آندومتریوز

تهیه و تنظیم : زهرا نیکروی سیاسر کارشناس سلامت باروری معاونت بهداشتی

منابع : انتشارات وزارت بهداشت – بیماریهای زنان نلسون

آندومتر، داخلی ترین لایه رحم را تشکیل میدهد که بافت آن با شروع سیکل ماهیانه شروع به ریزش کرده و پس از اتمام دوره مجددا رشد می کند. در افراد مبتلا به آندومتریوز، این بافت در نقاط دیگر بدن مانند


آندومتریوز

تهیه و تنظیم : زهرا نیکروی سیاسر کارشناس سلامت باروری معاونت بهداشتی

منابع : انتشارات وزارت بهداشت – بیماریهای زنان نلسون

آندومتر، داخلی ترین لایه رحم را تشکیل میدهد که بافت آن با شروع سیکل ماهیانه شروع به ریزش کرده و پس از اتمام دوره مجددا رشد می کند. در افراد مبتلا به آندومتریوز، این بافت در نقاط دیگر بدن مانند دیواره خارجی رحم، دیواره روده، حفره لگن و ... ایجاد شده و با آغاز هر سیکل ماهانه و ترشح هورمون ها، شروع به خونریزی می کند.

به طور کلی این بیماری بر اثر ایجاد بافت آندومتر در خارج از رحم، ایجاد می شود که این امر ناشی از انتقال بافت آندومتر از داخل رحم به سایر نقاط بدن است.

علل:

نتایج دقیق و مستندی حاکی از علل اصلی پیدایش بیماری در دست نیست اما مطابق با تحقیقات، عوامل وراثتی در ابتلا به آندومتریوز نقش مهمی دارد، بطوری که در افرادی که بستگان درجه یک یا دو آنها به این بیماری دچار هستند، احتمال ابتلا به آندومتریوز به میزان قابل توجهی در فرد افزایش پیدا می کند.

به غیر از عوامل ژنتیکی که از مهمترین دلایل ابتلا به آندومتریوز است، فاکتور ایمونولوژیک از دیگر علل ایجاد کننده بیماری است که به علت اختلال در ایمنی سلول در برخی افراد مبتلا به آندومتریوز بیشتر مشاهده می شود.

علاوه براین در برخی موارد جهش های سلولی و اختلال در رشد سلول ها در برخی از بافت های بدن در ایجاد بیماری تاثیر گذار بوده و باعث پیدایش موتاسیون های ژنتیکی در نسوج داخل لگن و پیدایش بافت آندومتر و تهاجم پذیری آن می شود.

 

علائم:

بیماری آندومتریوز ممکن است با شایع ترین علائم مانند درد و نازایی ظاهر شود یا بدون هیچ گونه علامتی به وجود آید. علائم بیماری متفاوت بوده و بسته به محل رشد بافت آندمتر، بروز علائم نیز متفاوت است.

اکثر علائم ابتلا به بیماری در قالب دردهای پیش رونده در هنگام قاعدگی، نازایی و .... مشاهده می شود. اکثر دردهای ناشی از ابتلا به آندومتریوز با مصرف داروهای مسکن رایج برطرف نمی شود. همچنین در برخی موارد، خونریزی از بافت های درگیر با بافت آندومتر مانند روده مشاهده می شود.

پیدایشخلط های خونی به دلیل ایجاد بافت آندومتر در ریه نیز از علائم ابتلا به این بیماری است.

خونریزی های نامنظم و شدید، مشاهده خون هنگام دفع ادرار یا مدفوع، ابتلا به حالت تهوع، استفراغ، یبوست و دردهای ناحیه کمر را از علائم ابتلا به بیماری آندومتریوز ذکر می کنند.

آندومتریوز و ناباروری:

آندومتریوز یکی از اصلی ترین علل نازایی در بین زنان است. ایجاد تغییرات فیزیولوژیک در بدن زنان به همراه تغییرات هورمونی باعث افزایش احتمال ابتلا به ناباروری ناشی از آندومتریوز در زنان است.

ایجاد اختلال در عملکرد لوله های فالوپ که وظیفه انتقال تخمک ها را دارند، از دیگر دلایل ایجاد نازایی در اثر ابتلا به آندومتریوز است.

از طرف دیگر در صورت ابتلا به آندومتریوز در نوع شدید، احتمال چسبندگی لوله ای رحمی به لگن افزایش پیداکرده و انتقال تخمک و تغییر در حرکت لوله های رحمی باعث ایجاد نازاییمی شود.

تشخیص:

- معاینه لگن توسط پزشک: برای بررسی وجود کیست در اندام تناسلی و یا زخم در رحم  
- سونوگرافی: برای وجود کیست مرتبط با آندومتریوز        
- لاپاروسکوپی: محل، وسعت و اندازه آندومتر را مشخصمی کند.

درمان آندومتریوز:
- داروهای ضددرد و مسکن

- هورمون درمانی: برخی مواقع، این روش درمانی برای کاهش درد آندومتریوز موثر است. افزایش و کاهش هورمون ها در طول دروه قاعدگی باعث می شود آندومتر ضخیم شود، بریزد و خونریزی کند. با استفاده از این روش، رشد بافت آندومتر کم می شود.

- جراحی: اگر فردی آندومتریوز دارد و می خواهد باردار شود، جراحی برای برداشتن آندومتریوز در حالی که رحم و تخمدان سالم بمانند، مفید است.       
- روش کمک باروری: لقاح آزمایشگاهی برای باردار شدن نسبت به عمل جراحی بهتر است. 
- هیسترکتومی: در موارد شدید آندومتریوز، جراحی برای خارج کردن رحم و تخمدان باید انجام گیرد. اما در این موارد هیسترکتومی به تنهایی کافی نیست، استروژن می تواند آندومتریوز باقیمانده را تحریک کند و درد نیز باقی بماند. بعد از هیسترکتومی، بارداری ممکن نیست.       
درمان خانگی آندومتریوز:   
- دوش آب گرم و پدهای گرماده، عضلات لگن را آرام و شلمی کند و از گرفتگی و درد می کاهد.        
- داروهای غیراستروئیدی غیرالتهاب مانند ایبوپروفن و ناپروکسن می تواند از گرفتگی ها و دردهای قاعدگی بکاهد.
- به طور مرتب ورزش کنید.   
درمان مکمل آندومتریوز:    
در برخی زنان استفاده از طب سوزنی، درد آندومتریوز را کاهش داده است. ولی تحت نظر پزشک متخصص خود باید این کار را انجام دهید.