کمرویی

مهدی ملاشهری داتشجوی روانشناسی عمومی

منبع: مشکلات نوجوانی و جوانی،ابوالقاسم اکبری، نشر دماوند،  چاپ 3           
تعریف کمرویی:کمرویی یعنی خودتوجهی فوق العاده وترس از مواجه شدن با دیگران. زیرا کمرویی ترس یا اضطراب اجتماعی است که در آن فرد از مواجه شدن با افراد ناآشنا و ارتباطات اجتماعی گریز دارد.

عوامل مختلفی در به وجود آمدن کمرویی موثرند. بعضی ها از دوران کودکی گوشه گیر و خجالتی هستند که ممکن است تا پایان

 


 

کمرویی

 

مهدی ملاشهری داتشجوی روانشناسی عمومی

 

منبع: مشکلات نوجوانی و جوانی،ابوالقاسم اکبری، نشر دماوند،  چاپ 3           
تعریف کمرویی:کمرویی یعنی خودتوجهی فوق العاده وترس از مواجه شدن با دیگران. زیرا کمرویی ترس یا اضطراب اجتماعی است که در آن فرد از مواجه شدن با افراد ناآشنا و ارتباطات اجتماعی گریز دارد.

 

عوامل مختلفی در به وجود آمدن کمرویی موثرند. بعضی ها از دوران کودکی گوشه گیر و خجالتی هستند که ممکن است تا پایان عمرشان همچنان خجالتی باقی بمانند ولی عده ای با گذشت زمان و شرکت در کارهای اجتماعی و برخورد با افراد مختلف رفتاری متعادل و اجتماعی را پیش می گیرند.

 

 کمرویی و سن بلوغ:دوره ی نوجوانی در زندگی انسان ازاهمیت خاصی برخوردار است در این دوره به علت کم تجربه بودن نوجوانان مسئله تصمیم گیری مشکل می شود برای جبران این ضعف پدر، مادر و مربی با جلب کردن نظر نوجوانان به خود، علاوه بر بالا بردن میزان اعتماد آن ها نسبت به خودشان می توانند بر میزان اعتماد به نفس نیز بیافزایند.

 

کمبود اعتماد به نفس بیانگر ترس و اضطراب درونی است بههمین دلیل نوجوانان ناگهان درونگرا می شوند و در خود فرو می روند و احساس ترس از شکست و مسخره شدن در آنها شکل می گیرد و ممکن است تمام وجودشان را در برگیرد.

 

 نشانه های کمرویی:

 

1- نداشتن اراده و عزم راسخ: معمولاً انسان در برخورد با مسایل مختلفی که نمی تواند با آنها برخوردی صحیح و منطقی داشته باشد یا به علت پرورش نیافتن درست روش استفاده صحیح و به موقع را به خوبی نیاموخته و برای انجام کار عزمی راسخ ندارد.

 

2- حقیر شمردن خود: افرادی که فکر می کنند نزدیکان نسبت به آنها بی مهر و محبت هستند این فکر را در سرمی پرورانند که ممکن است از طرف آنها موردتمسخرقرارگیرنددر چنین مواقعی برای اظهارنظر یا تقاضای خود به لرزه می افتند و عرق سردی بر پیکر آنها می نشیند.

 

3- حرف زدن در حضور جمع: این گونه افراد سعیمی کنند با دیگران شوخی نکنند در گفتکو میان دو نفر معمولاً ساکت و جرات شرکت در جلسات، سخنرانی ها و بحث های گروهی را ندارند.

 

4- عدم احساس مسئولیت نسبت به زندگی: افراد کمرو برای اینکه با آرامش خاطر زندگی کنند حالت بی تفاوتی مفرط نسبت به وظایف فردی و اجتماعی در پیش می گیرند.

 

5- ضعیف بودن اراده ی شخص: این امر موجب می شود که فرد دچار بی حوصلگی شود چنین افرادی تمایلی به بحث و مذاکره حتی درباره ی کارهای روزمره ی خود نیز ندارند و به اصلاح وضع ظاهری خود نمی رسند و اگر مشکلی پیش آید با گریز از موقعیت و همراه با داد و فریاد سعی می کنند آن را حل کنند.

