فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

چرا پیشگیری از سوء مصرف مواد اهمیت دارد

چرا پیشگیری از سو مصرف مواد اهمیت دارد ؟(5)

خواننده گرامی : با امید به اینکه از مطالعه قسمتهای قبلی این مطلب بهره کافی را برده باشید پنجمین قسمت از سلسله مطالب مربوط به سوء مصرف مواد را تقدیم شما می نماییم . 

داروها و مواد توهم زا :

سومین گروه مواد بر اساس تغییراتی که در خلق و هوشیاری ایجاد می نمایند داروها و مواد توهم زا هستند . اثر عمده آنها تغییر تجربه ادراکی است و آنها را توهم زا یا دگرگون ساز می نامند. بعضی از مواد توهم زا از گیاهان بدست می آیند برای نمونه مسکالین از کاکتوس و پسیلوسبین از قارچ بدست می آید . برخی دیگر در آزمایشگاه ساخته می شوند برای نمونه  LSD  DST  - DMT و DOM که STP نیز نامیده می شود .

داروها و مواد روانگردان از نظر مدت زمان عملکرد حاد خود تفاوتهایی با هم دارند. برای مثال ، اثرات دی ام تی تنها یکساعت ادامه دارد در حالیکه دوره موثر ال اس دی و مسکالین بین 8 تا 12 ساعت است .

ال اس دی LSD  

قویترین ماده توهم زا است ودراشکال مختلف مثل قرصهای بسیار کوچک ( معمولاٌ به رنگ نقره ای ) ، کپسول ، پودر سفید رنگ ، مربع ژلاتینی نازک و مایع صاف بدون رنگ و بو وجود دارد . یکی دیگر از اشکال رایج آن کاغذهای مربع شکل آغشته به LSD محلول در الکل است که معمولاٌ در ابعاد 6 تا 7 میلی متر با تصاویر جالب مثل کبوتر ، توت فرنگی ، ستاره و ... و با رنگهای روشن و جذاب عرضه می شود. آثار مصرف   LSD دو ساعت پس از مصرف ظاهر می شود و معمولاٌ 8 تا 14 ساعت دوام دارد و این آثار عبارتند از تغییر رفتاری و روانی ، اضطراب ، افسردگی ، سوءظن ، اختلال قضاوت ، رفتارهای خود آزارانه و حتی خود کشی ، اختلال درک ، اختلال تعادل و ...

با اینکه LSD زمانی رایجترین داروی روانگردان بود اما آگاهی همگانی از اینکه اثرات آن بسیار انفرادی و غیر قابل پیش بینی است مصرف آن را کاهش داده است . برای برخی از مصرف کنندگان این ماده توهمات روشن رنگ و صدا پیش می آید ، در حالیکه به برخی دیگر تجربه های عرفانی دست می دهد. همه مصرف کنندگان LSD حتی کسانیکه تجارب مطلوبی در نتیجه مصرف آن داشته اند ممکن است واکنش نامطبوع یا سفر بد داشته باشند . اختلال اغلب در حدی است که شخص برای چاره جویی به روانپزشک یا روانشناس بالینی مراجعه می کند .

مصرف کننده LSD ممکن است چند روز ، چند هفته ، چند ماه پس از آخرین مصرف ، خطاهای بصری یا توهماتی تجربه کند که به خطاهای بصری و توهمات اودر زمان مصرف دارو شباهت دارند. (حالت بازگشت یا پس نگری ).

چیزی که مصرف کننده LSD را بیشتر نگران می کند از دست دادن قدرت ارتباط با واقعیت است که ممکن است در طول حالات رمز آمیزناشی از دارو روی دهد . این تغییر در هوشیاری است ممکن است به رفتار بسیار غیر منطقی و جهت گم کرده منجر شود یا گهگاه حالتی از وحشتزدگی ایجاد کند که در طی آن فرد مبتلا احساس کند که از کنترل آنچه بدنش انجام می دهد یا فکر می کند عاجز است. گزارشهایی حاکی از آن است که بعضی افراد در این حالت خود را از جاهای بلند به زمین پرت کرده اند.

کانابیس :

نام کلی گروهی از مواد است که از گیاه شاهدانه هندی بدست می آید اعضاء گروه کانابیس به نامهای مختلفی از قبیل حشیش ، گراس یا علف ، ماری جوانا ، گانگستر ، چای تگزاسی ، کراک و... نامیده می شود. مصرف کنندگان برگهای این گیاه را دود می کنند یا می خورند تا به حالت آرمیدگی توام با قدرت فوق العاده دست یابند .

همه انواع کانابیس بر فعالیتهای مغزی اثر می گذارند یا به اصطلاح روانگردان هستند . ماده ای بنام THC یا تترا هیدروکسی کانابینول دارند که ماده شیمیایی اصلی موجود در کانابیس است. علاوه بر این ، در انواع گوناگون کانابیس بیش از 400 ماده شیمیایی دیگر وجود دارد . اثرات کانابیس بر مصرف کننده ، بستگی به قدرت یا کارائی  THC موجود در آن دارد قدرت THC موجود در انواع جدید کانابیس در سالهای اخیر افزایش یافته است مصرف THC در زنان باردار ، از غشای جفت عبور می کند و ممکن است به کودک متولد نشده آسیب برساند. در شیر پستان نیز ترشح می شود و از این رو بر کودکان شیرخوار اثر می گذارد.

