فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

بهداشت شیر

بهداشت شیر                                                            

سمیه دلارامی زاده کارشناس مسئول بهداشت محیط شبکه هامون- نسرین تیرآورکارشناس بهداشت محیط

منبع:کلیات بهداشت محیط،دکتر غفاری مرتضی، اقا زاده محراب ،انشارات موفق ، چاپ اول 1388

از کامل ترین غذاهای موجود در طبیعت شیر است، چرا که تقریبا دارای تمامی مواد لازم مانند پروتئین، چربی، مواد معدنی و انواع  ویتامین ها جهت رشد و ادامه زندگی است، به شرط اینکه از دامی سالم و بارعایت اصول بهداشتی تهیه شده باشد. شیرخوب و سالم دارای طعمی مطبوع، خوشمزه وکمی شیرین بوده و رنگ آن سفید مایل به زرد است.

عوامل آلوده کننده شیر و روش های کنترل آن:

1- بیماری هایی که حیوان دچار آن است (آلودگی های اولیه)، مانند بیماری های سل، سیاه زخم، تب مالت، سالمونلا و...

2- بیماری هایی که به دلیل عدم رعایت اصول بهداشتی قبل و


بعد از دوشیدن شیر به آن منتقل می شود(آلودگی ثانویه)، مانند حصبه، وبا، اسهال و غیره...

بنابراین در مصرف شیر باید نکات بهداشتی زیر را رعایت کرد:

- شیر را نباید به صورت خام مصرف کرد، زیرا اگر حیوان شیرده مبتلا به سل یا تب مالت باشد بیماری می تواند به انسان منتقل شود.

- افرادی که شیر می دوشند باید از سلامت کامل برخوردار باشند و کارت معاینه پزشکی برای آنان صادر شده باشد.

- قبل از دوشیدن شیر، پستان دام را با آب گرم و صابون شسته و یا ضدعفونی نمایند.

- شیر و فراورده های آن را باید در تمام مراحل دوشیدن و حمل در ظروف مجاز، تمیز و سرپوشیده نگهداری کرد.

- باید دامداران را تشویق کرد تا دام هایشان را به طور مرتب توسط مسئول دامپزشکی مورد معاینه قرارداده و به موقع علیه بیماری های واگیر واکسینه نمایند.

- ظروف مورد استفاده برای حمل و نگهداری شیر را پس از پایان کار با آب و مایع ظرفشویی شسته و با مواد مجاز ضدعفونی و سپس با آب سالم آب کشی نمایند.

- شیرخام را قبل ازمصرف باید حداقل یک دقیقه با هم زدن مداوم بجوشانند (به مدت یک دقیقه بعد از مرحله جوشیدن باید آن را روی اجاق گذاشت).

- شیرپاستوریزه را باید حتما در داخل یخچال(0-4) درجه نگهداری کرد. از نگهداری شیر پاستوریزه درخارج از یخچال خودداری نمایند.

- پس از مصرف شیر پاستوریزه باید شیشه خالی را با آب شستشو دهند. از انداختن اشیاء خارجی به داخل شیشه های شیر پاستوریزه پرهیز نمایند.

- شرایط تمام محل های تهیه، توزیع و فروش شیر و فراورده های آن از لحاظ بهداشت فردی شاغلین، ابزار کار و وضعیت ساختمانی و ملزومات باید منطبق با آیین نامه مقررات بهداشتی قانون اصلاح ماده 13قانون مواد خوردنی، آشامیدنی، آرایشی و بهداشتی باشد.

- چنانچه شیر پاستوریزه بیش از 48 ساعت در یخچال بماند و علائم بریدگی و فساد داشته باشد، از مصرف آن خودداری کنند.

کره: کره تازه خوش رنگ بوده و در دهان و کف دست فورا آب      می شود. کره گوسفند سفیدرنگ و کره گاو کمی زرد رنگ است. چنانچه کره در شرایط نامناسب و به مدت طولانی نگهداری شود معمولا مزه تند می دهد و تغییر رنگ داده و احتمالا کپک می زند که از مصرف آن باید خودداری کرد. کره بسته بندی پاستوریزه را تنها به مدت یک هفته می توان در یخچال نگهداری کرد و برای  مدت بیشتر باید داخل فریزر نگهداری شود.                                                                                                  پنیر: پنیر یک ماده غذایی بسیار مقوی است و انواع مختلف دارد. پنیر سالم دارای طعم مطبوع بوده و رنگش باید سفید و کمی مایل به زرد باشد. چون اغلب مواقع پنیر را از شیر نجوشیده تهیه می کنند بنابراین از مصرف پنیر تازه باید خودداری شود و قبل از مصرف آن را در آب نمک غلیظ(13تا17در هزار) حداقل به مدت 45 روز تا 2 ماه در داخل یخچال یا سردخانه نگهداری نمایند.

کشک: کشک مایع و کلیه مواد غذایی بسته بندی بایستی دارای برچسب و مجوز بهداشتی باشد. ضمنا به پروانه ساخت یا کد بهداشتی و تاریخ انقضا آن نیز توجه نمایند. هنگام خریدکشک مایع باید دقت کردکه علایم کپک زدگی و بوی نامطبوع نداشته باشد. کشک مایع قبل از مصرف به مدت 5 دقیقه باید با هم زدن جوشانده شود تا خطر ابتلا به مسمومیت کشنده بوتولیسم برطرف شود.                                    

بستنی: هرنوع بستنی باید با شیر پاستوریزه تهیه شود و از مصرف هرگونه بستنی با رنگ مصنوعی خودداری شود مگر اینکه از شربت، میوه، کاکائو و یا رنگ طبیعی تهیه شده باشد.

 

[ ۱۳٩۳/۸/۱٩ ] [ ٩:٤٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]