فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

ASQ چیست و چگونه اجرا می شود؟

ASQ چیست و چگونه اجرا می شود؟

ام البنین عارفی، کارشناس برنامه سلامت کودکان، معاونت بهداشتی

منابع: دستورالعمل اجرای کشوری برنامه تکامل کودکان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ادراه سلامت کودکان تابستان 93

 وضعیت زندگی در طول شیرخواری و ابتدای کودکی تاثیر قابل توجهی بر تکامل دوره های بعدی کودک دارد. شیرخواران و کودکانی که دارای مشکلات جسمانی یا محیطی هستند، برای آنکه تکامل مطلوب و مناسبی داشته باشند نیازمند توجه ویژه ای هستند. این کودکان نسبت به سایر اطفال بیشتر به اختلالات تکامل یا تاخیر تکامل دچار می شوند و این امر زمینه ساز بروز انواع


و درجات مختلفی از معلولیت حرکتی، ذهنی، گفتاری، شنوایی و بینایی در آنها می شود.

برای پیشگیری از این امر لازم است با تشخیص زودرس مشکلات آنها و انجام مداخلات به موقع، از بروز تاخیر یا اختلال تکامل جلوگیری کنیم .

هدف این است که با یک برنامه غربالگری مناسب بتوانیم کودکانی که روند تکاملی غیرطبیعی دارند را سریعتر تشخیص داده تا با مداخله به موقع در جهت اصلاح یا کاهش مشکلات این کودکان گام برداریم و نهایتا" از بروز معلولیت در این کودکان پیشگیری کنیم .

تعداد کودکان در معرض خطر روز به روز در حال افزایش است. با ابزار غربالگری، کودکانی که مشکلاتی حتی در حد بسیار خفیف و جزئی دارند که می تواند زمینه ساز مشکلات جدی در آینده گردد، از سایر کودکان تشخیص داده شده و برای ارزیابی های جامع تر و در صورت نیاز مداخلات درمانی به مراکز تخصصی ارجاع می شوند.

ابزار غربالگری باید قابل استفاده توسط افراد غیرمتخصص و حتی پدر و مادر باشد. بدین ترتیب از صرف وقت و هزینه های اضافی توسط خانواده ها برای مراجعه به پزشک متخصص نیز جلوگیری می شود. البته در صورتی که بعد از غربالگری کودکی مشکوک به اختلالات تکاملی تشخیص داده شد، باید برای تشخیص قطعی و انجام مداخلات درمانی مناسب حتما به پزشک متخصص مربوطه مراجعه نماید.

ASQ چیست ؟

آزمون های پایش تکامل کودکان از معتبرترین آزمون های ارزیابی رشد هوشی– حرکتی کودکان بوده که سالانه برای چندین هزار کودک در سراسر جهان اجرا می گردد. مجموعه آزمون های پایش تکامل کودکان به والدین کمک خواهد کرد تا توانمندی فرزندان خود را از 4 ماهگی تا60 ماهگی در حوزه های مهمی چون : 1- ارتباطات 2- حرکت درشت 3- حرکت ریز 4- حل مسئله 5 - شخصی، اجتماعی اندازه گیری کرده و در صورت مشاهده وضعیت نامطلوب، راهنمایی های لازم را دریافت نمایند و در دوران طلائی عمرکودک (تولد تا 5 سالگی) سعی در بهبود وضعیت کودک خود داشته باشند .

از ویژگی های مهم این آزمون ها آن است که سوالات آن توسط والدین پاسخ گفته خواهد شد لذا هیچ واسطه ای بین حقیقتی که پدر و مادر در رفتارهای روزانه کودک خود مشاهده می کنند و پاسخ های آزمون پایش تکامل کودک وجود نخواهد داشت. این موضوع به دریافت پاسخ و نتیجه معتبر از هر آزمون کمک خواهد کرد.

اهمیت پایش تکامل کودک :

نظارت بر رشد و پیشرفت کودکان خردسال روشی است موثر و مفید برای شناسایی مشکلات و آغاز درمان آنها در زمانی که بیشترین اثربخشی را دارد و آن سال های اولیه زندگی کودک است که در آن مغز و بدن به سرعت در حال رشد است.

عقب افتادگی های تکاملی و عاطفی – اجتماعی می تواند مخفی بمانند و حتی در کودکانی که به نظر می آید رشد طبیعی دارند نیز وجود داشته باشد، این مشکلات در بیشتر کودکان تا سال های اولیه مدرسه شناسایی نمی شود و زمانی متوجه می شوند که برای درمان بسیار دیر است. حتی متخصصین کودکان نیز نمی توانند 70 درصد از عقب افتادگی ها را براساس قضاوت پزشکی خود به تنهایی شناسایی کنند.

تخمین زده می شود که یک کودک از هر 6 کودک از عقب افتادگی های تکاملی، اختلالات یادگیری و مشکلات رفتاری، اجتماعی و عاطفی رنج می برد و تنها 20 تا30 درصد از این کودکان پیش از شروع مدرسه شناسایی می شوند .

با استفاده ازASQ  می توان این مشکلات را به موقع شناسایی و درمان کرد.ASQ  معتبرترین، دقیق ترین و قابل اعتمادترین ابزار در دنیا برای پایش تکامل کودکان و شناسایی مشکلات آنها به شمار می رود .

نحوه اجرای ASQ یا پایش تکامل کودکان :

پایش تکامل کودکان از طریق پرسشنامه های سنین – مراحل ASQ که هنگام مراقبت کودک تحویل مادر می گردد انجام  می شود تست ASQ، حاوی 19پرسشنامه برای 19 گروه سنی مختلف است که توسط والدین یا مراقب کودک تکمیل می گردد.

فواصل انجام غربالگری با ایت تست عبارتند از سنین :

4-6-8-10-12-14-16-18-20-22-24-27-30-33-36-42-48-54 و60 ماهگی

هر پرسشنامه حاوی30 سوال است که به زبان ساده در مورد تکامل کودک نوشته شده و در آن سوالات به ترتیب از فعالیت های آسان تر به فعالیت های سخت تر مرتب شده است، هر پرسشنامه 5 حیطه تکاملی را در بر می گیرد. پرسشنامه مذکور برای تعیین کارهایی که هر کودک می تواند یا نمی تواند انجام دهد طراحی شده است.

آنها باید هریک از فعالیت های مورد نظر را در کودک خود بررسی و ارزیابی کرده و سپس به سوالات پاسخ دهند.

هر سوال 30 پاسخ دارد که باید تنها یکی از پاسخ ها جواب داده می شود. بلی به معنی آن است که کودک در حال حاضر قادر است فعالیت های مورد نظر را انجام دهد. گاهی به معنی آن است که کودک به تازگی شروع به انجام فعالیت های مورد نظر کرده است. هنوز نه به معنی آن است که کودک هنوز شروع به انجام آن نکرده است.

فرم های تکمیل شده توسط والدین به مرکز ارجاع می گردد. مراکز مسئولیت جمع بندی امتیاز کودکان را در هریک از حیطه های تکاملی و در نهایت تعیین وضعیت تکاملی کودک و انجام اقدامات بعدی بعهده خواهند داشت، این پرسشنامه ها می توانند به خوبی شیرخوارانی را که به ارزیابی های بیشتر یا مداخلات درمانی زودرس نیاز دارند از کودکان سالم جدا کنند.

[ ۱۳٩٤/۳/٥ ] [ ٤:٥٩ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]