لزوم غربالگری مصرف مواد در بارداری

مهناز خیراندیش، روانشناس مرکز جامع سلامت شهری امام رضا(ع)، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

منبع:  راهنمای مدیریت وابستگی به مواد در بارداری ، تولد ، شیر دهی و نوزادی

دکتر محمد آریافر و همکاران، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی دفتر سلامت روانی ،اجتماعی اعتیاد،  انتشارات سپید برگ، بهار 1391

غربالگری موثرترین روش برای شناسایی به موقع افراد در معرض خطر ناشی از مشکلات سوء مصرف مواد به شمار می رود. اجرای برنامه های غربالگری مصرف مواد در زنان باردار با کاهش


لزوم غربالگری مصرف مواد در بارداری

مهناز خیراندیش، روانشناس مرکز جامع سلامت شهری امام رضا(ع)، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

منبع:  راهنمای مدیریت وابستگی به مواد در بارداری ، تولد ، شیر دهی و نوزادی

دکتر محمد آریافر و همکاران، وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی دفتر سلامت روانی ،اجتماعی اعتیاد،  انتشارات سپید برگ، بهار 1391

غربالگری موثرترین روش برای شناسایی به موقع افراد در معرض خطر ناشی از مشکلات سوء مصرف مواد به شمار می رود. اجرای برنامه های غربالگری مصرف مواد در زنان باردار با کاهش هزینه های مستقیم و غیر مستقیم پزشکی همراه است. به طور ایده ال، زنان وابسته به مواد در سنین باروری باید قبل از باردار شدن تحت درمان اعتیاد قرار گیرند، ولی مراقبت های ویژه سوء مصرف مواد در بارداری، در هر زمانی که مادر برای مراقبت بارداری یا حتی انجام زایمان مراجعهمی کند برای مادر و نوزاد مفید است و از بروز بسیاری از عوارض سوء مصرف در هر دوی آنها پیشگیری می کند. غربالگری و آموزش زنان باردار باعثبالا رفتن میزان آگاهی ایشان از خطرات ناشی از سوء مصرف مواد می شود و ممکن است از احتمال سوء مصرف مواد در حاملگی های بعدی جلوگیری کند. سوال های غربالگری اگر به صورت منظم و در هر ارزیابی پرسیده شوند بیشتر موثر خواهند بود. زیرا مراجع ممکن است در دفعات اول، مصرف مواد را انکار کند، ولی به تدریج و بسته به نحوه برقراری ارتباط با کارکنان مراقبت بارداری ممکن است بتوان در مورد سوء مصرف مواد اطلاعاتی به دست آورد. روش های مختلفی برای تشخیص سوء مصرف مواد وجود دارند که تنها برخی از آنها برای غربالگری سوء مصرف مواد قابل استفاده هستند:

- آزمایش سم شناسی خون و ادرار، فقط می تواند مصرف اخیر مواد را نشان دهد، اما اطلاعاتی در مورد طول مدت مصرف یا دفعات مصرف مواد تامین نمی کند. پس برای غربال گری ایده ال نیست.

- بررسی عملکرد آنزیم های کبدی، آسیب ها و اختلالات احتمالی ناشی از مصرف طولانی مدت و مزمن مواد را نشان می دهد، پس برای غربالگری قابل استفاده نیستند.

- پرسشنامه های غربالگری، خطر سوءمصرف مواد را مشخصمی کنند، پس برای غربالگری سوء مصرف مناسب هستند.

- پرسش نامه اَسیست(ASSIST) یا آزمون غربالگری درگیری در مصرف مواد الکل، سیگار و مواد یک پرسش نامه غربالگری کوتاه برای بررسی مصرف مواد است. پرسش نامه ASSIST اطلاعاتی در موارد زیر تامین می کند:

- موادی که افراد در طول عمر خود مصرف کرده اند.

- موادی که در سه ماه گذشته مصرف کرده اند.

- مشکلات مرتبط با مصرف مواد

- خطر آسیب فعلی یا آینده

- وابستگی

- مصرف تزریقی مواد

این پرسشنامه را می توان به عنوان یک ایزار غربالگری برای مادران باردار هر سه ماه یک بار تکمیل کرد.

نحوه غربالگری:

- غربالگری را بخشی از برنامه معمول مراقبت های بارداری در نظر بگیرید.

- خود را برای پاسخ به این پرسش بیمار که چرا از وی چنین سوالی را می پرسید، آماده کنید.

- در برخورد با مادر باردار این پیش فرض را در ذهن داشته باشیم که هر مادری می خواهد فرزندی سالم داشته باشد و برای رسیدن به این هدف نیاز به راهنمایی دارد.

- ابزار مورد استفاده برای غربالگری برای همه مراجعان یکسان باشد.

- به خاطر داشته باشید که راه واحدی برای پرسش وجود ندارد و برای هر بیمار، با توجه به شرایطش، نحوه پرسش را انتخاب کنیم. برخورد حمایت گر و محترمانه حین مطرح کردن مباحث مربوط به سوء مصرف مواد می تواند مقدمه ساز تشخیص و درمان بیماران باشد.