 

6- اظهاروجودبیش ازحد:این افرادبرای سرپوش گذاشتن برضعف های شخصیتی و ناتوانی های خوددرارتباطات اجتماعی دست به فعالیت های خاصی می زنند. مانند سخن گفتن به شیوه های اغراق آمیز و استفاده از قدرت بیان و نفوذ کلام در جهت تحمیل شخصیت و اثبات برتری خود یا در مواقعی که فرد از راه دست انداختن دیگران یا تمسخر آنها و کوچک کردن دیگران سعی می کند خود را به شکلی مصنوعی مطرح نماید.

 

موقعیت هایی که ایجاد کمرویی می کنند:

 

1- مورد توجه جمع زیادی قرار گرفتن

 

2- عضو گروه بزرگ بودن

 

3- نسبت به افراد حاضر جایگاه پایین تری داشتن

 

4- واقع شدن در موقعیت های اجتماعی به طور کلی

 

5- قرار گرفتن در موقعیت جدید

 

اثرات کمرویی:

 

1ـ اثرات جسمانی شامل:

 

الف: اشکال در بیان: به دلیل تند شدن ضربان قلب، صدا کمی تغییر می کند و قادر نیستند شمرده صحبت کنند و بعضی اوقات با لکنت صحبت می کنند.

 

ب: انقباضهای عضلانی: دستانشان می لرزد و به دلیـل انقباضهای عضلانی تحرکشان کم می شود.

 

ج: خستگی:زمانی خستگی شروع می شود که دیگر موردی برای خجالت کشیدن نباشد.

 

 د: کسل شدن: افراد کمرو در موقعـیت های خاصی که قرار می گیـرند فقط به موضوعی که می ترسند فکر می کنند و هوشیاری آنها کاهش یافته و نمی توانند به راحتی مسایل را درک کنند.

 

2ـ اثرات روانی:افراد کمرو همیشه در جمع احساس نگرانی و ترس دارند هرچند که آنها انسانهای ارزنده ای باشند ولی به دلیل عدم اظهار وجود قادر نخواهند بود آن طور که هستند خود را نشان دهند.

 

نقش مدرسه در کمرویی:به طور خودآگاه یا ناخودآگاه بعضی مواقع معلمان شرایطی فراهم می کنند که موجب گوشه گیری و کناره گیری دانش آموزان می شودبدین صورت که فضای آزاد و بانشاط همراه با شادی ایجاد نمی کنند بلکه فضای خسته کننده و ترس آور همراه با دل زدگی به وجود می آیند و دیده شده که در مدرسه کودکان و نوجوانان کمرو در محیط مدرسه و کلاس به عنوان الگو برای سایرین مطرح و با تقویت کننده های مثبت کمرویی آنها مورد تشویق قرار گرفته است همچنین به عنوان پاداش بهترین نمره انضباط را به دانش آموزان کمرو اختصاص می دهند.

 

راهکارهایی جهت کم کردن یا برطرف نمودن کمرویی:

 

1ـ اگر نوجوان در وجود خوداحساس حقارت و بی ارزشی میکند، بایدترتیبی داده شودکه وی در جلسات گروهی همسالانش شرکت کند.

 

2ـ از نوجوانان که در جلسه حضور دارند خواسته شود تا نظرات خود را بیان کند تا فرد کمرو بداند که مشکـلات مختـص وی نیست بلکه بسیاری از همسالانش هم این مشکلات را دارند.

 

3ـ آموزش مهارت های اجتماعی درست مانند غذا خوردن، صحبت کردن و درست نشستن در اجتماعی شدن موثر است.

 

4ـ فرد گوشه گیر را باید با دعوت کردن به بازی با افرادی که این بیماری را ندارند، تشویق کرد.

