سبزی بکاریم سلامتی درو کنیم

زهرا سنچولی – مسول دفتر معاون بهداشتی

منبع: راهنمای سبزیکاری در منزل- مرکز بهداشت استان گلستان، واحد بهبود تغذیه جامعه تابستان90

برای تامین نیازهای پایه بدن و فعالیت و حفظ سلامتی به غذا نیازمندیم. انتخاب یک رژیم غذایی سالم، همراه با انجام ورزش منظم و پرهیز از مصرف سیگار می تواند باعث پیشگیری از 80% موارد بیماری های قلبی و 70% برخی از انواع سرطان ها شود. پیروی از رژیم های غذایی نامناسب، باعث افزایش


سبزی بکاریم سلامتی درو کنیم

زهرا سنچولی – مسول دفتر معاون بهداشتی

منبع: راهنمای سبزیکاری در منزل- مرکز بهداشت استان گلستان، واحد بهبود تغذیه جامعه تابستان90

برای تامین نیازهای پایه بدن و فعالیت و حفظ سلامتی به غذا نیازمندیم. انتخاب یک رژیم غذایی سالم، همراه با انجام ورزش منظم و پرهیز از مصرف سیگار می تواند باعث پیشگیری از 80% موارد بیماری های قلبی و 70% برخی از انواع سرطان ها شود. پیروی از رژیم های غذایی نامناسب، باعث افزایش شانس بروز سرطان، بیماریهای قلبی و عروقی، دیابت، اختلالات گوارشی، کاهش قدرت بینایی بویژه در دوران سالمندی      می شود. یک رژیم غذایی نامناسب در دوران بارداری حتی   می تواند منجر به تولد نوزاد با اختلالات و ناهنجاری های   مادر زادی گردد.

با نگاه به مفهوم سلامت در بعد تغذیه ای، ضروری است به منابع غذایی اطرافمان نگاهی تازه داشته باشیم و آگاهانه نسبت به انتخاب برنامه غذایی خود اقدام نماییم.

برنامه غذایی سرشار از میوه و سبزی باعث کاهش شیوع پرفشاری خون، کاهش ابتلا به حملات قلبی و مغزی، کمک به محافظت بدن در مقابل انواع سرطان ها، پیشگیری از بروز یبوست و سایر مشکلات معده ای و روده ای و محدود کردن خطرات مرتبط با سالمندی است.

باغچه های سبزی کاری خانگی:

هرخانواده ای، می تواند اقدام به کاشت و پرورش سبزی های مورد نیاز خود در باغچه منزل نماید،که کار بسیار آسان و پرمنفعتی می باشد. این کار سبب صرفه جویی در وقت، بهبود وضع تغذیه و افزایش دسترسی به ویتامین ها و مواد معدنی می گردد.

باغچه های گلدانی:

برخی از سبزی ها بخوبی در گلدان ها یا جعبه ها قرار گرفته در بالکن های رو به آفتاب، پشت پنجره ها یا ایوان و پشت بام قادر به رشد هستند. این ظروف با مخلوطی از ماسه، خاک و کود حیوانی پوسیده پر می شوند. در این ظروف می توان فلفل، گوجه فرنگی، کرفس، نعناع، تربچه، کاهو، گل کلم، لوبیا، پیازچه، سیر، تره و جعفری پرورش داد.

فواید سبزی کاری خانگی:

1- سبزیجات تازه و با طراوات را می توان بموقع و در زمان مصرف چید، به عبارت دیگر میوه و سبزیجات درست در زمانی که باید مصرف گردد از بوته چیده می شود.

2- با تنظیم تاریخ کاشت سبزیجات می توان مدت زمان بهره برداری از آنها را طولانی تر کرد و در مدت طولانی تری قسمتی از سبزیجات مورد نیاز ساکنین خانه را تامین نمود. مثلاً چنانچه کاشت تربچه را در چند خط کوچک و به فاصله هر 15 روز یکبار انجام دهید در تمام فصل و بدون وقفه تربچه مرغوب خواهید داشت.

