فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

اهمیت آمار

اهمیت و نقش آماردر سیستم بهداشتی

امروزه آماربه عنوان مهمترین ابزار برنامه ریزی برای آینده و ارزیابی عملکرد گذشته و عامل اصلی در تصمیم گیری ومدیریت بوده واز اهمیت ویژه ای برخوردار است .

آمار علم تصمیم گیری در باره یک فرایند یا یک جامعه بر اساس تحلیل اطلاعات موجود در نمونه بدست آمده از آن جامعه است. میزان توسعه کشور ها باحجم وگستردگی نظام تولید و انتقال آمارو اطلاعات ارتباط تنگاتنگ دارد توسعه هر کشوری تا حد زیادی تابع نظام آماری موجود در کشور و میزان کارایی این نظام است .

این نظام آماری است که اطلاعات وآمارلازم را دردسترس محققان قرارمیدهدوزیربنای هر تحقیقات را فراهم میکند اطلاعات آماری دقیق ودرست که پایه برنامه ریزی وزیربنای تحقیقات وعامل اصلی درتصمیم گیری ومدیریت میباشد

ارتباط مستقیم بامنبع داده ها داشته و هرچقدر این منبع ازدرجه دقت وصحت بالاتری برخوردار باشد اطلاعات آماری و شاخص های بدست آمده از آن داده دارای ارزش بیشتری میباشد ،ثبت صحیح اطلاعات در سطح کلان کشور برای مسئولان و برنامه ریزان بسیار کمک کننده است . اما اگر اطلاعات صحیح ثبت و گزارش  نشده  باشد، رسیدن به اهداف برنامه های سلامت که همان پیشگیری و مراقبت ازبیماریها و تامین سلامت مردم میباشدرا با مشکل مواجه میکند .

منابع جمع آوری و ثبت اطلاعات درخانه بهداشت: 1-فرمها     2- دفاتر مراقبتهای بهداشتی و درمانی 3- پرونده خانوار 4- زیج حیاتی

نحوه ثبت و جمع آوری اطلاعات :

اولین گام در فرایند جمع آوری اطلاعات ،سرشماری سالانه میباشد . هر خانه بهداشت در شروع کار و آغاز هر سال باید اطلاعات کاملی از منطقه تحت پوشش خود جمع آوری نماید . برای این کار منازل هر یک از روستاهای تحت پوشش طبق نظم خاص شماره گذاری میشود.فرم بازدید سالانه خانوار همزمان با انجام آمار گیری یا کنترل آمار جمعیتی در ابتدای هرسال توسط بهورزان تکمیل میشود . سپس از اطلاعات بدست آمده برای نوشتن اسامی زنان واجد شرایط تنظیم  خانواده و  زنان باردار در دفاتر مربوطه استفاده و مبتلایان به بیماریهای قید شده در فرم پیگیری بیماریها شناسایی و کنترل میشود و درصورتی که تحت مراقبت نباشند آنها را تحت مراقبت قرار میدهند.

پس از انجام سرشماری جمعیتی ،کروکی و نقشه روستا ترسیم شده و فرم اطلاعات آبادی یا روستا برای روستای اصلی و اقماری تکمیل میشود وسپس سالانه تغییرات در آن اعمال میگردد ،بعد از آن فعالیتها در دفاتر مراقبتی وپرونده خانوارثبت گردیده .اطلاعات جمعیتی به تفکیک گروههای سنی در جدول شماره یک زیج حیاتی ثبت میشود و درطول سال نیز جداول موالید و مرگ و میر بصورت روزانه چوب خط زده میشود ( البته این اطلاعات در دفتر یا فرم وقایع حیاتی روزانه بطوردقیق ثبت میشود.جمع کل تعداد موالیدو مرگ ومیردردوایر وسط زیج حیاتی نوشته میشود. خدمات تنظیم خانواده درپایان هرفصل باتوجه به اطلاعات دفترمراقبت تنظیم خانواده درجدول مربوط درزیج ثبت میگردد

پس از اینکه اطلاعات در فرمها ، دفاتر و پرونده خانوار ثبت شدند این اطلاعات بصورت داده های عددی به فرمهای یکسانی که بیشتر در غالب فرمهای نظام نوین آماری میباشد انتقال داده میشود  یک نسخه از این فرمها در خانه بهداشت نگهداری می شود و نسخه اصلی به مرکز بهداشتی درمانی، که خانه بهداشت تحت پوشش آن مرکز می باشدارسال می گردد غالباً در قسمت جمع آوری اطلاعات در واحد های ابتدایی زحمات زیادی کشیده می شود تا این داده ها به شاخص ها و اطلاعات مناسب تبدیل گردد ثبت اطلاعات و عملکر بهورزان در دفاتر و فرمها باید به موقع باشد که این مستلزم در اختیار گذاشتن فرم و دفتر به تعداد کافی و در زمان معین به آنان است.فرمهای آماری بر حسب نوع فرم ممکن است بصورت ماهانه ( مانند فرم آماری واکسیناسیون ) یا بصورت فصلی ( مانند فرمهای تنظیم خانواده ) و یا شش ماهه ( مانند فرمهای بهداشت محیط و حرفه ای ) باشند

کنترل اطلاعات:

کنترل به معنی اعمال ضوابط و راهنمایی هایی درموردچیزی یا کسی جهت اطمینان ازکسب نتایج موردنظرمیباشد.

پس ازجمع آوری اطلاعات درخانه بهداشت به شکل آمار فرمهای آماری به مرکزبهداشتی درمانی ارسال میگردند. آمارها در قالب عملکرد مرکز بهداشتی درمانی به مرکز بهداشت شهرستان و بعد به حوزه معاونت بهداشتی و در نهایت ازآنجا به وزارتخانه ارسال می گردد.چون کلیه شاخص ها در سطوح مختلف از همین آمارهای ارسالی است پس اهمیت صحت این آمارها به وضوح مشاهده میشودومرحله کنترل اطلاعات جایگاه ویژه خودرا نشان میدهد.

نکات مهم:

- یکی از مهمترین ابزار کنترل در خانه بهداشت زیج حیاتی است این زیج ها که منبع اصلی برای تهیه شاخصهای بهداشتی میباشند باید در سطح خانه بهداشت با درستی و با دقت هر ماهه کنترل و بررسی شود .

-آمارها باید به طور مرتب و منظم  ماهانه  در پوشه ایی بایگانی شود

تهیه کننده :مسعودمعین فر - لیلا جهانتیغ کارشناسان  گسترش شبکه

 

 

[ ۱۳۸٦/۸/٢٦ ] [ ۱٠:٥۱ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]