 

روش های درمان کمرویی و گوشه گیری:

 

1ـ شناسایی معایب و محاسن خویش: برای رفع و اصلاح رفتارهای نامطلوب به اعمال خوب و بد خود فکر کنیم و بدون اینکه خود را فریب دهیم سعی کنیم با صداقت احساسات منفی خود را بشناسیم و علل آن را مشخص کنیم.

 

 2ـ سعی در ترک رفتارهای نامطلوب: شناسایی عادت های مطلوب در زمینه های اجتماعی از قبیل شرکت در بحث های گروهی، مطرح ساختن دیدگاه ها و نظرات خود، نگریستن به چشمهای مخاطبان در هنگام صحبت، و رفتارهای نامطلوب مانند ترس ناراحتی از حضور در جمع و غیره برطرف شود.

 

3ـ پاک کردن افکار غیر منطقی از ذهن:یکی از رقابت های نامطلوبی که به افراد کمرو دست می دهد احساس تنفر از فرد یا شی معین بدون دلیل که برای رفع آن بایستی به نحو منطقی توسط فرد مورد ارزیابی قرار گیرد.

 

4ـ تصمیم گیری منطقی دربرخوردباانتقادات دیگران:پذیرفتن انتقاداتخودبه طورصادقانه بانیت اصلاح رفتار و دوری از دفاع غیر منطقی.

 

اگر با انتقادات و سخنان نادرست که با هدف خشمگین و منفعل کردن ما مطرح می شود روبه رو شویم با زدن لبخندی می توانیم هدف و برنامه ی طرف مقابل را خنثی سازیم و این لبخند موجب برقراری دوستی شده و موجب ختم جر و بحث می شود.

 

 5ـ پاک کردن ذهن از شکست و ناکامی: برای موفق شدن در این مورد می توان موفقیت های گذشته خود را مرور کرد و آنها را در ذهن جایگزین شکست ها نمود چنانچه انسان بتواند در روابط اجتماعی با دیگران از موفقیتها و نکات مثبت دیگران با آنها سخن به میان آورد موجب از بین رفتن و کم شدن کمرویی می شود.

 

 6ـ مبارزه با ترسهای مربوط به شرکت درفعالیت های اجتماعی:اگر فردقادر به مبارزه با این مورد نباشد باعث تحکیم و تقویت کمرویی میشود هنگام مواجهه باصحنه ی ترس آورسعیکنیــد به هیجانات ناشی ازآن غلبه کنید و دلیل بروزآنهاراموردتجزبه وتحلیل قرار دهید.

 

7ـ داشتن هدفهای عالی:هنگامی انسان احساس پوچی و یاس می کند که بدون هدف زندگی کند لذا هنگامی که انسان تلاشهای خود را بر اهداف عالی متمرکز نماید در مسیر حرکت به سمت فضایل و ارزشهای معنوی و تعالی شخصیتی گام بر می دارد.

 

 

عمرشان همچنان خجالتی باقی بمانند ولی عده ای با گذشت زمان و شرکت در کارهای اجتماعی و برخورد با افراد مختلف رفتاری متعادل و اجتماعی را پیش می گیرند.

 کمرویی و سن بلوغ:دوره ی نوجوانی در زندگی انسان ازاهمیت خاصی برخوردار است در این دوره به علت کم تجربه بودن نوجوانان مسئله تصمیم گیری مشکل می شود برای جبران این ضعف پدر، مادر و مربی با جلب کردن نظر نوجوانان به خود، علاوه بر بالا بردن میزان اعتماد آن ها نسبت به خودشان می توانند بر میزان اعتماد به نفس نیز بیافزایند.

کمبود اعتماد به نفس بیانگر ترس و اضطراب درونی است بههمین دلیل نوجوانان ناگهان درونگرا می شوند و در خود فرو می روند و احساس ترس از شکست و مسخره شدن در آنها شکل می گیرد و ممکن است تمام وجودشان را در برگیرد.

