فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

اضطراب و نگرانی و تاثیر آن بر زندگی انسان

اضطراب و نگرانی و تاثیر آن بر زندگی انسان

راضیه شهرکی، مرکز بهداشتی درمانی خمک، خانه بهداشت واصلان

منبع: درمان اضطراب و افسردگی، امیر ملک محمودی الیگودرزی،نشرمنشور وحی، چاپ یاران 1388

دنیایی که ما در آن زندگی می کنیم با تمام شگفتی ها، زیبایی ها و پیشرفت ها آکنده از ترس و نگرانی است. همان طور که علم و تکنولوژی پیشرفت می کند، عواملی که موجب اضطراب، نگرانی، استرس و افسردگی می شوند نیز


 بیشتر شده اند.

اضطراب، نگرانی و افسردگی مخصوص افراد، جامعه یا طبقه خاصی از مردم نیست و افراد با توجه به نوع و شرایط زندگی شان با عوامل اضطراب زا و نگران کننده ی گوناگونی مواجه هستند.

همه ی ما می دانیم که زندگی شتابزده و ماشینی امروز، تنش و فشار بالایی به جسم و روح ما وارد می کند، اما آیا انسان توان تحمل این فشارها تنش ها و نگرانی های پی در پی و دائمی را دارد؟ وآیا می تواند همچنان تندرستی خود را حفظ کند؟

در وضعیت کنونی که اضطراب و استرس باعث رنج و آسیب جدی بسیاری از مردم است، پاسخ تا حدودی منفی است. باید گفت: گریز از آهنگ و سرعت زندگی امروز غیر ممکن است. به علاوه، اصلا نمی توان در وضعیتی صد در صد به دور از اضطراب و نگرانی زندگی کرد.

و آیا راهی برای کاهش این نگرانی ها و رهایی از آسیب های مخربی که بر جسم و روح انسان وارد می کند، وجود دارد؟

 بله ! هرچه محل سکونت انسان بزرگتر و رفاه و سعادت مادی او بیشتر باشد، عوامل و وسایل استرس زا نیز بیشتر می شوند، در زندگی امروز شتابزدگی دایمی، وابستگی روز افزون به ابزار  وسایل ماشینی، سرعت آلودگی صوتی، خشونت در زندگی، فیلم های خشن و پرحادثه، رژیم های غذایی نادرست، خشونت و گاه بی عدالتی، مواد مخدر و الکل، دوری از خداوند و رهنمود های الهی و.....، ابعاد جدیدی را به معضل اضطراب و افسردگی افزوده اند.

اضطراب، آثار و نشانه های آن:

توسعه ی نگرانی– که ره آورد زندگی ماشینی و معلول تمدن مادی غرب است، چنان صاحب نظران را بیمناک ساخته است که آن را بزرگترین بیماری قرن نامیده اند. متاسفانه در سراسر دنیا، تشویش و اضطراب همچون وبا و طاعون به جان بشر افتاده و موجب بروز بسیاری از بیماری های جسمی و روانی گشته است. همه جا سخن از جست و جوی راهی برای مقابله با اضطراب و کسب آرامش، این پرنده ی از قفس پریده ی انسان های قرن بیستم است. گم شده ایی که همه جا به دنبالش گشته اند، اما اثری از آن نیافته اند، همه در پی یافتن سایبانی هستند تا در پناه آن، از اشعه ی سوزان نگرانی و پریشانی در امان بمانند.

راستی چرا با وجود پیشرفت علوم و فراهم شدن وسایل رفاه برای بشر و کام جویی از همه ی پدیده ها، به جای آن که انسان ها را شادکام تر سازد،  آنها را فرسوده تر و بیمارتر کرده است؟

واقعیت این است که نسل نگران و سرگشته، به دنبال گم شده ی خود، یعنی آسایش و آرامش است و چون آن را با محاسبات مادی نمی یابد به الکل، افیون و سایر عوامل مخدر پناه می برد تا ساعتی را در بی خبری سپری کند، ولی بدیهی است که این عوامل، علاوه بر مقطعی بودن، عوارض زیانباری بر روح و روان آدمی می گذارد.

