فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

ایدز

ایدز

عفونت HIV/AIDS از جمله بيماريهايي است كه از لحاظ گرفتاريهاي اجتماعي،ميزان شيوع، بروز در سنين فعال جامعه ، هزينه مراقبتي فراوان و ميزان كشندگي بالا از معضلات مهم جهان امروز  می باشد و با بيماريهاي رفتاري همبستگی مستقیم دارد (بيماريهاي رفتاري شامل عفونت HIV/AIDS ،مصرف مواد مخدر تزريقي وعفونتهاي منتقله از راه تماس جنسي ( STI ) ميباشد كه عوارض شخصي اجتماعي بالايي داشته و همراه بودن اين بيماريها منجر به افزايش خطر ابتلا به ايدز ميباشد).        

همبستگي شديد STI وعفونت HIV در حالي كه به علت نگرش و ذهنيات سوء حاكم در جامعه و بد نامي و ننگ ناشي از افشاء شدن بيماري تعداد زيادي از بيماران مبتلا به STI سعي مي كنند وقوع آن را پنهان و از در خواست درمان علي الخصوص از بخش دولتي پرهيز نمايند ودر نتيجه با اقدام به خود درماني يا تاخير در درمان منجر به بروزعوارض وخيم وعواقب پايدار جسمي و رواني بسياري براي تعداد كثيري از زنان و مرداني كه عمدتاّ از جوان ترين (ميانگين 24-15 سال ) و كار آمد ترين افراد اجتماع ميباشند ميگردد.

بيماري مهلك ديگر روي آوردن به مصرف مواد مخدر تزريقي بوده كه از دوجهت بايد بررسي گردد، مصرف مواد مخدر تزريقي با توجه به درگيري فكري ومهجور شدن معتادين از جامعه و از هم پاشيدن كانون گرم خانواده ، بزهكاري باعث غيرفعال شدن جامعه جوان وفعال كشور شده و از طرفي بدليل ارتباط نزديك اين افراد با يكديگر باعث افزايش خطر انتقال عفونتهاي منتقله از راه تزريق مشترك از جمله عفونتهاي HIV/HCV/HBV  ميگردد. 

اپيدمي HIV/AIDS  در جهان در حال گسترش است .در انتهاي سال 2002 ميلادي ،42 ميليون نفر در جهان به HIV/AIDS  مبتلا بوده اند و تنها در همين سال پنج ميليون نفر به آن مبتلا گشته اند. اگر چه در برخي از كشورهاي توسعه يافته موفقيت هاي چشمگيري در كنترل اپيدمي به دست آمده ،اما در كشورهاي در حال توسعه ،گسترش اپيدمي ادامه دارد . طبق برآورد كارشناسان در صورت ادامه روند كنوني تا سال 2015 متوسط عمر در 9 كشور آفريقائي كه بيشترين شيوع HIV را دارند ،17 سال كاهش خواهد يافت . همچنين پيش بيني مي شود كه در 126 كشور با درآمد اندك تا متوسط از جمله كشور ما در صورتي كه روش هاي صحيح پيشگيري اعمال نشود تاسال 2010 حدود 45 ميليون نفر ديگر به عفونت، HIV/AIDS مبتلا خواهند شد .

ميزان آلودگي به ويروس HIVدر سال 1993 روزانه 8500 نفر(در هر دقيقه 6 نفر)ودر سال 1998 روزانه 22000 نفر (در هر دقيقه 15 نفر ) و در سال 2000 روزانه 36000 نفر (هر دقيقه 25 نفر) بوده است كه از اين بين 17 نفر در دقيقه در قاره آسيا و 8 نفر در ساير نقاط جهان آلوده شده اند. براساس آمار سازمان جهاني بهداشت بیش از 63 ميليون نفردر دنيا به اين ويروس  آلوده شده اند. كه حدود 40 ميليون نفر آنان زنده و 23 ميليون نفر در اثر ابتلا به ايدز جان خود را از دست داد ه اند . در سال 2004 ميزان آلودگي به ويروس HIV روزانه  14000 نفر(در هر دقيقه 10 نفر) می باشد.  و در سال 2004 روزنه 14000 نفر (هر دقیقه 6 نفر) در اثر ابتلا به ايدز جان خود را از دست   داد ه اند .در هر حال ايدز تا سال 2020 اولين علت مرگ در جهان خواهد  بود .در كشور ايران تا پايان آذر ماه 1385 ، بیش از 13000 نفر آلوده به ويروس شناسائي شده اند .

