فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

سلامت الکترونیک و نقش آن در سلامت

سلامت  الکترونیک و نقش آن در سلامت

اهداف آموزشی بعد از خواندن مقاله:

تعاریف صحیحی از سلامت الکترونیک را ارائه نماید.

 اهداف سلامت الکترونیک را نام ببرد.

موانع عمده استقرار سلامت الکترونیک در ایران را نام ببرد.

صغری پودینه مقدم، کارشناس پرستاری بیمارستان امیرالمومنین(ع) زابل

منابع:

1-  ترابی م، صفدری ر. سلامت الکترونیک. نوبت چاپ: اول1387 چاپ سعادت

2- عباسی م، صالحی کیا ن، رضایی ر. سلامت الکترونیکی؛ از حصارهای بازدارنده تا فرایند قانونگذاری. فصلنامه حقوق پزشکی.1392؛ 7(25): 157 -188.

3- نصیری پور ا، رادفر ر،  نجف بیگی ر، رحمانی ح. بررسی عوامل موثر بر استقرار نظام سلامت الکترونیک (e- Health) در ایران. نشریه بیمارستان. 1390؛  10(1): 53- 62 .

 4- ریاضی، حسین و همکاران. سامانه پرونده الکترونیک سلامت ایـران، وزارت بهداشـت، درمـان و آمـوزش پزشکی، ۱۳۸۷.

5-  گزارش تبیین سامانه سلامت الکترونیک، مؤسسه تأمین درمان بسیجیان، ۱۳۸۸.

6- نطاق ف ، رضایی راد م، نقش سلامت الکترونیک در ارایه خدمات بهداشتی. فصلنامه علمی - آموزشی دانشکده بهداشت. 11(42): 23-33.

7-  نجفی ن، خوشنود ن. بررسی چالشهای پیش روی سلامت الکترونیکی و ارائه راهکار. ارائه شده در ششمین کنفرانس بین المللی مدیریت فناوری اطلاعات و ارتباطات.1388.

سلامت الکترونیکی تبادل اطلاعات از جایی به جای دیگر در سطح جهانی، از طریق اینترنت و فنآوری ارتباطات پیشرفته جهت ارائه مراقبت های بهداشتی و درمانی است که این انتقال اطلاعات، بلافاصله به دنبال مراقبت های بهداشتی و درمانی و بدون از دست دادن اطلاعات مفید و انتقال سریع آن، صورت می گیرد.

پیشرفت فناوری اطلاعات و ارتباطات در دو دهه اخیر سبب تحول عظیمی در علوم، صنایع و خدمات مختلف شده است یکی از مقوله هایی که با حجم زیادی از اطلاعات به واسطه ذینفعان گسترده آن مواجه است موضوع سلامت و بهداشت و درمان آن است.

سلامت الکترونیک مربوط به استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات مدرن برای تامین نیازهای شهروندان، بیماران، متخصصین مراقبت از


سلامت و همچنین سیاستگذاران است. سلامت الکترونیک ابزاری لازم برای افزایش کیفیت عملکرد سیستم و سطح خدمات اطلاعات درباره موارد کلینیکی و کمک به نسخه نویسی برای دارو به صورت الکترونیک است. از طرف دیگر، با فراهم کردن اطلاعات لازم برای شهروندان، توان آنان را در ارتقای سلامت شان افزایش می دهد. این امر خصوصاً برای بیمارانی که دچار بیماری های دوره ای هستند، امکان کسب اطلاعات مفید در زمینه بیماری شان را فراهم می کند.

از طرفی سلامت الکترونیک می تواند ابزاری برای شناخت بیماری ها و در نتیجه فراهم شدن زمینه برای پیشگیری یا تشخیص اولیه و زودرس بیماری ها می شود. بنابراین سلامت الکترونیک تنها درباره کامپیوترهای موجود در مطب پزشکان نیست. واژه سلامت الکترونیک در بر گیرنده ابزار، دستگاه ها، کاربردها و روش های کاری متنوعی است و طیف گستردهای از کاربردها مانند فراهم کردن اطلاعات سلامت برای شهروندان از طریق اینترنت تا قراردادن دستگاه هایی خاص در بدن انسان به منظور جذب داده های بیوسیگنال پیچیده و تنظیم کارکرد بدن انسان را شامل می شود.

"e" در ابتدای واژه e-health به معنای الکترونیک می باشد و کلیه تکنولوژی هایی را که جریان اطلاعات و فرایندهای ارائه مراقبت بهداشتی را بهبود می بخشند در بر می گیرد و شبکه های الکترونیکی اطلاعات گسسته را ادغام نموده و دانش جدیدی با شبکه نمودن پایگاه های داده بوجود می آورد.

اهداف سلامت الکترونیک با توجه به "e"  به کار رفته در e-Health عبارتند از:

Efficiency (اثربخشی): یکی از اهداف سلامت الکترونیک افزایش اثربخشی مراقبت بهداشت و کاهش هزینه ها است. یکی از راه های ممکن برای کاهش هزینه ها اجتناب از تشخیص تکراری یا غیرضروری یا مداخلات درمانی، از طریق امکانات ارتباطی پیشرفته بین موسسات خدمات بهداشت و درمان و از طریق درگیری(مشارکت) بیمار است. اینترنت به طور طبیعی به عنوان وسیله ای برای رسیدن به این هدف به سلامت الکترونیک، خدمت    می کند.

