فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

دیابت و راه های پیشگیری از آن با اصلاح الگوی زندگی

تهیه وتنظیم : روح الله دهمرده کارشناس معاونت بهداشتی

منبع : بسته راز سلامتی و پیشگیری از بیماریها با اصلاح الگوی غذایی (دفتر بهبود تغذیه )

دیابت ملیتوس یا بیماری قند، بیماری متابولیکی مزمنی است که با سوخت و ساز غیر طبیعی کربوهیدرات ها و چربی ها همراه می باشد. در بیماران مبتلا به دیابت، هورمون انسولین که در ورود قند از خون به سلول ها و مصرف آن نقش دارد، به قدر کافی ترشح نمی شود و یا پاسخگویی به این هورمون با اشکالاتی مواجه است. لذا میزان قند در خون این افراد بالا می رود. بیماری دیابت درمان قطعی ندارد و لذا همواره و در تمام طول عمر باید آن را کنترل نمود. عدم کنترل قند خون می تواند سبب بروز بیماری های مختلفی مانند بیماری های کلیوی، قلبی– عروقی، فشارخون و بسیاری بیماری های دیگر گردد.

نخستین و موثرترین شیوه کنترل دیابت، رعایت رژیم غذایی و در کنار آن انجام ورزش هایی نظیر پیاده روی است. در صورت لزوم دارو درمانی نیز زیر نظر پزشک معالج توصیه می شود.


دیابت و راه های پیشگیری از آن با اصلاح الگوی زندگی

تهیه وتنظیم : روح الله دهمرده کارشناس معاونت بهداشتی

منبع : بسته راز سلامتی و پیشگیری از بیماریها با اصلاح الگوی غذایی (دفتر بهبود تغذیه )

دیابت ملیتوس یا بیماری قند، بیماری متابولیکی مزمنی است که با سوخت و ساز غیر طبیعی کربوهیدرات ها و چربی ها همراه می باشد. در بیماران مبتلا به دیابت، هورمون انسولین که در ورود قند از خون به سلول ها و مصرف آن نقش دارد، به قدر کافی ترشح نمی شود و یا پاسخگویی به این هورمون با اشکالاتی مواجه است. لذا میزان قند در خون این افراد بالا می رود. بیماری دیابت درمان قطعی ندارد و لذا همواره و در تمام طول عمر باید آن را کنترل نمود. عدم کنترل قند خون می تواند سبب بروز بیماری های مختلفی مانند بیماری های کلیوی، قلبی– عروقی، فشارخون و بسیاری بیماری های دیگر گردد.

نخستین و موثرترین شیوه کنترل دیابت، رعایت رژیم غذایی و در کنار آن انجام ورزش هایی نظیر پیاده روی است. در صورت لزوم دارو درمانی نیز زیر نظر پزشک معالج توصیه می شود.

توصیه های غذایی برای مبتلایان به دیابت :

- اضافه وزن و چاقی می تواند سبب بروز بیماری دیابت گردد. از سوی دیگر کاهش وزن نیز کمک شایانی به کنترل وزن و قند خون می کند. لذا افرادی که با اضافه وزن مواجهند حتما باید نسبت به کاهش وزن خود از طریق کاهش کالری مصرفی و افزایش فعالیت بدنی اقدام نمایند.

- مصرف قند، شکر و غذاهای حاوی آنها (مثل شیرینی، بیسکوئیت، مربا، آدامس، نوشابه و...) در بیماران دیابتی ممنوع است.

- وعده های غذایی باید بطور منظم و در ساعات مقرر مصرف شوند. تغییر ساعات صرف صبحانه سبب نوسان قند خون می گردد و در بیماران دیابتی مشکلات فراوانی را ایجاد می کند. توصیه می شود که مصرف غذاهای روزانه در سه وعده اصلی (صبحانه، ناهار، شام) و سه میان وعده (بین صبحانه و ناهار، بین ناهار و شام و قبل از خواب) تقسیم گردد.

- نان های مصرفی باید از آرد سبوس دار و با استفاده از خمیرمایه تهیه شوند (مانند سنگک).

- مصرف حبوبات (نخود، لوبیا، عدس) در برنامه غذایی توصیه می شود. فیبر موجود در این غذاها باعث کنترل بهتر قند خون می گردد .

از مصرف غذاههای پرچرب و سرخ شده باید پرهیز شود. بهتر است غذاها بیشتر به شکل آب پز، بخار پز یا کبابی مصرف شوند .

