فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

پی آمدهای بهداشتی کمبود آهن

 

گردآورنده: الهام رشیدنسب کارشناس بهداشت محیط مرکزبهداشتی درمانی زهک

منبع: ریزمغذی ها و راه کارهای پیشگیری از کمبود آنها  با تاکید برغنی سازی مواد غذایی، دکتر ربابه شیخ الاسلام، زهراعبدالهی و همکاران، چاپ اول1386

یکی از پی آمدهای کمبود آهن کم خونی است. گرچه کمبود آهن شایع ترین علت خونی به ویژه در کودکان خردسال و زنان در سنین باروری است. ولی سایر کمبود ریزمغذی ها نظیر اسیدفولیک و


ویتامین B12 در ایجاد کم خونی موثرند.

نزدیک به یک چهارم جمعیت دنیا کم خون هستند. کم خونی در تمام سنین دیده می شود و هر دو جنس را گرفتار می کند ولی شیوع آن در گروه های مختلف متفاوت است. افراد آسیب پذیر مانند زنان در سنین باروری (به علت عادت ماهیانه - بارداری- شیردهی) کودکان6 ماهه تا 2 ساله (به دلیل رشد سریع و قطع زودرس تغذیه با شیر مادر و...) و کودکان در سنین پیش دبستانی بیشتر در معرض کم خونی فقرآهن هستند و کمبود آهن در این مقاطع سنی می تواند منجر به تاخیر رشد جسمی، اختلال در تکامل و هماهنگی سیستم اعصاب حرکتی، اختلال در تکامل گفتاری و مهارت های شناختی و کاهش قدرت یادگیری و ضریب هوشی به میزان 5 تا10 امتیاز در آنان شود. کاهش مقاومت در برابر عفونت ها از جمله اسهال و عفونت های تنفسی و اختلال در سیستم ایمنی سلولی از دیگر تظاهرات کم خونی است که درمان با آهن به بهبود آنها می انجامد.

اثرات نامطلوب کم خونی به ویژه نوع شدید آن در دوران شیرخواری و اوایل کودکی تقریبا غیرقابل جبران و با درمان بعدی هم قابل اصلاح نیست.

براساس آمار جهانی کمبود آهن به رشد و تکامل مغزی 40 تا 60 درصد کودکان 6 تا 24 ماهه کشورهای در حال توسعه صدمه می زند.

کم خونی مادر باردار به دلیل کمبود آهن سبب تاخیر رشد جنین، تولد نوزاد با وزن کم (L.B.W) و افزایش مرگ و میر حول حوش زایمان می گردد.

کم خونی فقر آهن در بزرگسالان ایجاد ضعف و خستگی نموده و قدرت کار راکاهش می دهد و ممکن است با اختلالات تولید مثل نیز همراه باشد.

پی آمدهای بهداشتی کمبود ید: ید عنصر اساسی برای بقای انسان بوده و کمبود آن شایع ترین علت تاخیر رشدی است که قابل پیشگیری می باشد. وقتی ید به اندازه کافی به بدن نرسد تیروئید نمی تواند به اندازه کافی هورمون بسازد. این کمبود پی آمدهای مهمی دارد که مجموعه آنها را اختلالات ناشی از فقر ید یا lodine deficiency disorders و یا به اختصار ldd می نامند و این پی آمدها به شرح زیرند:

1- گواتر

2- هیپوتیروئیدیسم

3- کرتی نیزم

4- بی کفایتی تولید مثل

5- مرگ و میر دوران کودکی

6- عقب افتادگی اجتماعی، اقتصادی

پی آمدهای بهداشتی کمبود ویتامین A:

این ویتامین در پیشگیری از عفونت حفظ قدرت دید در تاریکی سلامت چشم ها و پوست ویتامین رشد کودکان نقش بسزایی دارد. مهم ترین نقش ویتامین A در کودکان کمک به رشدوافزایش مقاومت بدن در مقابل ابتلا به عفونت های شایع دوران کودکی مانند اسهال، عفونت های دستگاه تنفسی و سرخک می باشد. کمبود ویتامینA با عوارض متعدد چشمی از جمله شب کوری، خشکی و زخم قرینه چشم و در مراحل پیشرفته با کوری همراه است. افزایش مرگ و میر در اثر بیماری به ویژه سرخک در کودکان مبتلا به کمبود ویتامین A گزارش شده است و خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی و اسهالی در این کودکان 2 تا3 برابر بیشتر است. اختلال در سیستم خون سازی کاهش رشد و افزایش ابتلا به بیماری ها به دلیل کاهش قدرت ایمنی بدن از دیگر عوارض و پیامدهای کمبود ویتامین A به شمار می روند. نقش دیگر ویتامینA به حرکت درآوردن آهن ذخیره شده است. کمبود ویتامین A می تواند همراه با آنمی فقر آهن باشد.

[ ۱۳٩٥/۱/۱٦ ] [ ٥:٢۱ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]