Enhancing quality of care (تقویت کیفیت مراقبت):     یک گیرنده خدمات که از آموزش بالاتری برخوردار است می تواند ارتباط موثرتری با ارائه دهنده خدمات برقرار کند که به نوبه خود، منجر به درک بهتر و بهبود کیفیت مراقبت (Quality of Care) می شود.

Evidence based (مبتنی بر شواهد): مداخلات سلامت الکترونیک باید مبتنی بر شواهد باشد، به این معنی که اثربخشی و کارآیی شان باید از طریق ارزیابی دقیق علمی و با توجه به سابقه مورد، ثابت شود.

Empowerment of consumers and patients (توانمندسازی بیماران و مشتریان): سلامت الکترونیک با فراهم نمودن امکان دسترسی به پرونده الکترونیک سلامت از طریق اینترنت"پزشکی بیمار محور" ایجاد می نماید که به بیماران حق انتخاب می دهد.

Encouragement (ترغیب): سلامت الکترونیک، روابط جدید بین بیماران و متخصصین مراقبت های بهداشتی ایجاد می کند که باعث     تصمیم گیری مشترک برای درمان می گردد.

Education (آموزش): با استفاده از سلامت الکترونیک، پزشکان از طریق منابع آنلاین، اطلاعات خود را به روز می کنند و همچنین امکان ارائه آموزش های لازم در زمینه بهداشت و شیوه های مناسب پیشگیری از بیماریها را دارند.

Enabling information exchange and communication (توانایی تبادل اطلاعات و ارتباطات): سلامت الکترونیک، امکان تبادل اطلاعات و ارتباطات را با استفاده از استانداردها بین مؤسسات مراقبت بهداشتی ممکن می کند.

Extending the scope of healthcare (توسعه حیطه مراقبت بهداشتی): سلامت الکترونیک، حیطه ارائه مراقبت بهداشتی را توسعه می دهد زیرا که بیماران با استفاده از سلامت الکترونیک می توانند به سهولت از خدمات آنلاین در سراسر جهان برخوردار شوند. مانند پزشکی از راه دور و اتاق عمل مجازی شده است که هر دو در ارایه خدمات بهداشت و درمان در جایی که ممکن است ارایه خدمات بهداشت و درمان مشکل یا غیرممکن باشد ارزشمند هستند.

Ethics (اخلاق): سلامت الکترونیک شامل اشکال جدید تعامل بین بیمار و پزشک است و چالش های جدید اخلاقی مانند فعالیت های پزشکی آنلاین، رضایت بیمار، مسایل حفظ حریم خصوصی و امنیت را مطرح می کند. با این حال، این از ویژگی اصلی سلامت الکترونیک نیست، بلکه یکی از ویژگی های فناوری اینترنت است که پایه و اساسی برای تمام طرح های کسب و کار الکترونیکی است. بنابراین سلامت الکترونیک همراه با دولت الکترونیکی، بیمه الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، تامین مالی الکترونیکی و فروش الکترونیکی باید همه به این مسایل اخلاقی معتقد باشند. با توجه به ماهیت خدمات بهداشت و درمان، این مسایل می توانند اهمیت بیشتری داشته باشند.

Equity (عدالت): گسترش عدالت در برخورداری از خدمات مراقبت بهداشتی یکی از مهمترین اهداف سلامت الکترونیک می باشد. اگر سلامت الکترونیک به طور نادرست پیاده سازی و استفاده شود، ممکن است شکاف عمیقی بین فقرا و اغنیا ایجاد شود، از این رو به یک چارچوب قوی برای اطمینان از پیاده سازی صحیح طرح های سلامت الکترونیک نیاز است.

با گسترش این تکنولوژی ریسک ها و چالش های پیش روی آن نیز افزایش یافته که مانع از موفقیت رو به رشد این تکنولوژی نوین می گردد شناسایی این چالش ها راه را برای دستیابی به ابزار فناوری اطلاعات در صنعت سلامت هموار می سازد.

موانع عمده استقرار سلامت الکترونیک در ایران شامل موارد ذیل   می باشد:

- معین نبودن استراتژی، مبهم و پیچیده  بودن زیر ساختار فناوری اطلاعات.

- دو مشکل فرهنگ سازی و آموزش در ارتباط با آموزش و تمرین برای مهارت های فن آوری اطلاعات و ارتباطات.

- تغییرات سریع مدیران بویژه در وزارت رفاه و وزارت بهداشت

- ناتوانی در جذب نیروی متخصص و ماهر فناوری اطلاعات در عرصه سلامت الکترونیک

- مشخص نبودن ساز و کار برای تامین منابع مالی نظام سلامت الکترونیک

- عدم تدوین استاندارد های فنی، ضعف در روش های  پیاده سازی سلامت.

با توجه به فواید بسیار زیاد سلامت الکترونیک انتظار می رود که سلامت الکترونیکی در سال های آینده بتواند با زیست فنآوری هرچه بیشتر و بهتر در خدمت جامعه بشری باشد و بتوانیم از این علم هرچه بهتر و بیشتر استفاده کنیم. به همین منظور، برای رشد سلامت الکترونیکی، باید تلاش های مشترک بین کشورها در سطح بین المللی انجام شود. عدم وجود موازین قانونی در سلامت الکترونیکی در کشورهای مختلف، دشواری های زیادی را در تشخیص دعاوی قانونی و پاسخ به دعاوی مربوطه را به وجود آورده است که جهت کمک به بسترسازی مناسب سلامت الکترونیکی که در آن بهترین خدمات سلامت الکترونیکی به کاربران امکانپذیر باشد ضروری است.

 

 

[ ۱۳٩٤/٥/۱٠ ] [ ٧:۳٠ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]