 نشانه های کمرویی:

1- نداشتن اراده و عزم راسخ: معمولاً انسان در برخورد با مسایل مختلفی که نمی تواند با آنها برخوردی صحیح و منطقی داشته باشد یا به علت پرورش نیافتن درست روش استفاده صحیح و به موقع را به خوبی نیاموخته و برای انجام کار عزمی راسخ ندارد.

2- حقیر شمردن خود: افرادی که فکر می کنند نزدیکان نسبت به آنها بی مهر و محبت هستند این فکر را در سرمی پرورانند که ممکن است از طرف آنها موردتمسخرقرارگیرنددر چنین مواقعی برای اظهارنظر یا تقاضای خود به لرزه می افتند و عرق سردی بر پیکر آنها می نشیند.

3- حرف زدن در حضور جمع: این گونه افراد سعیمی کنند با دیگران شوخی نکنند در گفتکو میان دو نفر معمولاً ساکت و جرات شرکت در جلسات، سخنرانی ها و بحث های گروهی را ندارند.

4- عدم احساس مسئولیت نسبت به زندگی: افراد کمرو برای اینکه با آرامش خاطر زندگی کنند حالت بی تفاوتی مفرط نسبت به وظایف فردی و اجتماعی در پیش می گیرند.

5- ضعیف بودن اراده ی شخص: این امر موجب می شود که فرد دچار بی حوصلگی شود چنین افرادی تمایلی به بحث و مذاکره حتی درباره ی کارهای روزمره ی خود نیز ندارند و به اصلاح وضع ظاهری خود نمی رسند و اگر مشکلی پیش آید با گریز از موقعیت و همراه با داد و فریاد سعی می کنند آن را حل کنند.

6- اظهاروجودبیش ازحد:این افرادبرای سرپوش گذاشتن برضعف های شخصیتی و ناتوانی های خوددرارتباطات اجتماعی دست به فعالیت های خاصی می زنند. مانند سخن گفتن به شیوه های اغراق آمیز و استفاده از قدرت بیان و نفوذ کلام در جهت تحمیل شخصیت و اثبات برتری خود یا در مواقعی که فرد از راه دست انداختن دیگران یا تمسخر آنها و کوچک کردن دیگران سعی می کند خود را به شکلی مصنوعی مطرح نماید.

موقعیت هایی که ایجاد کمرویی می کنند:

1- مورد توجه جمع زیادی قرار گرفتن

2- عضو گروه بزرگ بودن

3- نسبت به افراد حاضر جایگاه پایین تری داشتن

4- واقع شدن در موقعیت های اجتماعی به طور کلی

5- قرار گرفتن در موقعیت جدید

اثرات کمرویی:

1ـ اثرات جسمانی شامل:

الف: اشکال در بیان: به دلیل تند شدن ضربان قلب، صدا کمی تغییر می کند و قادر نیستند شمرده صحبت کنند و بعضی اوقات با لکنت صحبت می کنند.

ب: انقباضهای عضلانی: دستانشان می لرزد و به دلیـل انقباضهای عضلانی تحرکشان کم می شود.

ج: خستگی:زمانی خستگی شروع می شود که دیگر موردی برای خجالت کشیدن نباشد.

 د: کسل شدن: افراد کمرو در موقعـیت های خاصی که قرار می گیـرند فقط به موضوعی که می ترسند فکر می کنند و هوشیاری آنها کاهش یافته و نمی توانند به راحتی مسایل را درک کنند.

2ـ اثرات روانی:افراد کمرو همیشه در جمع احساس نگرانی و ترس دارند هرچند که آنها انسانهای ارزنده ای باشند ولی به دلیل عدم اظهار وجود قادر نخواهند بود آن طور که هستند خود را نشان دهند.

نقش مدرسه در کمرویی:به طور خودآگاه یا ناخودآگاه بعضی مواقع معلمان شرایطی فراهم می کنند که موجب گوشه گیری و کناره گیری دانش آموزان می شودبدین صورت که فضای آزاد و بانشاط همراه با شادی ایجاد نمی کنند بلکه فضای خسته کننده و ترس آور همراه با دل زدگی به وجود می آیند و دیده شده که در مدرسه کودکان و نوجوانان کمرو در محیط مدرسه و کلاس به عنوان الگو برای سایرین مطرح و با تقویت کننده های مثبت کمرویی آنها مورد تشویق قرار گرفته است همچنین به عنوان پاداش بهترین نمره انضباط را به دانش آموزان کمرو اختصاص می دهند.