مراحل آلودگي :

1ـ تا چند هفته بدون اتفاق ظاهري (دوره نهفتگي 12ـ2 هفته و حداكثر 16 ماه)

2ـ بعد از ورود ويروس به بدن (6ـ3هفته) : ويروس وارد خون ، حمله به سيستم دفاعي ،  بهبودي خود بخودي

70%ـ50% موارد علائم عصبي و پوستي (حداكثر دو هفته)

50%ـ30% موارد علائم بيماريهاي ويروسي  (حداكثر دو هفته)

(تب ـ گلو درد ـ آبريزش بيني ـ بزرگي غدد لنفاوي ـ درد اندام ـ خستگي ـ دل درد ـ اسهال تهوع و بي اشتهايي )

3ـ دوره پنجره           2هفته تا 16 ماه (با آزمايش خون نيز قابل تشخيص نمي باشد)

4ـ دوره كمون           6ماه تا 20 سال

5ـ علائم بيماري        (مرحله ايدز)

6ـ مرگ

راههاي انتقال :

1-      تماس جنسي :

شايعترين راه انتقال HIV در جهان مي باشد.در كشور ما تاكنون 9% موارد گزارش شده و شناخته شده آلودگي از اين طريق بوده است. اما تصور ميشود در سالهاي آينده شناسايي آلودگي از راه جنسي بيشتر شود . لازم به تذكر است كه  وجود عفونتهاي مقاربتي در افراد باعث افزايش احتمال انتقال HIV شده ، لذا درمان مناسب فرد بيمار و شريك جنسي وي ، بايد مدنظر باشد .

2-       استفاده از وسايل تزريقي مشترك آلوده در ميان معتادان تزريقي :

دومين راه  شايع انتقال HIV در جهان و اصلي ترين راه انتقال در ايران در حال حاضر مي باشد . لذا توجه به وجود عفونت HIV در ميان معتادان تزريقي حائز اهميت است.بروز عفونت هاي توأم ( HBV/HCV ) از اين راه، بر اهميت موضوع مي افزايد .

3-       خون و فرآورده هاي خوني :

در كشور ما خوشبختانه با توجه به انجام غربالگري در تمام خونهــــاي اهدائي ، انتقال از اين طريق تحت كنترل بوده البته احتمال انتقال آلودگي با توجه به وجود فاز پنجره اي در روند اين بيماري وجود دارد . در اين خصوص سياست هاي خاصي مبني بر تشويق افراد با رفتارهاي پرخطر به پرهيز از اهداء خون و پرهيز از تجويز غيرضروري خون توسط پزشكان وجود دارد .

4-       انتقال از مادر به كودك:

ويروس HIV مي تواند در سه مرحله از مادر به فرزند انتقال يابد كه شامل انتقال از طريق جفت در دوران  بارداري ، در حين زايمان و در دوران شيردهي مي باشد. ميزان انتقال از اين راه در آفريقا 40-30% بوده كه بيشتر از ساير نقاط جهان است . با توجه به مطالعات انجام شده 92% انتقال در 2 ماه آخر بارداري ( 65% آن حين زايمان ) صورت ميگيرد . ميزان انتقال از طريق شير مادر بين 29-14% است .

5-       پيوند اعضاء :

انتقال HIV از طريق پيوند اعضاء در دنيا گزارش گرديده ، اين انتقال از طريق بافتهاي فاقد عروق ( قرنيه ) گزارش نشده است . لذا انجام آزمايشهاي تشخيصي در كليه دهندگان عضو براي پيوند الزامي است .  در كشور ما اين امر حتي در مورد پيوند قرنيه انجام مي شود.

6-       راههاي فرعي انتقال :

خون،مايع مني،ترشحات دستگاه تناسلي منابع اصلي ويروس هستند .احتمال انتقال از طريق بزاق بسيار بسيار پائين است . همچنين گزارشي دال بر انتقال توسط نيش حشرات ديده نشده است. احتمال انتقال در اثر پاشيدن مايعات آلوده به چشم وجود دارد. از ديگر راههاي انتقال ، استفاده از وسايل تيز و نافذ بصورت مشترك و تماسهاي زير پوستي مانند  فرو رفتن سوزن فرد آلوده به فرد ديگر مي باشد .

فاجعه در آفريقا

در آفريقا از هر 3 نفر 1 نفر آلوده است

اختصاص 80% ـ70% اعتبارات بهداشتي اكثر كشورهاي آفريقايي به ايدز

اختصاص50% تختهاي بيمارستاني به ايدز

در ايران

اولين مورد در سال 1366 (در كودك 6 ساله از طريق تزريق فرآورده هاي خوني آلوده وارداتي

تا تاريخ 30/7/86 كل موارد شناخته شده 16090 مورد (رقم تخميني در ايران 000/90 مورد)

65% موارد آلوده در ايران از راه سرنگ و سوزن آلوده (معتادان تزريقي)

50% موارد آلوده انتقال از راه جنسي در خارج از ايران آلوده شده اند

اصول كلي پيشگيري  :

1-      آموزش هاي عمومي

2-       برقراري امكانات آزمايش و مشاوره براي افراد داوطلب

3-       اجراي برنامه هاي كاهش آسيب براي معتادان تزريقي

4-       توزيع كاندوم براي گروههاي پرخطر

5-       كنترل سلامت خون و فرآورده هاي خوني

تهیه و تنظیم : خلیل شهریاری برگرفته از جزوات آموزشی مرکز مدیریت بیماریها

[ ۱۳۸٦/۸/٢٦ ] [ ۱٠:٥۳ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]