فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

مشاوره شیردهی با شیر مادر

مشاوره شیردهی با شیر مادر

لیلا جهانتیغ کارشناس کودکان معاونت بهداشتی زابل

منابع: راهنمایمشاوره در مورد تغذیه شیرخوار و کودک خردسال، وزارتبهداشت/ ادارهسلامتکودکانوترویجتغذیهباشیرمادر- سایت سلامت کودک/اداره سلامت کودکان http://www.koodakan.org

شیر مادر سرشار از مواد مغذی و دارای انواع ویتامین هاست و بهتر از هر چیز دیگری رشد فرزند دلبند شما را تضمین می کند. کودکی که در دوران اولیه زندگی خود تغذیه مناسب داشته باشد به رشد و پرورش جسمانی کامل دست یافته، در آینده


 فردی تندرست و شاداب خواهد بود.

مزایای شیر مادر

- شیر مادر تا یکسالگی برای نوزاد بهترین غذا است و موجب می شود نوزاد کمتر دچار عفونت های مختلف شود.

- شیر مادر بعلت دارا بودن ماده ایمنی به نام ایمونوگلوبین تا حدود زیادی اسهال و استفراغ نوزاد را کاهش می دهد و نسبت به بعضی بیماری های دیگر ایجاد مصونیت نموده و می توان گفت اولین واکسن نوزاد است.

- شیرمادر نه تنها کامل ترین غذا برای نوزاد، بلکه عامل مهمی در پیشگیری از عفونت و ضامن سلامت جسمی و روانی شیرخوار می باشد.  

- شیر مادر درجه حرارت مناسب داشته، از آلودگی عاری است و میزان ابتلا به آسم و آلرژی را در شیرخوار کاهش می دهد.

- شیر مادر آسودگی روانی و رشد عاطفی نوزاد را تامین می نماید و موجب افزایش ارتباط بین مادر و کودک می گردد.

- تغذیه با شیرمادر مواد زاید تولید نمی کند، استفاده از شیرخشک با زباله هایی همچون قوطی شیرخشک، بطری و اتلاف کاغذ همراه است.

- شیرمادر در هر زمانی با دمای مناسب و با توجه به نیاز کودک در دسترس اوست و برای درست کردن شیرخشک نیاز به آب و استریل کردن بطری و سرشیشه و حمل آنها است. شیرمادر نیاز به حمل ندارد و هر کجا برود آمادگی تولید شیر وجود دارد بدون آنکه گرم  یا سرد باشد.

- شیر هر مادر مناسب با نیاز کودکش می باشد و شیرمادر دیگر مناسب همان کودک نمی باشد. مسلما شیرخشک از این خاصیت برخوردار نیست. یعنی ترکیب شیر هر مادر متفاوت است و باتوجه به نارس بودن کودک و یا خیلی موارد دیگر این ترکیب متناسب با نیاز کودک تغییر می کند.    

نکاتی در مورد شیردهی

- شیر مادر در روزهای اول آغوز نامیده می شود که برای نوزاد ضروری است. بنابراین تعذیه نوزاد را بلافاصله بعد از زایمان و با آغوز شروع کنید و ادامه دهید.

- تداوم شیردادن از پستان مادر با فواصل کوتاه مهمترین عامل ترشح و افزایش شیر مادر می باشد، لذا به هیچ عنوان نبایستی به نوزاد شیرخشک داد، مگر در موارد استثنایی که با بایستی حتما توسط پزشک توصیه شود.

- بیماریهای رایج مادران و مصرف دارو توسط مادر مانع از شیردادن به نوزاد نمی باشد. بجز چند مورد استثنایی که بایستی توسط پزشک کودکان تجویز شود.

- در صورتی که شیرخوار از شیرمادر استفاده می کند نیازی به نوشیدن آب اضافی ندارد و اگر بعلت گرمی محیط نیاز به آب اضافی باشد می توان از آب جوشیده خنک شده استفاده کرد.

- بهترین راه برای تشخیص کافی بودن شیرمادر، افزایش وزن و قد شیرخوار بر اساس منحنی رشد است که با مراجعه به پزشک کودکان و با بررسی رشد ماهیانه شیرخوار این کار میسر است. نوزاد در روزهای اول تولد کمی وزن از دست می دهد. این پدیده طبیعی است و نباید آنرا به حساب کمبود شیرمادر گذاشت. اصولا تشخیص کمبود شیرمادر و احتیاج به شیرخشک در صلاحیت پزشک کودکان است، لذا بدون مشاوره با پزشک کودکان اقدام به تجویز شیرخشک ننمائید.

توجه:

  • کلید موفقیت در شیردهی اعتماد به نفس است، نیاز به شیردهی نیاز به تصمیم و تعهد مادر دارد.

