پیشگیری و درمان سوء مصرف مواد در بلایا و حوادث غیر مترقبه (حمایت های روانی– اجتماعی)

تهیه وتنظیم : کبری فوآد- کارشناس بهداشت روان مرکز بهداشت زابل

منبع: حمایت های روانی– اجتماعی در بلایا و حوادث غیر مترقبه ویِژه مدیران اجرایی،  نویسندگان دکتر شهرزاد علی زادگان و همکاران ، چاپ اول 1391، انتشارات پارس ایلیا

حوادث غیر مترقبه، همچون بلایای طبیعی جنگ، تصادفات و همه گیری های بیماریها دسته ای از عواقب روانی و اجتماعی را به ارمغان می آورند که توانایی مردم برای ادامه مسیر زندگی خود را تحت تاثیر قرار        می دهند. هرچند که جامعه متاثر از بلایا از کمک های مادی و مراقبت از سلامت جسمی به عنوان بخشی از امداد رسانی سود می برند، نیاز آنان به مراقبت های روانی اجتماعی برای انطباق با آسیب های روانی اجتماعی ناشی از بحران نباید نادیده گرفته شود هدف برنامه های روانی– اجتماعی در دوره پس از بحران


پیشگیری و درمان سوء مصرف مواد در بلایا و حوادث غیر مترقبه (حمایت های روانی– اجتماعی)

تهیه وتنظیم : کبری فوآد- کارشناس بهداشت روان مرکز بهداشت زابل

منبع: حمایت های روانی– اجتماعی در بلایا و حوادث غیر مترقبه ویِژه مدیران اجرایی،  نویسندگان دکتر شهرزاد علی زادگان و همکاران ، چاپ اول 1391، انتشارات پارس ایلیا

حوادث غیر مترقبه، همچون بلایای طبیعی جنگ، تصادفات و همه گیری های بیماریها دسته ای از عواقب روانی و اجتماعی را به ارمغان می آورند که توانایی مردم برای ادامه مسیر زندگی خود را تحت تاثیر قرار        می دهند. هرچند که جامعه متاثر از بلایا از کمک های مادی و مراقبت از سلامت جسمی به عنوان بخشی از امداد رسانی سود می برند، نیاز آنان به مراقبت های روانی اجتماعی برای انطباق با آسیب های روانی اجتماعی ناشی از بحران نباید نادیده گرفته شود هدف برنامه های روانی اجتماعی در دوره پس از بحران تمرکز بر این مسائل با تکیه بر توانایی انطباق جمعیت آسیب دیده با شرایط جدید است.

میزان مصرف الکل و مواد مخدر را در منطقه کاهش دهید:

در شرایط بحرانی، مصرف الکل و مواد مخدر و       روان گردان یکی از آسیب هایی است که سلامت اجتماعی و فردی را به طور جدی تهدید می کند.         مضرات ناشی از مصرف مواد مخدر شامل مشکلات روانی– اجتماعی، مشکلات طبی و اقتصادی و اجتماعی است. به دنبال شیوع مصرف مواد مخدر، به دلایل زیر مرتفع نمودن مشکلات ناشی از تاثیر بحران در منطقه برای جمعیت بازمانده دشوار خواهد بود:

- مصرف مواد سبب اجتناب و دوری افراد جامعه از روبرو شدن با مشکلات ناشی از بحران گردد.

- منابع مالی محدودی که در دسترس خانواده است به صرف تهیه مواد مخدر برسد.

- افراد مصرف کننده در شرایط مصرف مواد به دلیل تغییرات رفتاری تهدیدی برای امنیت افراد خانواده خود و سایر افراد گردند.

افزایش مصرف الکل و مواد مخدر در بسیاری از بحران ها گزارش شده است. در چنین شرایطی، امداد و حمایت اولیه شامل انجام مداخله توسط پرسنل مراقبت های بهداشتی اولیه و سیستم های حمایتی خود جامعه برای کاهش خطرات و مضرات ناشی از مصرف این گونه مواد است.

اقدامات کلیدی:

- ارزیابی اولیه انجام شود:

الف- ابتدا باید مشخص شود که قبل از این چه ارزیابی هایی درباره وضعیت مشکلات روانی– اجتماعی صورت گرفته و چه اطلاعاتی در دست است و سپس در صورت نیاز، ارزیابی های بیشتر به منظور تکمیل اطلاعات طراحی و اجرا گردد.

ب- میزان مصرف مواد را ارزیابی کنید.

ج- در فواصل منظم، وضعیت را دوباره ارزیابی کنید. با گذشت زمان به دلیل افزایش منابع مالی در دسترس خانواده ها و نیز دسترسی سهل تر به مواد، ممکن است مشکلات مربوط به مصرف مواد مخدر (نوع مواد، میزان مصرف و روش مصرف) دستخوش تغییرات گردد.

داده های مربوط به موارد زیر را جمع آوری کنید:

* عوامل محیطی و میزان دسترسی به مواد مخدر

- وضعیت اجتماعی قبل از بحران درباره مواد مخدر

- اطلاعات پایه در مورد مصرف مواد، شیوع اچ .آی .وی  و سایر مشکلات بهداشتی مرتبط با مصرف مواد

- قوانین و ضوابط مرتبط با مصرف مواد

* الگوهای کنونی مصرف مواد

- میزان دسترسی و قیمت تقریبی موادی که به طور شایع تری مورد مصرف قرار می گیرند و نیز سایر اطلاعات مربوط به زنجیره توزیع مواد

- روش مصرف مواد مخدر و هر گونه تغییری که در این زمینه رخ داده است (از قبیل تغییر روش تدخین به تزریق) و زیر گروه های مصرف کننده مواد (گروه های سنی، جنس، شغل).

* مشکلات مرتبط با سوء مصرف مواد

- مشکلات روانی– اجتماعی و بهداشت روان ناشی از مصرف مواد (افزایش خشونت خانگی، رفتارهای خود کشی، سوء رفتار با کودکان، غفلت از کودکان، اختلالات روانی ناشی از مصرف مواد،  افزایش جرایم)

- رفتار های خطرناک همراه با مصرف مواد (مانند انتقال اچ.آی.وی و سایر ویروس های منتقله از راه خون، علائم و سندرم های محرومیت از مواد، خصوصا محرومیت الکل که می تواند کشنده باشد).

- مشکلات اقتصادی– اجتماعی (فروش مواد غذایی و سایر اقلام توسط والدین و یا فرزند نوجوان مصرف کننده مواد به منظور تهیه مواد، شرکت در قاچاق الکل و مواد مخدر).

* منابع موجود

- منابع مواد غذایی، آب، خدمات بهداشتی و وضعیت اسکان و سر پناه

- مراکز و سازمان های فعال در جامعه

- خدمات روانی– اجتماعی و سیستم های حمایتی موجود در سطح جامعه (از قبیل گروه های خود یاری در سطح جامعه).

- وجود فضای امن برای آن دسته از افراد که در معرض خطر سوء رفتار از سوی سوء مصرف کننده الکل و مواد قرار دارند.

- میزان مراقبت و حمایت خانواده و جامعه در مورد افراد سوء مصرف کننده مواد

- موقعیت های آموزشی، تفریحی و شغلی موجود در سطح جامعه