3- با توجه به نیاز بیشتر چمن و نباتات زینتی آبیاری چنانچه قسمتی از باغچه ها و سطح زیر کشت چمن و نباتات زینتی غیر مثمر سبزی کاری شود هم جنبه در اختیار داشتن فضای سبز رعایت گردیده و هم در میزان آب مصرفی صرفه جویی کامل می شود. ضمناً مقداری محصول با ارزش و مورد نیاز نیز تولید شده است. مثلاً بوته و گل توت فرنگی می تواند زیبایی گل بنفشه و یا یک گیاه زینتی مشابه را داشته باشد. مضافاً به اینکه، توت فرنگی مصرفی خانه را نیز تامین می نماید.

4- در قسمتی از وقت خانم های خانه دار که معمولاً صرف خرید سبزیجات مصرفی خانواده می شود صرفه جویی       می گردد.

5- چیدن این قبیل سبزی و محصولات با توجه به مصرف روزانه خانواده ها انجام می شود و به عبارت دیگر از خرید یکجا و بی رویه این محصولات از بازار و ضایعاتی که به این طریق پیش می آید جلوگیری خواهد شد. بدیهی است هر سال با توجه به تجربیات بدست آمده محصول حاصله از نظر کمیت و کیفیت بیشتر و بهتر خواهد شد.

6- سبزی و میوه جات مذکور سالم و بدون آلودگی به سموم کشاورزی در اختیار شما قرار می گیرد.

ترکیبات غذایی که توسط برخی  سبزی ها تامین می شود به قرار زیر است:

کربوهیدرات ها: سیب زمینی ، چغندر قند

پروتئین ها: نخود فرنگی ، لوبیا ، نخود و ....

ویتامین A: هویج، اسفناج، سیب زمینی، کدو، کلم پیچ، گوجه فرنگی، گشنیز، برگ کلم، جعفری و....

ویتامین C: گوجه فرنگی ، شلغم ، فلفل سبز، گل کلم، برگ تربچه، خربزه ، اسفناج ، کلم و....

کلسیم: چغندر قند، اسفناج، برگ شلغم، گشنیز، کدو، پیاز، گوجه فرنگی، کلم و ....

پتاسیم: سیب زمینی، تربچه و...

فسفر: سیر، نخود فرنگی و....

بذر را در چه عمقی بکاریم؟

مناسب ترین عمق کاشت بذر، معمولاً سه برابر قطر هر بذر   می باشد بنابراین چناچه بذری کمتر زیر خاک برود خوب سبز نمی شود و یا با آب شسته می شود و اگر در عمق زیادتری زیر خاک برود می پوسد و اصلاً سبز نمی شود.

نحوه کشت برخی از سبزیجات:

1- تربچه: تربچه را باید در خاک های قابل نفوذ و تقریبا سبک کشت نمود در بیشتر باغچه های معمولی بشرط آنکه زمین آفتاب گیر باشد، قابل کشت است. بهتر است کشت آن را بصورت خطی و به نحوی که فاصله بوته ها 2 تا 3 سانتی متر باشد انجام داد. به این ترتیب برای ده متر کشت حدود 30 گرم بذر لازم است. تربچه را در تمام فصول سال به غیر از مواقع یخبندان و اواسط تابستان می توان کاشت.

چنانچه تربچه را در فصول خیلی گرم بکارید ریشه ها پوک شده و خیلی زود بذر می دهد. تربچه را پس از سبز شدن باید تنگ کرد و اطراف ردیف ها را با آبیاری و سله شکنی مرتب و همیشه نرم نگاه داشت. برای یک خانوار 5 نفری حدود یک متر مربع کافی است.

2- جعفری: جعفری را در دو فصل بهار و پاییز می توان کاشت. در قطعات کوچک بهتر است بصورت خطی و بنحوی که فاصله خطوط حدود 20 سانتی متر باشد کشت نمود. برای اینکه عمل بذر افشانی بخوبی انجام گیرد و از کشت متراکم جلوگیری شود لازم است که بذر جعفری را قبلاً به نسبت یک به ده با ماسه مخلوط کرد. مقدار بذر مصرفی برای هر ده متر مربع حدود ده گرم می باشد. پس از چند نوبت، برداشت جعفری، لازم است حدود 150 تا200 گرم اوره بعنوان کود سرک به هر ده متر مربع از زمین زیر کشت داده شود (حدود سه مشت پر).

