فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

خود مراقبتی در پیشگیری از دروغ نوجوانان

مهدی ملاشهری داتشجوی روانشناسی عمومی

منبع: مشکلات نوجوانی و جوانی، دکتر ابوالقاسم اکبری

دروغ معمولا بیانی خلاف واقع یا کتمان یک واقعیت است. دروغ یک عمل روانی– اجتماعی است که فرد کم و بیش به طور عمدی سعی می کند گفتار یا عمل نادرست را در ذهن دیگران درست و حقیقی جلوه دهد. در واقع دروغ سخن یا مطلبی مغایر با حقیقت است و توسط فرد بیان می گردد.


خود مراقبتی در پیشگیری از دروغ نوجوانان

مهدی ملاشهری داتشجوی روانشناسی عمومی

منبع: مشکلات نوجوانی و جوانی، دکتر ابوالقاسم اکبری

دروغ معمولا بیانی خلاف واقع یا کتمان یک واقعیت است. دروغ یک عمل روانی– اجتماعی است که فرد کم و بیش به طور عمدی سعی می کند گفتار یا عمل نادرست را در ذهن دیگران درست و حقیقی جلوه دهد. در واقع دروغ سخن یا مطلبی مغایر با حقیقت است و توسط فرد بیان می گردد.

سه نوع شخصیت در رابطه با دروغ بیشتر ارتباط دارند:

1- شخصیت نمایشی: ابزاری برای جلب توجه و محبت دیگران نسبت به خود استفاده می کنند.

2- شخصیت خود شیفته: به خود حق می دهند که دیگران را با دروغ های خود به بازی بگیرند و کمتر متوجه زیان آن باشند.

3- شخصیت وسواس: برای توجیه عمل خود به دروغ گفتن وادار می شوند.

علل دروغگویی:

دروغگویی نوعی ناهنجاری است. شناخت علل و انگیزه های آن در برخورد با این مشکل رفتاری بسیار مهم است. در ادامه برخی از علل اصلی دروغگویی عنوان می شود:

1- تخیل: به علت آنکه تخیل در دوره نوجوانی بسیار قوی است، نوجوان آنچه را که آرزو داشته و در ذهن می پروراند در مقابل دیگران بر زبان آورده و لذا آن چنان محکم ابراز عقیده می کند که گویی صحنه عینی و واقعی است.

2- فقدان اعتماد: زمانی که نوجوان در گذشته با صداقت رفتار کرده و با رفتارهای نامناسب یا فقدان رازداری اطرافیانش مواجه گردد، اعتماد وی به اطرافیانش سلب شده و تصمیم می گیرد که دیگر حقیقت را نگوید در چنین موقعیتی گرایش به دروغگویی پیدا می کند.

دروغ یک عمل روانی– اجتماعی است که فرد کم و بیش به طور عمدی سعی می کند گفتار یا عمل نادرست را در ذهن دیگران درست و حقیقی جلوه دهد.

3- ترس: ترس از مجازات، تنبیه، آبروریزی و یا مورد مواخذه قرار گرفتن باعث می شود نوجوان از گفتن حقایق سرباز زند و در این موقعیت گرایش به دروغگویی در وی شکل می گیرد.

4- آزمایش والدین: گاهی اوقات نوجوان برای محک زدن اولیای خود اقدام به دروغ گفتن کرده تا عکس العمل والدینش را مشاهده نماید.

5- جلب توجه: برخی از نوجوانان که کمتر مورد توجه والدین خود قرار می گیرند، ممکن است در مواقع مختلف اقدام به دروغگویی کند تا از این طریق باعث جلب توجه و نظر دیگران به خصوص والدین خود شود.

6- سرمشق گیری: در بسیاری از موارد عادات رفتاری نادرست والدین و اقدام آنان به دروغگویی تاثیر بسزایی در رفتار نوجوانان دارد. چرا که والدین الگو و سرمشق نوجوان بوده و همین مساله باعث شکل گیری دروغگویی در نوجوان می گردد.

