرفیت فردی کارکنان و ایجاد روحیه خودباوری، مسئولیت پذیری و تعهد در آنان منجر می شود.    
نظام پیشنهادات ابزاری برای برقراری ارتباطی زنده، سالم و مستمر بین مدیریت ارشد، مدیران میانی و کارکنان است و از آنجا که بصورت داوطلبانه و اختیاری انجام می گیرد، ایجاد کننده حس مسئولیت و تعلق در میان کارکنان نسبت به موارد بهبود در سازمان است.      
معرفی نظام پیشنهادات     
شناخته ترین ابزار دستیابی به مشارکت عبارت است از سیستم پیشنهادات یا طرح بسیج اندیشه‌ها که یکی از عوامل مؤثر در تغییر شرایط کار و ایجاد زمینه مناسب برای مشارکت کارکنان بوده و در واقع تجلی گاه ابتکارات و خلاقیت های فردی و گروهی در بین کارکنان برای به وجود آوردن و گسترش روحیه مشارکت در میان آنان در جهت ایجاد پویایی و بهبود فرایند و کیفیت محصول یا ارائه خدمات است. به عبارت دیگر، سیستم پیشنهادات، فرمانبرداری از دانایی و به گردش انداختن اندیشه و بالاخره پرهیز از ترویج روحیه استبداد است و از این رهگذر‌، سازمان آمادگی ورود به دوره بلوغ و ترویج روحیه مشارکت را پیدا می کند.      
دلایل ضرورت:     
1- از آنجایی که همواره مدیران با تمامی تجربیات شان بر تمامی جوانب ریز و جزئی کارها اشراف و تسلط کامل ندارند، از این رو کارکنانی که در رابطه با اجرای کار همکاری دارند مطمئناً بهتر از مدیر قسمت در رابطه با کار خودشان می توانند پیشنهادات مناسب داشته باشند.          
2- از آنجائی که عقل و تفکر جمعی بر عقل و تفکر فردی برتری دارد از این رو با ایجاد و استقرار نظام پیشنهادات عقل و تفکر جمعی برای مسائل ارائه طریق می کند.      
3- با مشارکت کارکنان در مدیریت، احساس مالکیت در کارکنان ایجاد می شود. پس آنها وادار به تفکر می شوند و از تفکر خود در جهت رشد خود و سازمان استفاده می کنند .  
4- استقرار این نظام باعث توسعه و تعالی انسان و نهایتاً سازمان می شود.
5- برای اینکه مسائل و مشکلات ریز و درشت سازمان به نحوی دیده شود باید این نظام را در سازمان مستقر کرد تا تمامی افراد در جزئی ترین قسمت های سازمان مسائل و مشکلات را مشاهده، با بیان و ارائه راه حل برای آنها ، مشکل را از میان بردارند .        
6- انسان ها همواره به دنبال همکاری و همیاری و تیمی شدن هستند استقرار این نظام این خواست را برآورده و باعث حل مسائل از طریق تفکر جمعی و تیم های همیاری می‌شود‌‌.    
7- شرکت ها و سازمان های مختلف همواره به دنبال سود اقتصادی و رشد و تعالی هستند. با استقرار و ارائه طرح با تفکرات افراد سازمان سود اقتصادی و رضایت کارکنان و .... ایجاد می شود.   
8- با اجرای نظام پیشنهادات به عنوان یک فرایند، هم کارکنان در سرنوشت خود و سازمان شریک می شوند و هم با طرح هدف های عالی و بلند مدت برای سازمان باعث تلاش بیشتر برای نیل به هدف های تعریف شده می شوند و پویائی سازمان را در بلند مدت تحکیم و تضمین می کند. حال با بیان مدل ارزیابی زیر به بررسی نظام پیشنهادات می پردازیم.      
مدل ارزیابیCIPP           : این کلمه مخفف چهار کلمه فرایند (Process)، نتایج اجرا (Product)، درونداد(input)، پیش زمینه (Context) است.
الف- پیش زمینه(Context): در این مرحله آنچه که لازمه تحقق سیستم است یعنی میزان مساعد بودن زمینه برای شکل گیری سیستم، مورد نظر است که رئوس کلی آن در زمینه نظام پیشنهادات به شرح ذیل است:  
