فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

نقش بهداشت محیط در بیمارستان

 

قدرت الله سارانی کارشناس بهداشت محیط، طاهره نخعی مقدم کارشناس بهداشت محیط 

منبع : کتاب کلیات بهداشت محیط  وب سایت بهداشت محیط

بیمارستان نهادی است بسیار ضروری که برای تداوم حیات و حفظ جان انسان ها و بازگشت به تندرستی به تدریج در زندگی انسان ها پدیدار گشته و همراه با تکامل علوم، فنون و مهارت ها، پس از گذشت سالیان دراز به شکل امروزی درآمده است. در جوامع مختلف با توجه به وضعیت اقتصادی آن جامعه و انتظارات گیرندگان خدمات، شاهد تفاوت های فراوانی بین بیمارستان ها می باشیم. نکته قابل توجه اینکه در هر بیمارستانی در صورت عدم رعایت موازین بهداشتی، انواع عفونت های نازوکومیال noso comial (در زبان یونانی noso به معنای بیماری و comeion به معنای مراقبت است) شیوع پیدا می کنند.

بهداشت محیط بیمارستان شامل کلیه اقداماتی است که از انتقال


عوامل بیماریزای محیط خارج به داخل بیمارستان و بالعکس جلوگیری می کند. در این راستا عوامل محیطی همچون آب، فاضلاب، ‌زباله،‌ هوا، غذا و... باید به نحوی کنترل شوند تا علاوه بر ایجاد محیطی سالم و بهداشتی،‌ به بهبود بیماران نیز کمک نماید.

با توجه به تعریف بهداشت محیط و مسئولیت فردی در برابر سلامت افراد جامعه، ‌رعایت مسائل بهداشتی در محیط کار بیمارستانی از اهمیت ویژه ای برخوردار می گردد. از این رو بهداشت محیط بیمارستان ها رابطه مستقیمی با میزان شیوع عفونت های بیمارستانی داشته و رعایت این امر به عهده بخش خدمات و نیز پرسنل شاغل می باشد. با توجه به واگذاری خدمات به بخش خصوصی و پایین بودن سطح آگاهی افراد به کار گمارده شده نسبت به خطرات کاری موجود در راستای کاهش عفونت های بیمارستانی آموزش از جایگاه ویژه ای برخوردار می باشد.

از آنجایی که افراد شاغل در بخش های درمانی بیش از سایرین در معرض بیماری ها قرار دارند لذا در صورت عدم رعایت بهداشت محیط در بیمارستان، بیشتر از دیگران آسیب دیده و یا بیمار می شوند و از طرف دیگر وضعیت سلامتی شخص نیز بر کیفیت و کمیت کار تاثیر می گذارد.

مبتلایان به بیماری های واگیر در صورت عدم رعایت مسائل بهداشتی، علاوه بر به خطر انداختن جان خود، سایر همکاران یا افراد جامعه را نیز در معرض خطر قرار می دهند.

افرادی که می خواهند در محیط های در معرض خطر مانند بیمارستان ها، کلنیک های تزریقات و پانسمان، مشغول به کار شوند به خصوص افرادی که نظافت آن محیط ها را به عهده دارند بایستی از نظر آگاهی و توانایی عملی به حدی برسند که نه تنها خود بیمار نشوند بلکه بتوانند با نظافت صحیح و رعایت کلیه مسائل مربوط از سرایت بیمار ها جلوگیری نمایند. چرا که بازده و کارآیی یک فرد سالم بیش از فرد ناسالم می باشد.

رفع آلودگی محیط(مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستانها):

بیمارستان ها به طور مکرر برای سترون نمودن مواد حساس به حرارت نظیر ترموتر، وسایل جراحی، ابزار و وسایل مربوط به معاینات داخلی بدن، لوله ها و سوندهای پلی اتیلنی و لوازم تنفسی و بیهوشی به روش های شیمیایی نیز نیاز پیدا می کند. پاک و تمیز نمودن محیط بیمارستان یعنی کف زمین، دیوارها، سقف ها، شیشه ها، تخت ها، روی کمدها و سایر اثاثیه، همچنین نظافت توالت ها، حمام ها و سینک باید به طور روزانه توسط پرسنل خدمات صورت گیرد.