انواع دروغ :

1- دروغ بازی: با این دروغ می‌خواهند حوادث تخیلی و یا بازی را به دیگران بفهمانند.

2- دروغ مبهم: از ناتوانی فرد در گزارش دقیق جزئیات و یا مغالطه کردن ناشی می‌شود.

3- دروغ پوچ: جهت جلب توجه کردن دیگران این دروغ را می‌گوید.

4- دروغ انتقام جویانه: از نفرت فرد به شخص یا شیئی ناشی می‌شود.

5- دروغ محدود: در نتیجه ترس از مقررات شدید و یا تنبیه ناشی می‌شود.

6- دروغ خودخواهانه: دروغ حساب شده‌ای است جهت گول زدن دیگران برای به دست آوردن آنچه را که می‌خواهد.         
7-  دروغ عرفی یا وفادارانه: به منظور حفظ و مراقبت از دوست یا دوستانش انجام می‌دهد.

8- دروغ عادتی: به دلیل الگوبرداری از دیگران یا افراد مورد علاقه فرا می‌گیرد.

9- دروغ هدف دار: فرد برای رسیدن به هدف خاص دروغ می گوید.

انگیزه های دروغ گویی عبارتند از ابراز وجود، خیال پردازی، تشویق یا اضطراب، تقلید  و تعارض

درمان: برای کاستن از میزان دروغ گویی نوجوانان اقداماتی در خانواده و مدرسه باید انجام شود. این اقدامات عبارتند از:

1- گرایش اولیا به صداقت و راستگویی: والدین و مربیان در خانه و مدرسه باید از دادن قول های دروغین و بیجا پرهیز نمایند و آنچه را که در حد توانشان است، وعده دهند. دادن وعده های بیجا و دروغ، مقدمه ای برای یادگیری و سرمشق پذیری این رفتار نادرست در نوجوانان است.

صادق بودن، وعده بی جا ندادن، راستگویی اولیا و مربیان به عنوان سرمشق و در موارد بی اطلاعی، به صراحت اظهار بی اطلاعی کردن، همگی نوعی آموزش صداقت و راستگویی است.

2-  بردباری در برابر ناتوانایی ها و خطاها: توقع بیش از حد والدین از نوجوان، وی را واداربه دروغ گویی می سازد. پذیرش بی قید و شرط نوجوان، همراه بودن با آنها و بردباری نشان دادن در راه کسب مهارتهای لازم، از اقدامات اساسی در جلوگیری از رشد روحیه دروغ گویی است.

3- رازداری برای نوجوان: اگر نوجوان با والدین خود مطلبی را به صورت راز و یا محرمانه مطرح کرده و در میان بگذارد، والدین باید مراقب باشند که این مساله را بازگو نکنند چرا که بازگو کردن این مساله باعث بی اعتمادی نوجوان و از طرف دیگرباعث اقدام نوجوان به دروغگویی می گردد.

4- آموزش والدین: اگر نوجوان به سمت پیدا کردن یک الگو و معیار مشخص هدایت شود، این الگوها تاثیر گذار بوده و رفتارهای نادرست اخلاقی از جمله دروغ گویی به عنوان رفتاری غیر مجاز، زشت و ناپسند در ذهن آنها تثبیت و ارزشیابی می شود.

5- زمینه مناسبی برای دروغ گویی نوجوان فراهم نشود: با فرزندان خود، به خصوص نوجوانان هر گونه رفتار کنیم، آنها نیز با ما همان گونه رفتار خواهند کرد. اگر با نوجوان با آزادی و بدون تحکم و دستوردادن افراطی رفتار شود و مجبور به اطاعت کورکورانه نباشد و رفتار و سلوک والدین با نوجوان دوستانه باشد، آنها نیز نیازی به دروغ گفتن مشاهده نکرده و به همان ترتیب صادقانه رفتار خواهد کرد.

[ ۱۳٩٥/٢/٢٠ ] [ ٩:٠٩ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]