- میزان استفاده مدیران از مشارکت کارکنان در تصمیم گیری قبل از اجرای نظام پیشنهادات و اعتقاد کارکنان و مدیران به همکاری و مشارکت 
- اعتقاد مدیران به تخصیص منافع حاصل از مشارکت به کارکنان
- مشخص بودن اهداف مشارکت برای کارکنان      
- آمادگی فکری و عملی مدیریت برای تأمین هزینه های مالی برای اجرای نظام های جدید مدیریتی     
- همخوانی قوانین و مقررات با همکاری و مشارکت کارکنان با مدیران
- وجود اعتماد متقابل کارکنان و مدیران
- وجود دوره های آموزشی در شرکت ها
- وجود سبک های مدیریتی جدید در شرکت ها   
- محور بودن کیفیت و مشتری مداری   
- وجود ثبات نسبی در شرکت ها، و  اعتقاد مدیران و کارکنان به رشد و توسعه    
- ملحوظ بودن مشارکت در خط مشی و استراتژی شرکت ها و اعتقاد به کارهای تیمی و گروهی        
- وجود صندوق های پیشنهادات و اعتقاد مدیران به الگوبرداری.          
ب- درونداد(input): در این مرحله آنچه که برای پیاده سازی سیستم مورد نیاز است و قبل از اجرا طراحی می شود مورد نظر است که رئوس کلی آن در زمینه نظام پیشنهادات به شرح ذیل است:       
- تدوین آیین نامه مناسب برای اجرای نظام و تدوین برنامه های اجرایی و عملیاتی 
- طراحی سیستم های دریافت، بررسی، انتخاب پیشنهادات، ارزیابی پاداش و طرح های برتر و تأمین بودجه لازم برای اجرا    
- تدوین برنامه ارزیابی مستمر نظام و اصلاح نظام   
- طراحی و تدوین برنامه آموزشی و برگزاری همایش ها        
- استفاده از مشاوران و متخصصان       
- تعریف حدود مشارکت و وظایف مدیران و کارکنان و مشخص بودن محدودیت ها و انتظارات مدیران.  
- برنامه ریزی برای سازماندهی کادر اجرایی نظام               
ج- فرآیند(Process): در این مرحله چگونگی اجرای سیستم با توجه به درونداد مورد بررسی قرار می گیرد که رئوس کلی آن در زمینه نظام پیشنهادات به شرح ذیل است:     
- استفاده از مشاوران باتجربه و متخصص
- اجرای نظام پیشنهادات مطابق آیین نامه مربوطه  
- اجرای سریع پیشنهادات مصوب و پرداخت سریع پاداش های مصوب
- انتخاب طرح های برتر سالیانه؛          
- ایجاد گروههای همیاری و بهبود کیفیت و بهبود مستمر نظام          
- حمایت عملی مدیریت از اجرای نظام   
- تشکیل دبیرخانه نظام پیشنهادات و  انتخاب دبیر مناسب   
- برگزاری جشن ها و همایش ها و انجام تبلیغات لازم.        
د- نتایج اجرا(Product): در این مرحله بررسی اثرات و نتایج سیستم مورد نظر است که رئوس کلی آن در زمینه نظام پیشنهادات به شرح ذیل است:     
- رضایت کارکنان، شکوفایی و خلاقیت و نوآوری کارکنان؛    
- کاهش تعارفات، کاهش ضایعات و صرفه جویی اقتصادی؛    
- رشد فکری کارکنان و بهبود عملکرد شرکت      
- افزایش درآمد کارکنان       
- بهبود کیفی محصولات و  افزایش تولید
- ایجاد روحیه کار تیمی و بهبود روابط مدیران و کارکنان     
- سالم سازی فضای ارتباطی شرکت وکاهش ضایعات          
- ایجاد روحیه تحقیق و تفحص در کارکنان         
- ارتقای احساس وفاداری و تعلق سازمانی و  توسعه انسانی   
- تحقق اهداف سازمان و ایجاد تحول.

 

 

[ ۱۳٩۳/۸/۱۸ ] [ ۱٠:٠۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]