فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

استئوپروز

 

تهیه و تنظیم: ناهید صیاد - نسرین تیرآور گسترش شبکه نیمروز

منبع: راهنمای بالینی استئوپروز،تالیف مرکز تحقیقات استئوپروز پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران

استئوپروز شایع ترین بیماری متابولیک استخوان است. کاهش توده استخوانی و از دست رفتن کیفیت ریز ساختار استخوان در این بیماری، منجر به افزایش خاصیت شکنندگی می گردد.

استئوپروز در نژاد سفید و آسیایی شایع تر می باشد و اهمیت آن در شکستگی ناشی از آن است.

مطالعه جامع پیشگیری، تشخیص و درمان استئوپروز ایران (IMOS) نشان داد حداکثر توده استخوانی در بالغین ایرانی از ژاپنی ها بیشتر و از


 آمریکایی ها کمتر است. حداکثر توده استخوانی عمدتا به واسطه فاکتورهای ژنتیکی حاصل         می گردد. این توده استخوانی بدست آمده به تدریج از دهه چهارم زندگی شروع به تحلیل رفتن می کند که بعد از سن یائسگی شدت می یابد. عوامل محیطی (فعالیت بدنی، تغذیه، بیماری ها) نیز می توانند توده استخوانی را تحت تاثیر قرار دهند. بسیاری از داروها نیز می توانند سرعت از دست رفتن توده استخوانی را بیشتر نموده و در طولانی مدت باعث استئوپروز شوند. از مهم ترین آنها گلوکوکورتیکوئیدها هستند،که در سه ماه بعد شروع درمان باعث کاهش سریع توده استخوانی بویژه در ستون مهره ها شده که نیازمند اقدامات پیشگیرانه و پیگیری است.

در مطالعات مختلف بارها از پوکی استخوان به عنوان یک بیماری پیچیده نام برده شده است که عوامل متعددی مانند ژن ها و شرایط محیطی متنوع در بروز آن موثر هستند. از آنجایی که این بیماری تا زمان بروز شکستگی قابل شناسایی نمی باشدو در نهایت با بروز شکستگی مشخص می شود به عنوان بیماری خاموش خوانده می شود.

براساس گزارش های موجود، تعداد زیادی از ایرانیان بخصوص افراد مسن حداقل یک شکستگی را در زندگی تجربه           می نمایند. یک پیگیری سه ساله در ایران نشان داده شده که تعداد قابل ملاحظه ای از افراد بالای 50 سال دارای شکستگی لگن، خانم بوده اند و این میزان به طور فزاینده ای با بالا رفتن سن افزایش یافته است به طوری که میزان شکستگی لگن در افراد کمتر از 60 سال از میزان 10 درصد به 2/8 درصد در افراد بالای 70 سال رسیده است.به طور کلی می توان گفت میزان بروز شکستگی های لگن در زنان و مردان به ترتیب 2/4 و04/2 درصد می باشد.

چه کسانی باید برای پوکی استخوان بررسی شوند؟

- تمامی افراد بالاتر از50 سال باید از نظر وجود عوامل خطر استئوپروز و شکستگی بررسی شده تا افراد در معرض خطر بالابرای شکستگی شناخته شوند.

- همه خانم های 65 سال و بالاتر باید از نظر وجود استئوپروز بررسی شوند.

- همه افرادی که سابقهfragility fracture  دارند باید از نظر وجود استئوپروز ارزیابی شوند.

چه اقداماتی در پیشگیری از کاهش توده استخوانی موثر می باشد؟

اطمینان از دریافت کافی کلسیم- ویتامین "د" و فعالیت بدنی مناسب، مهمترین موارد می باشد.

توصیه ها:

- سیگار کشیدن خطر استئوپروز را افزایش داده و ترک آن توصیه می گردد.

- ورزش های تحمل وزن به طور منظم (مثلا پیاده روی30 تا 40 دقیقه در هر جلسه ورزش) و ورزش های تقویت کننده وضعیت قرار گیری بدن برای چند دقیقه در روز در تمامی سال های زندگی توصیه می گردد.

- از مصرف مقادیر زیاد کافئین(بیش از 4 فنجان قهوه در روز) اجتناب شود.

- دریافت مقدار کافی کلسیم

- دریافت مقادیر کافی ویتامین د

- دریافت پروتئین کافی در حفظ استخوان یا به حداقل رساندن از دست رفتن استخوان در سالمندان اهمیت دارد.

[ ۱۳٩٥/۱/۱٦ ] [ ٥:٢٢ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]