باید سعی شود کود شیمیایی بطور یکنواخت پخش شود و یکجا پای بوته ها ریخته نشود زیرا در این حالت بوته         می سوزد اگر زمین انتخاب شده کمی سایه باشد در کاشت جعفری ایجاد اشکال نمی کند. جعفری چندین سال می ماند و احتیاجی نیست که همه ساله کشت شود.

3- ریحان: ریحان را معمولا در اوایل بهار و پس از رفع سرمای بهاره می کارند. در قطعات کوچک بهتر است بصورت خطی و بنحوی که فاصله خطوط حدود 20 سانتی متر باشد کشت نمود. مقدار بذر مصرفی برای ده متر مربع حدود 15 گرم است. البته لازم است بذر ریحان را قدری تنگ تر کاشت تا زیاد متراکم نشود بهتر است زمین آن آفتاب گیر باشد ریحان را باید همه ساله کاشت.

4- تره: تره ایرانی را می توان مانند جعفری در دو فصل بهار و پاییز کاشت. بهتر است در قطعات کوچک و با فاصله حدود 20 سانتی متر کشت نمود. مقدار بذر مصرفی برای هر ده متر مربع در قطعات کوچک 20 گرم می باشد. تره را باید پس از سبز شدن زود به زود چید تا برگ ها پهن شود. قسمت سایه آفتاب باغچه برای کشت تره مناسب است تره چندین سال   می ماند و لازم نیست هر سال کشت شود .

5- اسفناج: اسفناج را در اوایل بهار و پاییز می کارند بهتر است از کشت آن در فصول گرم خودداری نمود. اسفناج را بصورت خطی می کارند. فاصله خطوط در قطعات کوچک حدود 25 سانتی متر و بصورت تنک کاشته می شود. مقدار بذر مصرفی برای هر ده متر مربع حدود 25 گرم است.

6- کاهو: کاهو را در زمینی که به اندازه کافی مواد آلی داشته باشند (یعنی خاک سیاه و پر کود) می کارند. کاهو را می توان هم بطریق کشت در زمین اصلی و هم کاشت در خزانه و گشت نشاء آن کاشت و پرورش داد بهترین فصل کاشت کاهو اوایل بهار و پاییز است.

معمولا کاهو را بصورت خطی می کارند در قطعات کوچک فاصله ردیف ها 25 سانتی متر و فاصله بوته ها حدود 15 سانتی متر توصیه می شود.

7- پیاز و پیازچه: در نواحی معتدل پیاز و پیازچه را در اوایل بهار می کارند و کشت آن بهتر است بصورت خطی انجام شود. در قطعات کوچک فاصله ردیف ها را حدود 25 سانتی متر در نظر می گیرند. چنانچه هدف استفاده از پیازچه و پیاز (هر دو) باشد بذر را باید با تراکم بیشتری کاشت. در این صورت فاصله بذور و در نتیجه بوته ها حدود 2 سانتی متر خواهد بود و با کشیدن پیازچه ها و تنگ کردن ردیف ها فاصله بوته ها را به حدود 10 سانتی متر می رسانند تا فضای کافی برای رشد غده و درشت شدن پیاز تامین باشد. زمان برداشت پیاز هنگامی است که حدود 40% بوته ها پژمرده شده باشد. در این صورت از آب دادن به قطعه زیر کشت پیاز خودداری نموده و هنگامی که زمین خشک شد اقدام به برداشت پیاز می کنند.

8- شاهی: در نواحی معتدل شاهی را در دو فصل بهار و پاییز می کارند در قطعات کوچک فاصله خطوط کشت را حدود بیست سانتی متر در نظر می گیرند. در هنگام بذر پاشی بایستی دقت نمود که بصورت متراکم کشت شود. بنابران بهتر است بذر شاهی را قبل از کشت با ده برابر ماسه مخلوط نمود. مقدار بذر مصرفی برای هر ده مترمربع حدود 15 گرم         می باشد. حداکثر یک مترمربع شاهی برای تامین نیاز یک خانواده کافی است.