فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

اثرات سر و صدا بر سلامتی انسان

اثرات سر و صدا بر سلامتی انسان

سیدعلی حسینی سرحدی کاردان مرکز سکوهه

منبع: مقابله با صدا و ارتعاش در صنعت، مهندس غلامرضا ابراهیمی و همکاران

آثار سوء سر و صدا بر انسان به درستی روشن نیست ممکن است یک موسیقی ملایم برای کسی که می خواهد درباره موضوعی فکر کند مانند سر و صدای یک پتک سنگین کوبنده بر آهن باشد و در مقابل صدای چرخش آسیاب که وسیله امرار معاش آسیابان است،برای او آرامبخش و خواب آور بوده و تنها زمانی وی را از خواب باز می دارد که صدای آسیاب خاموش شود.

به همین دلیل آثار سر و صدا بر انسان بر حسب شخص، موقعیت، زمان و حالات روانی متناوب بوده و شناخت روشنی در مکانیسم آن وجود ندارد. لکن آنچه مسلم است محیط پر سر و صدا موجب کم شدن و


بی دقتی در فعالیت های مغزی، ناهماهنگی در کارهای فکری اختلال در مکالمه و تفهیم مطالب می شود. در چنین محیطی از قدرت فراگیری کاسته و بر تعداد اشتباه، در کارهای فکری افزوده می شود.

الف- اثرات فیزیولوژیک صدا:

سر و صدا می تواند با فشار فیزیولوژیکی خود بیماری را تشدید می کند. بدن انسان در برابر سر و صدا، فعالیت خود را تغییر می دهد، یعنی واکنش تطبیقی و جبران کننده ای نشان می دهد که بتواند با وجود فشار صدا عمل طبیعی خود را انجام دهد. این واکنش با وجود آنکه جهت نگه داشتن فعالیت طبیعی بدن ضروری است، ممکن است تغییرات فیزیولوژیکی مهمی را ایجاد کند که گاه باعث نقص فعالیت طبیعی بدن شود. بطور کلی اثرات فیزیولوژیکی صدا را می توان به دو دسته تقسیم نمود:

1: اثرات مستقیم: خستگی شنوایی و حالت ماسکه کردن مهم ترین اثرات مستقیم فیزیولوژیکی هستند که از حدود 90 دسی بل شروع    می شود. خستگی شنوایی به نسبت شدت صوت زیاد می شود که در این مورد ممکن است با وز وز کردن گوش و سوت کشیدن پرده گوش همراه باشد. اثر ماسکه کردن وقتی گفته می شود که رسایی و قابلیت شنیدن یک صدا کم شود و حالت هوشیاری در شنوایی را تقلیل دهد.

2: اثرات غیرمستقیم: صدا اثرات متعدد فیزیولوژیکی غیر اختصاصی دارد که اهمیت آنها بخوبی درک نشده است. با توجه به سیستم قلب و عروقی، صدا ممکن است تعداد ضربانات قلب را تغییر دهد. صدا همچنین میزان جریان خون را تغییر داده و روی فشار خون تاثیر بگذارد. سیستم تنفسی نیز به صدا عکس العمل نشان می دهد که ناشی از حالت آماده باش یا احساس خطر یا ناراحت بودن است.

اثرات صدا در چشم بصورت باز شدن مردمک چشم، تنگ شدن یا کم شدن میدان دید،کم شدن قدرت تشخیص رنگ ها و از بین رفتن بینایی در شب دیده شده است.  تغییر در ترکیبات خون و سایر مایعات بدن نیز گزارش شده اند که افزایش یا کاهش قند خون و اثر آن بر روی سیستم آندوکرین از آن جمله اند.

ب- اثرات فیزیولوژیکی- روانی صدا:

در محدوده اثرات فیزیولوژیکی روانی، صدا بیشتر بر روی خواب و یا طرز ایفای کارها و وظایف اثر می گذارد و در حد اثرات اجتماعی-روانی باعث تحریک اعصاب و ناراحتی می شود.

اگر چه انسان به سر و صدا عادت کرده و با محیط پر سر و صدا تطابق پیدا می کند ولی در حقیقت سر و صدا یک عامل خستگی بوده و ظرفیت کار انسان را چه در مشاغل فکری و محتاج به دقت بیشتر و چه در شغل های بدنی و ساده کاهش می دهد. بعلاوه روی وضعیت روانی و روحیه شخص اثر کرده باعث اشکال در تطابق یافتن انسان با محیط کار و حتی با محیط خانواره و اجتماع نیز می گردد که نتیجه آن کاهش بازده کار می باشد.

سر و صدا ممکن است یکی از عوامل ایجاد زخم معده باشد، بعضی از دانشمندان معتقدند ورم روده، فشار خون، سرطان و سردرد میگرن ناراحتی هایی هستند که احتمالا با سر و صدا ارتباط نزدیک دارند.

ج- اثرات پاتوبیولوژی صدا:

1:کاهش موقت قدرت شنوایی: این امر عبارت از کاهش موقت در قدرت شنوایی یک فرد در مقایسه با شنوایی طبیعی ناشی از در معرض صدای بلند بودن برای مدت کوتاه می باشد. زمان لازم برای بازیابی قدرت شنوایی متفاوت است و بستگی به حساسیت فرد و شدت صدای محیط، طول مدت تماس، سن و... دارد.

 2:کاهش دایمی قدرت شنوایی: اینگونه کاهش شنوایی که قابل برگشت به حالت طبیعی نمی باشد نسبی بوده و از بین رفتن کلی قدرت شنوایی اکثرا همراه با بیماری و صدمات ناشی از تصادفات می باشد و همچنین در صورتی که کار در محیط های پر سر و صدا برای چندین سال ادامه پیدا کند و فرد در برابر آن حفاظت نشود سلول های شنوایی معدوم و کری شغلی به وجود می آید که غیر قابل برگشت می باشد.

 

[ ۱۳٩٤/۸/٥ ] [ ۸:۳٠ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]