فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

توکسوکاریازیس

توکسوکاریازیس

مهدی خوش سیما شهرکی کارشناس آزمایشگاه

منابع:

1- اطهری ع، انصاری ن، اورمزدی ه  و همکاران.  اصول کرم شناسی پزشکی، تظاهرات اصلی و درمان بیماری ها، تهران، انتشارات آییژ، 1389.

2-Calum N, L Macpherson.The epidemiology and public health importance of toxocariasis: A zoonosis of global importance. International Journal for Parasitology 2013; 43: 999–1008.

3-اطهری عمید، در ترجمه انگل شناسی نوا بران. تهران: انتشارات اییژ، 1390.

4-فلاح آ،-محامی اسکویی م، صفاییان ع-و همکاران. بررسی تاثیر نگهداری سگ وگربه در ابتلا به توکسوکاریازیس. فصلنامه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی لرستان (یافته) 1390؛ 4: 65-71

5-نوریان ع،-امیری م،-سرواپیدمیولوژی توکسوکاریازیس در کودکان 2تا 15 سال مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی وبیمارستان های استان زنجان درسال 1386.نشریه پزشکی تامین اجتماعی سال هشتم فروردین تا تیرماه 1388: (47و48):131-134

توکسوکاریازیس یک بیماری انگلی است از خانواده کرم های گرد می باشد. دربسیاری از حیوانات و از جمله انسان ایجاد بیماری کرده و جزء عفونت های کرمی مشترک بین انسان و دام ( zoonotic) محسوب می شود، که شایع ترین عامل آن


توکسوکاراکنیس (آسکاریس سگ) است. تخم های آلوده کننده می توانند، به عنوان یک میزبان تصادفی توسط انسان بلعیده شده و این تخم ها در روده باز شده و لارو  آزاد می کنند، این لارو می تواند به دیواره روده نفوذ کرده و از طریق عروق خونی و لنفی روده به کبد، مغز، چشم و دیگر نسوج مهاجرت می کند و درآنجا به عنوان لاروهای مهاجری که از لحاظ متابولیکی فعال هستند مدت ها (ماه ها) بدون رشد و تمایز می مانند. لاروها می توانند سبب واکنش موضعی شدیدی که مشکل اساسی توکسوکاریازیس است بشوند.

آلودگی در سگ ها خصوصا سگ های ولگرد از مهمترین عوامل شیوع بیماری تلقی شده چرا که با پراکنده کردن مدفوع خود در سطح شهرها، پارک ها، خیابان ها، یا محل های بازی کودکان و باغ های خصوصی به ویژه روستاها سبب فراهم آوردن تخم انگل در محیط شده و به این وسیله انسان به خصوص کودکان بنابر عادت اجتماعی خود نظیر تماس مستقیم و نزدیک با خاک و علاقه به سگ و مکیدن انگشتان از شانس آلودگی بالاتری برخوردار هستند. آمارها نشان می دهد سگ ها 17_76% آلوده به این انگل هستند و در یک بررسی به عنوان مثال در شهر همدان آلودگی سگ ها به 51% می رسد. هرکرم ماده ای که در روده سگ آلوده ساکن است می تواند روزانه 200 هزار تخم در محیط زندگی انسان ها پخش نماید. درکشورهای غربی و امریکایی به دلیل نگهداری سگ در محل سکونتشان این آلودگی به هزاران مورد می رسد.

کودکان به وسیله بلع تخم های جنین دار شده از راه خاک دست های آلوده و سبزیجات خام و یا لارو  موجود در گوشت نیم پخته میزبانان انتقالی مثل جوجه، گاو و گوسفند آلوده می شوند. اما در نهایت در انسان سرگردانی لارو در میان بافت ها با خونریزی، نکروز و ارتشاح  سلول های تک هسته و ائوزینوفیل مشخص می شود. در اطراف لارو گرانول حاصل شده منجر به جدا کردن آن بافت از بقیه بافت های میزبان می شود. علایم و نشانه های بیماری بستگی به تعداد تخم های جنین دار بلعیده شده و تعداد و محل گرانولوما و پاسخ حساسیتی میزبان نسبت به آنتی ژن لارو دارد. اما در نهایت به 3شکل بالینی توکسوکاریازیس درانسان نمایان می کند:

1- لارو مهاجراحشایی VLM)visveral larva- migrans )

2- لاروهای مهاجر چشمی  OLM)ocular larva migrans)