- روغن مصرفی باید حتما از نوع گیاهی باشد و برای سرخ کردن سطحی مواد غذایی نیز صرفا از روغن های گیاهی مخصوص سرخ کردن استفاده شوند .

- از گوشت های کم چرب و مرغ و ماهی بدون پوست در غذاها استفاده شود.

- مصرف تخم مرغ به حداکثر سه تا چهار عدد در هفته محدود شود .

- شیر و لبنیات مصرفی از نوع کم چربی باشند .

- میوه و سبزی به شکل تازه مصرف شود. ویتامین ث موجود در میوه و سبزی تازه و مقدار اندکی روغن زیتون مصرف شود .

- در صورت امکان از مرکبات که منبع خوبی از ویتامین ث است در بین میوه های مصرفی استفاده شود.

- مصرف نمک را تا حد امکان کم نمایید (کل نمک مصرفی روزانه، چه به شکل خالص و چه به شکل افزوده به غذاها حداکثر 5 گرم باشد). باتوجه به وجود نمک و سدیم در بسیاری از غذاها، توصیه می شود از به کار گیری نمکدان و افزودن نمک به غذا در سر سفره اجتناب گردد .

- از غذاهای آماده و کنسروی که همگی حاوی مقادیر زیادی نمک، شکر یا چربی هستند، استفاده نشود.

- ورزش های ساده مثل پیاده روی را به طور منظم انجام دهید .

- بطور مداوم با مشاوره تغذیه خود ارتباط داشته باشید و مشکلات خود در زمینه برنامه غذایی را با او در میان بگذارید .

نقش مصرف قند، نمک و چربی در ایجاد و تشدید دیابت

مصرف قند و شکر :

قند و شکر معمولی به سادگی و بسیار سریع از جدار روده عبور می کنند و وارد سیستم گردش خون می شوند. این امر سبب بالا رفتن سریع قند خون می گردد. وجود قند اضافی در خون زیانبار است و عوارض نا مطلوبی را موجب می شود. در پاسخ به این شرایط، ترشح هورمون انسولین افزایش می یابد تا قند اضافی خون وارد سلول ها شود و منجربه تولید انرژی و یا تبدیل به چربی شود و در مخازن چربی ذخیره گردد. با ادامه این روند، دیواره سلول ها تدریجا حساسیت خود نسبت به انسولین را از دست می دهد و به سادگی اجازه ورود قند به داخل سلول را نمی دهد. نتیجه این امر، بالا رفتن مزان قند خون و عوارض آن نظیر وارد آمدن آسیب به شبکیه چشم، نارسایی کلیه ها و تخریب عملکرد اعصاب محیطی و پیامدهای آن مثل عفونت و قطع ناگزیر اندام های تحتانی خواهد بود.                  بنابراین، باید از مصرف بیش از حد مواد غذایی، مصرف زیاد قند و شکر که موجب بالا رفتن قند خون و نهایتا بروز دیابت می گردد، اجتناب شود.

مصرف نمک :

مصرف زیاد نمک می تواند سبب بالا رفتن فشار خون شود و به اعضایی مثل قلب و کلیه آسیب برساند. این وضعیت، در مبتلایان به دیابت که در معرض عوارض گوناگونی هستند شدیدتر است و لذا بیماران باید مصرف نمک و غذاهای شور را بسیار محدود سازند. بیماری مزمن کلیوی نیز که از عوارض مهم دیابت است، بر اثر بالا رفتن فشار خون ناشی از مصرف زیاد نمک تشدید می شود.

مصرف چربی :

مصرف بیش از حد چربی و روغن، علاوه بر مشکلاتی که برای سیستم قلب و عروق ایجاد می کند، سبب افزایش دریافت کالری و نهایتا بروز اضافه وزن و چاقی می گردد که هم زمینه ساز و هم تشدید کننده دیابت است. در بیماری دیابت، متابولیسم چربی ها نیز دچار اختلال می شود و لذا افزایش چربی ذخیره شده در بدن می تواند با اختلالات متابولیکی حادی همراه باشد . براین اساس مبتلایان به دیابت هم به سبب کنترل وزن و هم برای جلوگیری از اختلالات متابولیسم چربی ها باید از مصرف زیاد روغن و هم چنین غذاهای سرخ شده و پرچرب اجتناب نمایند .

 

 

[ ۱۳٩٥/٢/٢٠ ] [ ٩:٢٢ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]