فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

طرح ایمنسازی تکمیلی فلج اطفال 2015

 

طرح ایمنسازی تکمیلی  فلج اطفال 2015

 

 

 

ابوالفضل پناهی میشکار-  معاونت بهداشتی زابل

 

 

 

منبع: مرکز مدیریت بیماریها ، وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی

 

 

 

 همانگونه که مستحضرید حفظ دستاوردهای برنامه ریشه کنی فلج اطفال در کشورمان از حساسیت ویژه ای برخوردار می باشد. باتوجه به همجواری با دو کشور بومی فلج اطفال ( افغانستان و پاکستان )و  با وجود ترددهای بسیار بین المللی، خطر بازگشت بیماری به کشور وجود دارد. منطبق با توصیه های سازمان بهداشت جهانی لازم است برای به حداقل رساندن خطر ورود و چرخش مجدد ویروس وحشی پولیو، ضروری است عملیات سالانه ایمنسازی تکمیلی در 2 نوبت به صورت فعال و

 


 

خانه به خانه انجام گردد.

 

زمان اجرای عملیات ایمنسازی تکمیلی فلج اطفال سال 2015 :

 

نوبت اول: 7-4 بهمن ماه 1393

 

نوبت دوم: 6-3 اسفند ماه 1393

 

تعریف فلج اطفال: فلج اطفال یک عفونت حاد ویروسی با دامنه ای متغیر از عفونت بدون علامت تا مننژیت آسپتیک، فلج و مرگ است .

 

عامل بیماریزا: ویروس وحشی پولیو که در سه تیپ (1و2و3) می تواند سبب ایجاد بیماری شود. از بیماران فلجی در اکثر اوقات نوع 1 ویروس جدا        می شود. نوع 1 مسئول اغلب اپیدمی هاست و اغلب موارد پولیو ناشی از واکسن را نوع 2و3 باعث می شوند.

 

مخزن: تنها مخزن ویروس، انسان است. در محیط غیرزنده در مدت کوتاهی از بین می رود .

 

راه های انتقال: در مناطق با وضعیت بهداشتی سطح پائین، ویروس معمولاً از طریق مدفوعی- دهانی سرایت می کند. در جاهایی که وضعیت بهداشتی مطلوبی دارند، انتشار از طریق تنفسی است. ویروس در مدفوع آسانتر و طی مدت زمان طولانی تری نسبت به حلق قابل جداسازی است.

 

دوره نهفتگی: عموماً 14-7 روز در موارد فلجی است ولی از 35-3 روز نیز گزارش شده است .

 

دوره سرایت: دقیقاً شناخته شده نیست. در هر دو فرم فلجی و بدون علامت، وجود ویروس فلج اطفال را می توان ظرف 36 ساعت پس از بروز عفونت، در حلق و یا پس از 72 ساعت، در مدفوع اثبات نمود. ویروس حدود 1 هفته از حلق و 6-3 هفته همراه با مدفوع دفع می شود. مبتلایان از حدود یک هفته پیش از بروز علائم عامل آلودگی هستند.

 

تظاهرات بالینی: در عفونت های بدون علامت، فرد آلوده علائمی از بیماری نشان نمی دهد و برای درمان مراجعه نمی کند ولی می تواند ویروس پولیو را به دیگران انتقال دهد. پولیومیلیت فلجی دارای 2 فاز مینور و ماژور است. در فاز مینور (فلج اطفال خفیف)، تب، بیحالی، سردرد، آبریزش از بینی و استفراغ وجود دارد که در صورت تبدیل آن به فاز ماژور (فلج اطفال شدید)، درد شدید عضلانی، سفتی گردن با یا بدون فلج شل نیز به آن اضافه می شود ضمن اینکه فلج عضلات تنفسی و بلع نیز زندگی بیمار را تهدید می کند .

 

تعریف مورد پرخطر یا Hot Case : در صورتی که بیمار مبتلا به فلج شل حاد بطور همزمان واجد شرایط الف و ب و یکی از حالات تعریف شده در قسمت ج (مندرج در ذیل ) باشد، مورد پرخطر محسوب می گردد :

 

الف - سن کمتر از 5 سال

 

ب - وجود علائم تیپیک پولیو (وجود تب در زمان بروز فلج ، تکامل فلج طی مدت کوتاه تر از 4 روز ، وجود فلج غیر قرینه)

 

ج - سابقه واکسیناسیون ناکامل  یا تعلق داشتن به گروه های جمعیتی پرخطر نظیر مهاجرین، پناهندگان و یاسابقه تماس با افرادی از کشورهای پولیو آندمیک. فقط در این صورت باید از 5 نفر از موارد تماس بیمار یک  نمونه مدفوع جمع آوری شود (از هر نفر یک نمونه) و نیز بر روی ظروف حمل نمونه بیمار  عبارت  Hot Case ذکر شود.