3- توکسوکاریازیس مخفی ( covert toxocaviasis )CT   

 آلودگی های خفیف معمولا بدون علامت و تنها  معمولا  با ائوزینوفیل محیطی همراه که به میزان           20-40% و تب خفیف با علت ناشناخته FUOfever of unknown origin)(همراه است. در آلودگی های شدید این میزان تا 90% تظاهر می کند.  علائم کلاسیک سندرم  VLM  همراه با تب، سرفه،  خس خس سینه، هپاتومگالی، اسپلنومگالی و علایم بیحالی، ضعف عمومی، سوءتغذیه، بی اشتهایی و شکم دردهای مبهم همراه می باشد. در سندرم OLM مهاجرت لارو گونه های توکسوکا را به چشم سبب ضایعات گرانولوماتوز در شبکیه شده که با کاهش بینایی، لوچی مشخص شده و در موارد نادر منجر به کوری یک یا هر دو چشم می گردد. آزمایشات سرولوژی روش های قابل اعتمادی هستند،که آنتی بادی های ضد آنتی ژن های لارو را مشخص می کنند. بهترین تست سرولوژی که به طور مستقل مورد استفاده است، آزمایش الایزا می باشد که با استفاده از آنتی ژن های دفعی وترشحی  مرحله دوم لارو انگل  (TES-Ag) و تیتر بالای  1:32همراه است . مفید بودن تست سرولوژی الایزا در تشخیص توکسوکاریازیس با یافتن 10 تا 15 درصد موارد مثبت در بررسی های وسیع اخیر بر روی جمعیت شهری مورد توافق کارشناسان قرار گرفته است. عفونت های تحت بالینی احتمالا بیش از میزانی است که تصور می شود. تشخیص های افتراقی شامل تریشینوزیس- لوسمی ائوزینوفیلیک- سندرم لوفلر- سندرم هایپر ائوزینوفیلی باعلت نامشخص Idiopatic hyperosinophilic syndrome آسم - پلی آرتریت ندوزا، رتینوبلاستوما  و تهاجم کاپیلاریا هپاتیکا به کبد می باشد. آزمایش مدفوع  انسان مفید نیست زیرا توکسوکارا هرگز چرخه زندگی خود را در بدن انسان کامل نمی کند. بررسی های سرواپیدمیولوژی در کشورهای مختلف توزیع جهانی توکسوکاریازیس را نشان می دهد.گونه های توکسوکارا در تمام دنیا یافت می شوند. اما شیوع ثبت شده در کشورها متفاوت ، حتی در یک کشور متفاوت است. در مطالعه ای که انجام شده  میزان شیوع توکسوکاریازیس (انسان و سگ) را در برزیل 7/8 تا8/38 درصد, بولیوی 27 درصد، شیلی 2/2 درصد، کلمبیا 5/47 درصد، ترنیداد 2/27 تا3/62 درصد، آرژانتین 6/10 تا9/36 درصد، ونزوئلا 9/34 تا 6/66 درصد می رسد. در این  بررسی میزان شیوع در بین سیاهپوستان آمریکا 10 تا 21 درصد و شیوع کلی درآمریکا 9/13 درصد و آلودگی در سگ  ها 34 درصد و میزان شیوع در بچه های 1تا 15 سال کانادایی 17 درصد ، بچه های 1تا 12 سال در مکزیک میزان شیوع 6/10 درصد و در سگ ها آلودگی به 5/62 درصد می رسد.میزان شیوع این بیماری در میان سگ ها و گربه ها 13 شهر ایران 8/26 درصد می باشد. که از جمله در تهران  میزان شیوع 25 درصد، تبریز  میزان شیوع 29 درصد، کاشان  میزان شیوع 13 درصد، جنوب میزان شیوع 44 درصد می باشد. میزان شیوع درمیان نمونه های انسانی در کشور 8/15 درصد است این نتایج نشان داد که این بیماری در کشور ما رو به افزایش است و میزان شیوع سرمی را در میان نمونه های انسانی در سال های گذشته در شهرهای مختلف ایران به این شکل بیان می کند: در زنجان میزان شیوع 2 درصد،     چهار محال 5 درصد، همدان 5 درصد، اهواز 19درصد، شمال 25 درصد و ماهدشت 8 درصد می باشد.

به نظر می رسد که شرایط محیط زیست و فرهنگی اجتماعی منطقه سیستان زمینه مساعد جهت حضور بروز آلودگی با کرم های منتقله از خاک و وجود سگ های ولگرد فراوان و طوفان های محلی در انتقال این عفونت در سطح شهرها  و روستاهای منطقه سیستان است. با توجه به اینکه شیوع آلودگی به این انگل در مناطق گرمسیر از میزان بالاتری نسبت به مناطق سردسیر مشاهده شده می توان گفت که این بیماری باید در این منطقه مورد ارزیابی و بررسی کارشناسان زیرربط قرار گیرد. تا نتایج این مطالعه بتواند هم به عنوان یک مشکل بهداشت عمومی مورد توجه قرار کارشناسان بگیرد و هم با توجه به اینکه این بیماری و علایم بالینی آن شباهت نزدیکی با ائوزینوفیلی مزمن و بزرگی کبد و یا بیماری غیر اختصاصی ریوی به خصوص در کودکان دارد  لذا بیماری توکسوکاریازیس را جهت تشخیص افتراقی  برای پزشکان اطفال  نیز مطرح کرد. همچنین این مطالعه می تواند در جهت افزایش بهداشت و آگاهی مردم در رابطه  با بیماری و افزودن بردقت دامپزشکان نسبت به درمان دوره ای کرم های روده ای سگ های ولگرد موثر واقع شود و مهمتر اینکه کنترل سگ های ولگرد منطقه را نیز تایید می نماید.

 

 

 

 

[ ۱۳٩٤/۱/۱٦ ] [ ٦:۳٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]