کف زمین: طی دو ساعت پس از پاک کردن زمین با ماده گندزدا یا بدون ماده گندزدا میزان آلودگی باکتریال مشابه زمان قبل از پاک کردن خواهد شد. لذا میزان عفونت تحت تاثیر استفاده از یک ماده گندزدا قرار نمی گیرد که به طور معمول مصرف یک ماده دترجنت به تنهایی کافی خواهد بود. فقط در مواردی که خطر آلودگی با بعضی عوامل بیماری زا وجود دارد باید از یک ماده گندزدا استفاده شود که این امر با نظر مسئول کمیته کنترل عفونت یا یک میکروبیولوژیست صورت می پذیرد.

پاک کردن زمین بدون استفاده از دترجنت ها: در محل تهیه غذا و ارائه خدمات به بیماران و نیز اتاق درمان و مراقبت از آنها از جاروهای دستی نباید استفاده شود. در این مورد استفاده از جاروبرقی یا زمین شوی جاذب گرد و غبار مناسب است.

پاک کردن زمین با استفاده از مواد پاک کننده: برای      لکه گیری و جرم گیری استفاده از یک ماده دترجنت لازم است. توالت ها و سایر نواحی مرطوب بایستی حداقل روزی یک بار با مواد پاک کننده شسته شوند. زمین شوی و لوازم باید پاک و تمیز شده و در جای مناسب تخلیه و خشک شوند. سطل ها نیز باید آبکشی شده و به صورت وارونه نگهداری شوند. محلول های پاک کننده باید مرتبا تعویض شده و پس از اتمام نظافت روزانه دور ریخته شوند. بهتر است برای پاک کردن کف زمین  با ماده دترجنت از دو سطل استفاده شود (یکی از سطل ها جهت خالی نمودن آب مورد استفاده زمین شوی اختصاص داده شود). بعد از پاک کردن، سطوح باید حتی الامکان خشک باقی بمانند.

پاشیده شدن خون و مواد آلوده بدن در محیط: به دنبال ریخته شدن موادی مانند ادرار یا غذا، پاک کردن آن محل با آب و یک ماده دترجنت معمولا کافی است ولی اگر ترشحات،‌ حاوی ارگانیسم های بالقوه خطرناک باشند باید از یک ماده گندزدا استفاده کرد. برای پاک کردن ترشحاتی که  از آلودگی آنها مطمئن هستیم باید همیشه دستکش یک بار مصرف پوشید و اگر خطر آلودگی لباس نیز وجود دارد بایستی از آپرون پلاستیکی (یک بار مصرف)  استفاده گردد.

در صورت پاشیده شدن خون و مایعات آلوده به خون در محیط (به دلیل احتمال آلودگی با عوامل بیماری زای منتقله از راه خون مانند HIV  و )  توصیه می شود که:

1- دستکش و در صورت لزوم سایر محافظ ها پوشیده شود.

2- خون و مواد آلوده با حوله یک بار مصرف جمع آوری و پاک شود(حوله یک بار مصرف به دستمال کاغذی و یا ساخته شده از الیاف پنبه گفته می شود که فقط یک بار مورد استفاده قرار گرفته و سپس همانند دیگر زباله ها از بین می رود).

3- محل مورد نظر با آب و دترجنت (صابون) شسته شود.

4- با محلول هیپوکلریت سدیم (آب ژاول خانگی، وایتکس) گندزدایی شود. اگر سطح آلوده شده صاف باشد از رقت  6% و در صورت داشتن خلل و فرج از رقت 10%  ماده گندزدا استفاده شود. توصیه می شود در صورت امکان از مواد گندزای نسل جدید مانند ‌ هالامید استفاده گردد.

در صورتی که مقدار زیاد خون یا مایعات آلوده به خون در محیط ریخته شده (بیشتر از30 سی سی) یا اگر خون و سایر مایعات، محتوی شیشه شکسته با اشیاء نوک تیز باشند باید :

1- حوله یک بار مصرف روی آن پهن نمود و موضع را بپوشاند.

2- روی آن محلول هیپوکلیریت سدیم با رقت  10% ریخت و حداقل 10  دقیقه صبر کرد

3- با حوله یک بار مصرف آن را جمع کرد.

4- با آب و صابون محل را پاک و تمیز نمود .

5- با محلول هیپوکلریت سدیم (آب ژاول) و یا هالامید، گندزدایی انجام شود.

 

[ ۱۳٩٥/۱/۱٧ ] [ ٥:۳٠ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]