راهکارهایی جهت کم کردن یا برطرف نمودن کمرویی:

1ـ اگر نوجوان در وجود خوداحساس حقارت و بی ارزشی میکند، بایدترتیبی داده شودکه وی در جلسات گروهی همسالانش شرکت کند.

2ـ از نوجوانان که در جلسه حضور دارند خواسته شود تا نظرات خود را بیان کند تا فرد کمرو بداند که مشکـلات مختـص وی نیست بلکه بسیاری از همسالانش هم این مشکلات را دارند.

3ـ آموزش مهارت های اجتماعی درست مانند غذا خوردن، صحبت کردن و درست نشستن در اجتماعی شدن موثر است.

4ـ فرد گوشه گیر را باید با دعوت کردن به بازی با افرادی که این بیماری را ندارند، تشویق کرد.

روش های درمان کمرویی و گوشه گیری:

1ـ شناسایی معایب و محاسن خویش: برای رفع و اصلاح رفتارهای نامطلوب به اعمال خوب و بد خود فکر کنیم و بدون اینکه خود را فریب دهیم سعی کنیم با صداقت احساسات منفی خود را بشناسیم و علل آن را مشخص کنیم.

 2ـ سعی در ترک رفتارهای نامطلوب: شناسایی عادت های مطلوب در زمینه های اجتماعی از قبیل شرکت در بحث های گروهی، مطرح ساختن دیدگاه ها و نظرات خود، نگریستن به چشمهای مخاطبان در هنگام صحبت، و رفتارهای نامطلوب مانند ترس ناراحتی از حضور در جمع و غیره برطرف شود.

3ـ پاک کردن افکار غیر منطقی از ذهن:یکی از رقابت های نامطلوبی که به افراد کمرو دست می دهد احساس تنفر از فرد یا شی معین بدون دلیل که برای رفع آن بایستی به نحو منطقی توسط فرد مورد ارزیابی قرار گیرد.

4ـ تصمیم گیری منطقی دربرخوردباانتقادات دیگران:پذیرفتن انتقاداتخودبه طورصادقانه بانیت اصلاح رفتار و دوری از دفاع غیر منطقی.

اگر با انتقادات و سخنان نادرست که با هدف خشمگین و منفعل کردن ما مطرح می شود روبه رو شویم با زدن لبخندی می توانیم هدف و برنامه ی طرف مقابل را خنثی سازیم و این لبخند موجب برقراری دوستی شده و موجب ختم جر و بحث می شود.

 5ـ پاک کردن ذهن از شکست و ناکامی: برای موفق شدن در این مورد می توان موفقیت های گذشته خود را مرور کرد و آنها را در ذهن جایگزین شکست ها نمود چنانچه انسان بتواند در روابط اجتماعی با دیگران از موفقیتها و نکات مثبت دیگران با آنها سخن به میان آورد موجب از بین رفتن و کم شدن کمرویی می شود.

 6ـ مبارزه با ترسهای مربوط به شرکت درفعالیت های اجتماعی:اگر فردقادر به مبارزه با این مورد نباشد باعث تحکیم و تقویت کمرویی میشود هنگام مواجهه باصحنه ی ترس آورسعیکنیــد به هیجانات ناشی ازآن غلبه کنید و دلیل بروزآنهاراموردتجزبه وتحلیل قرار دهید.

7ـ داشتن هدفهای عالی:هنگامی انسان احساس پوچی و یاس می کند که بدون هدف زندگی کند لذا هنگامی که انسان تلاشهای خود را بر اهداف عالی متمرکز نماید در مسیر حرکت به سمت فضایل و ارزشهای معنوی و تعالی شخصیتی گام بر می دارد.