تغذیه و بیماریهای قلبی عروقی

تهیه وتنظیم: روح الله دهمرده کارشناس معاونت بهداشتی

منبع: بستهآموزشی ویژهکارشناستغذیه درطرحنویننظامتحولسلامتدرحوزهبهداشت ویرایشدوم1395 -   مجموعه آموزشی تغذیه برای تیم سلامت در برنامه پزشک خانواده – دفتر بهبود تغذیه

بیماری های قلبی عروقی یکی از دلایل اصلی مرگ و میر دنیاست. همچنین شایع ترین علل مرگ و میر در کشور ما نیز بیماری های قلبی- عروقی است. افزایش این نوع بیماری ناشی از تغییرات


 در رژیم غذایی، فعالیت بدنی و مصرف دخانیات   می باشد که به دلیل تغییر در شیوه زندگی ناشی از شهرنشینی و صنعتی شدن پدید آمده است. امروزه مردم نسبت به گذشته، بیشتر غذاهای پر کالری مصرف می کنند و از طرفی تحرک بدنی آنان نیز کمتر از گذشته شده است. بنابراین یکی از مهمترین مداخلات به منظور پیشگیری و کنترل بیماری های قلبی- عروقی اصلاح رژیم غذایی است.

 عوامل مؤثر در بروز بیماری های – عروقی :

- اختلال در چربی های خون (بالا بودن سطح کلسترول خون)

- کم تحرکی        

- چاقی

- فشارخون بالا

- استعمال دخانیات

- رژیم غذایی نامناسب

- استرس و فشارهای روحی و نامناسب

توصیه های تغذیه ای مؤثر در پیشگیری و کنترل عوامل خطر بیماری های قلبی- عروقی

  1. تعادل و تنوع در برنامه غذایی روزانه

تعادل به معنی مصرف مقادیر کافی از مواد غذایی مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن می باشد و تنوع یعنی انواع مختلف مواد غذایی که در پنج گروه اصلی غذایی (گروه نان و غلات، گروه شیر و لبنیات، گروه گوشت، تخم مرغ، حبوبات و مغزها، گروه میوه ها و سبزی ها) معرفی می گردند.

2 - کاهش مصرف چربی و روغن در برنامه غذایی

3- غذاها تا حد امکان به صورت آب پز، بخار پز یا کبابی مصرف شود.

- از سرخ کردن زیاد غذا خودداری گردد.

- مصرف غذاهای سرخ شده، سوسیس، کالباس، خامه، چیپس، پفک، سس ها، مغز، دل و قلوه، کله و پاچه در برنامه غذایی کاهش یابد.

- پوست مرغ و چربی های قابل مشاهده گوشت و مرغ قبل از طبخ جدا شود  و از قسمت های کم چرب گوشت ها استفاده شود.

- حداقل دو بار در هفته ماهی مصرف کنید. چربی موجود در ماهی از نوع چربی های مفید است. به جای سرخ کردن ماهی آن را به شکل بخارپز و یا تنوری استفاده کنید.

- از انواع لبنیات کم چرب مثل شیر، ماست و پنیر استفاده شود.

- از مصرف پیه و دنبه که حاوی چربی های اشباع هستند خودداری کنید.

- از مغزهایی مثل گردو، فندق و بادام که دارای چربی های مفید هستند به مقدار مناسب استفاده کنید.

4 - توجه به نوع روغن مصرفی

- از روغن های مایع مانند روغن زیتون و روغن آفتابگردان به جای روغن حیوانی و روغن نباتی جامد (برای پیشگیری از افزایش  کلسترول خون) استفاده گردد.

- از مصرف غذاهای سرخ کرده پرهیز شود و در صورت لزوم از روغن مخصوص سرخ کردنی استفاده شود. زیرا روغن جامد هیدروژنه حاوی اسیدهای چرب اشباع و اسیدهای چرب ترانس است که مبتلا به امراض قلبی و عروقی را افزایش     می دهد.

- مصرف روغن زیتون و مغزها به دلیل کنترل انرژی دریافتی متعادل باشد.

- از روغن های مایع معمولی (غیر سرخ کردنی) و روغن زیتون در سرخ کردن غذاها (به دلیل حساسیت این روغن ها به حرارت بالا) استفاده نشود.

5- کاهش مصرف مواد قندی

- مصرف بیش از حد مواد قندی و نشاسته ای مانند برنج، ماکارونی، شیرینی، کیک، شکلات، مربا، عسل، نوشابه ها باعث افزایش وزن، بالا رفتن فشارخون و چربی خون شده و منجر به بروز بیماری های قلبی عروقی می شود. بنابراین باید در برنامه غذایی روزانه از مصرف بیش از اندازه آنان خودداری نمود.

- از میوه های تازه به جای شیرینی و شکلات به عنوان میان وعده استفاده شود.

- از دوغ کم نمک و بدون گاز، آب و آب میوه های طبیعی به جای نوشابه های گازدار مصرف گردد.

- از مصرف زیاد فند و شکر همراه با چای خودداری گردد.

توجه: در مصرف کشمش و خرما هم اگر زیاده روی شود منجر به افزایش کالری دریافتی و چاقی خواهد شد.

6- کاهش مصرف نمک

- مصرف نمک به هنگام تهیه و طبخ غذا کاهش یابد و از نمکدان در هنگام صرف غذا و سر سفره استفاده نگردد.

- به جای نمک از چاشنی هایی مانند سبزی های معطر تازه یا خشک مانند نعناع، مرزه، ترخون، ریحان و...  یا سیر، لیموترش تازه و آب نارنج برای بهبود طعم غذا و کاهش مصرف نمک استفاده شود.

- از مصرف غذاهای کنسرو شده و بسیاری از مواد غذایی بسته بندی آماده به دلیل دارا بودن مقادیر زیادی نمک خودداری شود.

7- افزایش مصرف میوه و سبزی

- با مصرف بیشتر سبزی ها و میوه ها، حبوبات و نان های سبوس دار، دریافت فیبر غذایی روزانه را افزایش دهید. حداقل 5 واحد روزانه باید سبزی و میوه مصرف شود.

8-  مصرف شیر و لبنیات کم چرب

- روزانه 3-2 واحد شیر و لبنیات کم چرب (کمتر از 5/2 درصد چربی) مصرف کنید .

9- فعالیت بدنی

علاوه بر اصلاح رژیم غذایی، تحرک بدنی نیز نقش مهمی در سلامت دارد. حداقل 30 دقیقه پیاده روی تند روزانه برای افراد بزرگسال و برای نوجوانان و کودکان60 دقیقه فعالیت بدنی متوسط روزانه برای پیشگیری از اضافه وزن و چاقی توصیه می شود.