حشیش :

معروفترین شکل مصرفی کانابیس در ایران است صمغ چسبناک استخراج شده از گلهای گیاه ماده شاهدانه و به رنگ سبز خاکستری و گاهی قهوه ای مایل به سبز است به طور میانگین 6/3 % THC دارد و طیف میزان THC آن تا 28% نیز می رسد.

 روغن حشیش که مایعی قیر مانند است و بوسیله تقطیر از حشیش بدست می آید بطور متوسط 16% THC و گاه تا 43% از این ماده دارد . آثار حشیش بستگی به قدرت و نوع ماده مصرفی ، روش و مقدار مصرف و همچنین موقعیت و انتظارات فرد مصرف کننده دارد د ر صورت تدخین آثار آن فوراٌ ظاهر شده و 3-4 ساعت باقی می ماند و اگر به صورت خوراکی مصرف شود آثار آن دیرتر ظاهر شده و ممکن است تا 24 ساعت باقی بماند.   برخی مصرف کنندگان حشیش را با غذا مخلوط می کنند و یا آن را با چای دم می کنند ولی روش معمول این است که یک سیگار معمولی را باز می کنند ، توتون آن را خارج کرده و سپس با حشیش پر می کنند و به آن سیگاری می گویند. گاهی سیگاری همراه با یک مخمر آبجو مصرف می شود و به آ ن بی 40( B40 ) گفته می شود .

کسی که به تازگی حشیش مصرف کرده باشد معمولاٌ:

1- گیج بنظر می رسد و در راه رفتن مشکل دارد 2- بدون دلیل واضحی ، سرخوش و منگ به نظر می رسد 3- چشمان قرمز و پرخونی دارد 4- رویدادهای اخیر را به سختی بیاد می آورد5- گاهی مصرف حشیش سبب  ایجاد تشنگی و گرسنگی شدید می شود که به این اثر اشتهای گاو میشی گفته می شود 6- در برخی از مصرف کنندگان بخصوص برای اولین بار سبب اضطراب حاد و شدید و افکار بدبینانه می شود که در افراد مستعد ممکن به جنون واقعی (بیماری شدید روانی )تبدیل شود.

پس از کاهش این نشانه های اولیه ، ظرف چند ساعت مصرف کننده ممکن است بسیار خواب آلود به نظر آید. سوء مصرف حشیش در کوتاه مدت منجر به اختلال حافظه و یادگیری ، اختلالات ادراکی ( دیدن مناظر ، شنیدن  صداها به شکل غیر واقعی ، احساس زمان و لامسه ) دشواری در فکر کردن و حل مسائل ، از دست دادن تعادل و هماهنگی حرکات ، افزایش ضربان قلب و اضطراب می شود . این اثرات وقتی با سایر مواد مخلوط شده باشد شدید تر است و متاسفانه مصرف کنندگان معمولاٌ نمی توانند از محتوای موادی که به آنها فروخته می شود اطلاع کافی داشته باشند.

عوارض سوءمصرف دراز مدت حشیش شامل التهاب و انسداد مزمن مجاری تنفسی ، عفونتهای ریوی و سرطان ریه ، اختلال در سیکل قاعدگی ، ایجاد نقائص مادرزادی در جنین ، آتروفی مغزی و تشنج می گردد.

 

GHB (گاما هیدروکسی بامات )

یکی دیگر از مخدرهای شیمیایی است که در دهه های 80 و 90 مصرف می شده است اساساٌ به شکل مایع در دسترس است گرچه گاهی اوقات به شکل پودر نیز عرضه می شود . این ماده بشدت قابلیت حل شدن در آب را دارد و به شکل خوراکی مصرف می شود به خاطر طعم شور آن معمولاٌ مواد طعم دهنده به محلول اضافه می شود و قابل تشخیص نیست به همین خاطر در میهمانیها و پارتیهای شبانه به دختران خورانیده می شود و پس از بی هوشی مورد سوءاستفاده قرار می گیرند . این ماده مانع از دفاع خود در برابر تجاوز شده و باعث اختلالات حافظه است که در نهایت می تواند از تحت تعقیب واقع شدن متجاوز جلوگیری نماید . مصرف آن در دوزهای پایین باعث خواب آلودگی ، سرگیجه ، تهوع و اختلالات بینایی می گردد . در دوزهای بالا باعث بی هوشی ، تشنج ، ضعف تنفسی و کما می گردد. مصرف این ماده توهم زا عوارض زیادی داشته و در نهایت منجر به مرگ می شود. 

 

ادامه مطلب را در شماره های بعدی پیگیری نمایید .

شیرین شهریاری (کارشناس بهداشت روان )

[ ۱۳۸٦/۸/٢٦ ] [ ۱٠:٥٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]