تعریف اضطراب:

اضطراب، وضعیت تشدید شده ی تحریک هیجانی است که احساس نگرانی یا ترس را نیز در بر دارد، مثل ترس. فرد احساس می کند که تهدید می شود، ولی بر خلاف ترس، فرد اغلب منبع تهدید را به شکلی مبهم یا نه چندان دقیق ادراک می کند.

با توجه به تعریف بالا، فرق اضطراب و ترس روشن می شود، اضطراب عکس العملی است که با خطر تناسب ندارد، یعنی خطری که تصوری ست و فقط ناشی از توهم است، مثلا مادری که از یک جوش کوچک صورت فرزندش، یا از مختصر سرماخوردگی او دچار نگرانی می شود و فکر می کند فرزندش از بین خواهد رفت، حالت او حالت اضطراب است، ولی اگر به خاطر بیماری شدید فرزندش مشوش گردد، در این جا واکنش او ترس است. بعضی از روانشناسان، نگرانی موهوم را اضطراب نامیده اند و نگرانی به جا و عاقلانه را ترس خوانده.

انواع اضطراب و نگرانی:

نگرانی و اضطراب به دو دسته تقسیم می شود، اضطراب روان رنجوری (موهوم) و اضطراب واقع گرایانه (معقول)

اضطراب واقع گرایانه، تقریبا معنایی مشابه ترس دارد، نگرانی عاقلانه در زندگی بشر امری طبیعی و اجتناب ناپذیر است و منشا آن احساس خطر واقعی است. این نوع نگرانی، آدمی را برای چاره جویی و حل مشکلات تحریک و لازمه سلامت فکر و توازن اندیشه است. احساس درد هنگام بیماری، نشانه ی سلامت شبکه ی اعصاب است.

نشانه های اضطراب:

اکثر روان پزشکان معتقدند نارسایی هایی مانند لکنت زبان، ادرار غیر ارادی، خواب پریشان، حرکات عصبی، بی قراری، رنگ پریدگی، خستگی مفرط، شدید شدن ضربان قلب، بی خوابی، پریدن از خواب، ناخن جویدن، سردرد، ناتوانی جنسی، سوءهاضمه، بی اشتهایی، فشار خون بالا، کج خلقی، احساس گناه، احساس زشتی، احساس فراموشی، بی علاقگی به زندگی و هراس از  آینده، ناشی از اضطراب و نگرانی است.

اضطراب درونی فرد از طرز سخن گفتن و ادای کلمات او مشخص می شود، به عبارت دیگر، کیفیت و کمیت سخنان، حاکی از وضعیت درونی افراد است.

آثار اضطراب:

اضطراب موهوم مانند امراض روحی دیگر، عوارض و آثار زیانباری به دنبال دارد که مهمترین آنها عبارتند از: عدم اعتماد به نفس، انزوا و گوشه گیری، محرومیت از زندگی آرام، فرسودگی بدن، محرومیت از رشد و تکامل و وسواس.

ریشه های اضطراب:

گرچه در مواردی اضطراب، عامل شناخته شده ایی ندارد، یا عامل آن موضوعی مبهم و نامشخص و بی اهمیت است، اما در پاره ایی موارد می توان با بررسی گذشته و حال افراد، به مواردی پی برد که مهمترین آنها عبارتند از: نزاع و اختلافات خانوادگی، تربیت نادرست خانواده، محیط ناسالم و پر دغدغه، نقص عضو، خاطرات تلخ گذشته، ترس از آینده، عدم تعادل ترشحات غدد، حسادت، بلند پروازی، خیال بافی، بلوغ، منفی بافی، شکست در زندگی و بیکاری.

راه کلی مبارزه با نگرانی ها:

در راه مبارزه با نگرانی ها این نکته شایان ذکر است است که مهار فکر بهترین راه عملی مبارزه با نگرانی هاست و این راه مبارزه بیشترین بازده در صورت اعمال صحیح خواهد داشت.

 

 

[ ۱۳٩٤/۸/٥ ] [ ٧:٠۱ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]