فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پیشگیری از بیماری های روانی:

پیشگیری از بیماری های روانی:

هادی جهانتیغ  کارشناس بهداشت عمومی- محمد جهانتیغ بهورز خانه بهداشت جنگی خان

منبع: سلامت روان کاربردی برای پزشک عمومی و پزشک خانواده، دکتر محمدتقی یاسمی و همکاران، تهران، نشر آرامش 1384 - مجموعه دستورالعمل های کشوری نظام مراقبت بیماریهای غیرواگیر، وزارت بهداشت درمان آموزش پزشکی

بهداشت روان علمی است برای بهتر زیستن و رفاه اجتماعی که تمام زوایای زندگی از اولین لحظات حیات جنینی تا مرگ اعم از زندگی داخل


 رحمی، نوزادی، کودکی تا نوجوانی، بزرگسالی و پیری را در برمی گیرد.

 بهداشت روان دانش و هنری است که به افراد کمک می کند تا با ایجاد روش هایی صحیح از لحاظ روانی و عاطفی بتوانند با محیط خود سازگاری نموده و راه حل های مطلوب تری را برای حل مشکلات شان انتخاب نمایند.

الف- پیشگیری اولیه(سطح اول):

پیشگیری اولیه عبارت است از کلیه اقداماتی که منجر به جلوگیری از بروز بیماری می شود. مثل واکسیناسیون در طب عمومی، پیشگیری اولیه در روانپزشکی به دلیل چند عاملی بودن اتیولوژی بیماری ها به سادگی امکان پذیر نیست و لذا هدف اصلی پیشگیری در این سطح، مقاوم نمودن افراد جامعه و بویژه اقشار آسیب پذیر در برابر اختلالات روانی از طریق مهار و کنترل ناهنجاری های ژنتیکی، وراثتی، محیطی و خانوادگی است. گروه هدف در این سطح،کلیه افراد جامعه هستند و اهداف زیر بطور اختصاصی در این مرحله دنبال خواهد شد:

1- تاثیر شرایط محیطی و آلودگی های زیست محیطی، شرایط اجتماعی و اقتصادی بر سلامت روان

2- نقش عوامل ژنتیکی در بروز اختلالات روانی

3- پیامد های اجتماعی ازدواج های خویشاوندی، زودرس و ازدواج با افراد حامل و ناقل ژن معیوب

4- ارتباط بین وضعیت روانی، در دوران بارداری و سلامت روان کودک پس از تولد

5- نیازهای انسانی در مراحل مختلف رشد از جمله طفولیت، کودکی، نوباوگی، نوجوانی، میانسالی و سالمندی

6- نقش اولیاء و محیط خانواده در سلامت روان کودکان و نوجوانان

7- نحوه رویایی با عوامل اضطراب انگیز محیطی و اجتماعی

اهداف فوق از راه های زیر قابل حصول است:

1- انجام تحقیقات علت شناسی به منظور کشف نقش عوامل ژنتیکی، محیطی و خانوادگی در تخریب سلامت روانی افراد در جامعه

2- همکاری بین تخصصی با متخصصین رشته های مختلف و همکاری بین بخشی با ارگان های مرتبط

3- آموزس همگانی بهداشت روانی کلیه اقشار

4- همکاری مستمر بار هبران مذهبی و سیاسی مردم

5- مشاوره های خانوادگی و فردی و گروهی

6- جلب همکاری و تشویق افراد جامعه در بهره برداری مطلوب از خدمات بهداشت روان

 

همانطور که قبلا اشاره شد در مطالعات انجام شده در دانش آموزان تهران، کرج، یزد و اردکان مشخص شده است که مذهبی بودن دانش آموزان و خانواده های آنان رابطه ی معکوس و معنی دار با بروز افسردگی دارد و بنابراین توجه به عقاید معنوی و باورهای مذهبی و التزام به احکام دینی در فضای فرهنگی جامعه و خانوادها نقش اساسی در پیشگیری اولیه افسردگی و به دنبال آن تامین سلامت روانی دارد و به طور قطع یکی از سازوکارهای این پدیده جمله ی روح افزای"دل آرام گیرد به یاد خدا" برگرفته از آیه شریفه قرآن"الا بذکر الله تطمئن القلوب" می باشد.

ب-پیشگیری ثانویه(سطح دوم):

هدف اصلی در این مقطع جلوگیری از عوارض اختلالات روانی در افراد جامعه باتشخیص به موقع، درمان مناسب و زودرس و پیگیری منظم می باشد. انتظار می رود اهداف زیر در این سطح پیشگیری برآورده شود:

1- بیماریابی به منظور تشخیص سریع و به موقع علایم غیرعادی و یا رفتارهای نا متعادل در افراد

2- درمان فوری، زودرس و کامل، جهت رفع علایم سبک اختلالات در بین افراد شناسایی شده

3- درمان نگهدارنده به منظور پیشگیری از بازگشت عوارض اختلالات تا حصول کامل بهبودی در بین افراد آسیب دیده جامعه

4- پیشگیری از بروز علایم شدید در بین افراد مبتلا و ایجاد سازگاری بین آنها و خانواده

5- جلوگیری از بالا رفتن میزان عود و دفعات بستری

6- ارائه خدمات مراقبت

اهداف فوق از راه های زیر قابل حصول می باشد:

1- آموزش چهره به چهره افراد جامعه در خصوص نقش پیگیری الزامی در موارد سایکوز و صرع

2- شناسایی افراد در مدارس، خانواده ها و محل کار آنها جهت تشخیص و درمان به موقع

3- ارائه خدمات درمانی مناسب و به موقع از طریق فراهم آوردن امکانات و شرایط لازم (فوریت ها، سرپایی و بستری)

4- همکاری بین تخصصی های مختلف بهداشتی درمانی

5- آموزش های لازم در جهت حذف باورهای غلط و تعصبات نادرست مردم و اصلاح نگرش، دانش و مهارت آنها در خصوص تفسیر و تعبیر اختلالات روانی، انتخاب درمان و نحوه برخورد با بیماران روانی، در خانواده، مدرسه، محل کار و اجتماع.  

ج-پیشگیری ثالثیه (سطح سوم):

هدف اصلی، پیشگیری از تداوم اختلالات روانی مزمن در بین مبتلایان و کاهش نا توانی های فردی، اجتماعی، شغلی و خانوادگی ناشی از آن است. برای دستیابی به این هدف رعایت موارد زیر الزامی است:

1- شناسایی مبتلایان به اختلالات روانی مزمن

2- حمایت از مبتلایان شناخته  شده به منظور جلوگیری از عوارض احتمالی ناشی از اختلال،خودکشی،اعتیاد،فرار ازمنزل، فحشاء و سایر انحرافات اجتماعی،بادرگیرساختن خانواده ها و سایر مراجع مرتبط

3- اقدامات عملی برای بازتوانی مبتلایان از طریق کاریابی،حمایت مالی و اشتغال در مراکز نیمه وقت

4- ارائه خدمات مراقبت

5- تاسیس واحدهای نوتوانی در بخش های روانپزشکی

6- آموزش خانواده ها در نحوه برخورد بابیماران خود و مسوولیت پذیری آن ها نسبت به بیماران

[ ۱۳٩٤/۸/٥ ] [ ٦:٥٧ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]