 

ریشه کنی فلج اطفال: یعنی زمانی که هیچ موردی از فلج اطفال بروز نکند و عامل بیماری (ویروس وحشی فلج اطفال ) بطور کامل از محیط حذف شود.

 

راهکارهای حصول به ریشه کنی فلج اطفال :

 

 ایمنسازی جاری  (Routine Immunization):

 

واکسن خوراکی فلج اطفال، واکسن انتخابی سازمان جهانی بهداشت بوده که اثربخشی 3 دز آن حدوداً 85% می باشد. هم اکنون این واکسن بصورت جاری در کشور ما بکار می رود. ولی حتی اگر پوشش ایمنسازی جاری 100% هم باشد نمی توان بیماری را در جامعه ریشه کن نمود و باید از روش های دیگر ایمنسازی بهره گرفت .

 

ایمنسازی تکمیلی (Supplementary Immunization):

 

الف - روزهای ملی ایمنسازی ( NIDs ): یعنی روزهایی که در آن کلیه کودکان سنین زیر 5 سال بدون توجه به سابقه ایمنسازی قبلی، واکسن خوراکی فلج اطفال دریافت می کنند که موجب قطع انتقال ویروس وحشی و جایگزین آن با ویروس واکسن و دستیابی سریعتر به پوشش بالای واکسیناسیون در کشور می شود. این ایمنسازی باید 6-4 هفته بعد تکرار شود. زمان این ایمنسازی باید هنگامی باشد که انتقال بیماری به پائین ترین حد خود رسیده باشد ( زمستان و بهار ).

 

ب - ایمنسازی پاک سازی (Mopping - up): یکی دیگر از راهکارهای دستیابی به ریشه کنی فلج اطفال بوده و در نواحی پرخطر صورت می گیرد. در این روش همه کودکان زیر 5 سال را بدون توجه به سابقه ایمنسازی قبلی به روش خانه به خانه و به فاصله یکماه با OPV واکسینه می کنند. در ضمن بروز هر گونه فلج شل حاد طی 2 سال گذشته سئوال می شود.

 

مراقبت فلج شل حاد: بدین معنا که همه موارد مظنون به فلج اطفال در کلیه سنین و افراد مبتلاء به فلج شل حاد از جمله گیلن باره در سنین زیر 15 سال باید مورد جستجو و بررسی قرار گیرند که از این طریق می توان جمعیت های در معرض خطر، مناطق پرخطر و جاهایی را که ویروس وحشی کماکان وجود دارد شناسایی و برای مقابله با آن برنامه ریزی نمود.

 

در شبکه های کارآمد باید :

 

- هر مورد فلج شل حاد، حداکثر ظرف مدت 7 روز کشف و گزارش شود ،

 

- تمام موارد AFP گزارش شده، حداکثر در عرض 48 ساعت بررسی شده و وقوع فلج شل حاد مورد تائید قرار گیرد،

 

- 2 نمونه مدفوع مناسب حداکثر طی 14 روز پس از بروز فلج جمع آوری گردد،

 

- نمونه ها حداکثر طی 3 روز  به آزمایشگاه واصل شود،

 

- با توجه به ارسال جواب آزمایشگاه به واحد مراقبت فلج شل حاد طی 28 روز، نتیجه آزمایش در موعد مقرر معین باشد،

 

- پیگیری بیمار مبتلا به فلج شل حاد ، 60 روز بعد از بروز فلج صورت پذیرد

 

- تمام موارد مبتلا به فلج شل حاد حداکثر ظرف70 روز پس از بروز فلج طبقه بندی شده و تشخیص نهایی آن مشخص گردد،

 

- نمونه ها حداقل حدود 10 گرم باشد ( باندازه ناخن شست دست )،

 

- نمونه ها به فاصله حداقل 24 ساعت از یکدیگر گرفته شود، اگربیمار قادر به دفع مدفوع نیست باید سواب رکتال تهیه شده و در اسرع وقت اقدام به تهیه نمونه مناسب مدفوع نمود ( سواب نمونه مناسب محسوب نمی شود)،

 

- نمونه ها یا سواب را باید داخل ظرف های استریل پلاستیکی درب پیچ دار قرارداد،

 

- نمونه ها باید در 8-4 درجه سانتیگراد حمل شود یا در 20- درجه سانتیگراد نگهداری شود بنابراین برای حمل نمونه ها باید کلدباکس و آیس پک در دسترس باشد .

 

    

 

[ ۱۳٩٤/۱/۱٦ ] [ ٦:٤٢ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]