  • شیردادن به نوزاد خیلی زود و ظرف یکساعت بعد از تولد

  • تغذیه شیرخوار بطور مکرر و بر حسب میل و یا تقاضای او

  • تغذیه انحصاری شیرخوار فقط با شیرمادر در تمام مدت مرخصی زایمان

  • قرص ضدحاملگی اثر سوء بر روی شیرمادر دارد

  • خوردن مایعات زیاد توسط مادر و مک زدن پستان مادر بوسیله نوزاد شیر را زیاد می کند

و شما پدر عزیز: به منظور تغذیه فرزندتان با شیرمادر برای تشویق و حمایت از همسر خود با همه توان تلاش کنید. توجه کنید که همسر شما در دوران شیردهی حساس تر از دیگر مواقع بوده و نیازهای عاطفی، روانی و تعذیه ای خاص دارد.

توصیه هائی هنگام شیر دادن به کودک

قبل از شیر دادن دست هایتان را بشوید و پستان خود را آب ولرم تمیز کنید. پستان را با استفاده از صابون یا مواد ضد عفونی تحریک نکنید.

- هنگام شیر دادن نوزاد را بغل کرده، سر او را بالاتر نگه دارید، توجه کنید که سینه شما روی بینی نوزاد را نپوشاند و مانع تنفس نوزاد نشود برای جلگیری از اینکار چهار انگشت خودر را زیر سینه و انگشت شست را روی سینه قرار دهید. برخی از مادران از دو انگشت خود بصورت قیچی استفاده می کنند که اینکار سبب کاهش شیر می شود

- در اوایل تولد به نوزاد از هر دو پستان خود شیر دهید

- پس از اینکه از یک سینه شیرخورد، پشت او را ماساژ دهید تا آروغ بزند، سپس سینه دیگر را به او بدهید و عمل ماساژ را تکرار کنید.

- برای جلوگیری ار پریدن شیر در گلوی نوزاد، او را پس از خوردن شیر یا به پهلوی راست یا چپ بخوابانید. توجه کنید که هیچوقت نوزاد را بر روی شکم نخوابانید.

- شیرمادر تا شش ماهگی برای رفع نیازهای شیرخوار کافی است و  در این دوره به جز آب در مواقع نیاز یا استفاده از قطره هایی که پزشک توصیه می کنند، هیچ چیز دیگر به کودک ندهید.

- از شیردهی در حالت خوابیده خودداری کنید و حتما نوزاد را در آغوش گرفته و به او شیر دهید.

نکاتی در مورد دوشیدن شیرمادر

- بهتر است دوشیدن شیر زمانی صورت گیرد که پستان ها پر از شیر است، معمولا بهترین زمان صبح هاست.

- استراحت مادر به مدت10تا20 دقیقه قبل از دوشیدن شیر، خوردن مایعات نظیر یک لیوان شیر، آب میوه، چای کمرنگ و... می تواند کمک موثری باشد، البته مایعات گرم بیشتر از مایعات سرد به تولد شیر کمک می کند.

- دوشیدن شیر با دست بهترین روش دوشیدن است و به استفاده از پمپ های دستی ترجیح دارد. شستن دست ها با صابون و شستن سینه با آب ساده توصیه می شود.

- بهتر است مادران در موقع دوشیدن شیر در محیطی آرام و ساکت و بدور از اضطراب فشارهای عصبی و در یک وضعیت راحت بنشینند.

- فکر کردن به نوزاد، نگاه کردن به او و یا نشستن در کنار او و یا شنیدن صدای کودک به ترشح شدن شیر کمک می کند.

- استفاده از حوله گرم و مرطوب به مدت10تا 15دقیقه روی پستان و یا حمام کردن یا ماساژ دادن به جاری شدن شیر کمک می کند.

خود مراقبتی دردوران شیردهی

- تغذیه صحیح زنان شیرده در دوران شیردهی اهمیت زیادی دارد زیرا احتیاج مادر به غذا در این دوره، بیشتر از دوران بارداری است. زنان شیرده به دلیل شیردادن به نوزاد در گروه های آسیب پذیر جامعه قرار می گیرند و به مراقبت های بیشتری نیاز دارند. نقش همسر و خانواده در این دوره بسیار مهم و سازنده است.

- توصیه می شود مادران شیرده برای سلامت خود و نوزادشان روزانه از هر 4 گروه اصلی مواد غذایی استفاده نمایند. این گروه ها عبارتند از شیر و لبنیات، گوشت و حبوبات، سبزی ها و میوه ها و نان و غلات.

- تغذیه صحیح مادر در دوران شیردهی، مادر را در تداوم شیردهی موفقیت آمیز خود کمک می کند و برای حفظ سلامت، نگهداری ذخایر غذایی مادر و اعتماد به نفس او و تامین نیازهای نوزاد ضروری است. در صورت تغذیه نادرست در دوره شیردهی، مادر با عوارضی مانند پوکی استخوان، مشکلات دندانی، کم خونی و غیره مواجه خواهد شد.

 

 

[ ۱۳٩٤/۸/٥ ] [ ۸:۱۸ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]