ارزیابی جامع و برنامه ریزی برای درمان:

اگر در روند غربالگری به این نتیجه برسیم که مادر در معرض خطر مصرف مواد قرار دارد لازم است ارزیابی کامل صورت می پذیرد. در قدم اول:

- خطر های ناشی از تداوم مصرف مواد طی بارداری را به فرد اطلاع دهیم.

- در مورد وابستگی زن باردار به مصرف مواد مطمئن شویم.

- در مورد مراقبت های تخصصی، روش های مختلف مشاوره و درمان سوءمصرف مواد به زن باردار آموزش دهیم.

 

هزینه های مستقیم و غیر مستقیم پزشکی همراه است. به طور ایده ال، زنان وابسته به مواد در سنین باروری باید قبل از باردار شدن تحت درمان اعتیاد قرار گیرند، ولی مراقبت های ویژه سوء مصرف مواد در بارداری، در هر زمانی که مادر برای مراقبت بارداری یا حتی انجام زایمان مراجعهمی کند برای مادر و نوزاد مفید است و از بروز بسیاری از عوارض سوء مصرف در هر دوی آنها پیشگیری می کند. غربالگری و آموزش زنان باردار باعثبالا رفتن میزان آگاهی ایشان از خطرات ناشی از سوء مصرف مواد می شود و ممکن است از احتمال سوء مصرف مواد در حاملگی های بعدی جلوگیری کند. سوال های غربالگری اگر به صورت منظم و در هر ارزیابی پرسیده شوند بیشتر موثر خواهند بود. زیرا مراجع ممکن است در دفعات اول، مصرف مواد را انکار کند، ولی به تدریج و بسته به نحوه برقراری ارتباط با کارکنان مراقبت بارداری ممکن است بتوان در مورد سوء مصرف مواد اطلاعاتی به دست آورد. روش های مختلفی برای تشخیص سوء مصرف مواد وجود دارند که تنها برخی از آنها برای غربالگری سوء مصرف مواد قابل استفاده هستند:

- آزمایش سم شناسی خون و ادرار، فقط می تواند مصرف اخیر مواد را نشان دهد، اما اطلاعاتی در مورد طول مدت مصرف یا دفعات مصرف مواد تامین نمی کند. پس برای غربال گری ایده ال نیست.

- بررسی عملکرد آنزیم های کبدی، آسیب ها و اختلالات احتمالی ناشی از مصرف طولانی مدت و مزمن مواد را نشان می دهد، پس برای غربالگری قابل استفاده نیستند.

- پرسشنامه های غربالگری، خطر سوءمصرف مواد را مشخصمی کنند، پس برای غربالگری سوء مصرف مناسب هستند.

- پرسش نامه اَسیست(ASSIST) یا آزمون غربالگری درگیری در مصرف مواد الکل، سیگار و مواد یک پرسش نامه غربالگری کوتاه برای بررسی مصرف مواد است. پرسش نامه ASSIST اطلاعاتی در موارد زیر تامین می کند:

- موادی که افراد در طول عمر خود مصرف کرده اند.

- موادی که در سه ماه گذشته مصرف کرده اند.

- مشکلات مرتبط با مصرف مواد

- خطر آسیب فعلی یا آینده

- وابستگی

- مصرف تزریقی مواد

این پرسشنامه را می توان به عنوان یک ایزار غربالگری برای مادران باردار هر سه ماه یک بار تکمیل کرد.

نحوه غربالگری:

- غربالگری را بخشی از برنامه معمول مراقبت های بارداری در نظر بگیرید.

- خود را برای پاسخ به این پرسش بیمار که چرا از وی چنین سوالی را می پرسید، آماده کنید.

- در برخورد با مادر باردار این پیش فرض را در ذهن داشته باشیم که هر مادری می خواهد فرزندی سالم داشته باشد و برای رسیدن به این هدف نیاز به راهنمایی دارد.

- ابزار مورد استفاده برای غربالگری برای همه مراجعان یکسان باشد.

- به خاطر داشته باشید که راه واحدی برای پرسش وجود ندارد و برای هر بیمار، با توجه به شرایطش، نحوه پرسش را انتخاب کنیم. برخورد حمایت گر و محترمانه حین مطرح کردن مباحث مربوط به سوء مصرف مواد می تواند مقدمه ساز تشخیص و درمان بیماران باشد.

ارزیابی جامع و برنامه ریزی برای درمان:

اگر در روند غربالگری به این نتیجه برسیم که مادر در معرض خطر مصرف مواد قرار دارد لازم است ارزیابی کامل صورت می پذیرد. در قدم اول:

- خطر های ناشی از تداوم مصرف مواد طی بارداری را به فرد اطلاع دهیم.

- در مورد وابستگی زن باردار به مصرف مواد مطمئن شویم.

- در مورد مراقبت های تخصصی، روش های مختلف مشاوره و درمان سوءمصرف مواد به زن باردار آموزش دهیم.