سرطان

مجتبی کندری ،کارشناس آموزش و ارتقای سلامت ، معصومه رهدار، کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، بیمارستان امیرالمومنین علی (ع) 

منبع: کمیته ملی پیشگیری و کنترل بیمارهای غیر واگیردار ، سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط در جمهوری اسلامی ایران در بازه زمانے 1394 تا 1404؛ایران؛ تهران، 1394

سرطان ها از جمله عوامل اصلی بیماریها و مرگ ومیر در جهان هستند و در سال 2012، حدود 14 میلیون مورد جدید و 2/8 میلیون مرگ ناشی از سرطان گزارش شده است. انتظار می رود که تعداد موارد جدید سرطان در طول دو دهه آتی حدود70 % بیشتر شود. در سال 2012، پنج مورد از شایع ترین موارد سرطان در بین مردان عبارت بوده اند از


سرطان

مجتبی کندری ،کارشناس آموزش و ارتقای سلامت ، معصومه رهدار، کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، بیمارستان امیرالمومنین علی (ع) 

منبع: کمیته ملی پیشگیری و کنترل بیمارهای غیر واگیردار ، سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط در جمهوری اسلامی ایران در بازه زمانے 1394 تا 1404؛ایران؛ تهران، 1394

سرطان ها از جمله عوامل اصلی بیماریها و مرگ ومیر در جهان هستند و در سال 2012، حدود 14 میلیون مورد جدید و 2/8 میلیون مرگ ناشی از سرطان گزارش شده است. انتظار می رود که تعداد موارد جدید سرطان در طول دو دهه آتی حدود70 % بیشتر شود. در سال 2012، پنج مورد از شایع ترین موارد سرطان در بین مردان عبارت بوده اند از ریه، پروستات، کولورکتوم، معده و کبد و پنج مورد از شایع ترین سرطان ها در بین زنان را پستان، کولورکتوم، ریه، دهانه رحم و معده تشکیل می دادند. حدود یک سوم از مرگ های ناشی از سرطان در اثر 5 مشکل رفتاری رخ می دهند:

شاخص توده بدنی بالا، مصرف کم میوه و سبزیجات، عدم فعالیت بدنی، مصرف سیگار و مصرف الکل.

مصرف سیگار، مهمترین عامل خطرزای سرطان محسوب    می شــود و حدود 20% از مرگ های ناشی از سرطان در سرتاسر جهان به دلیل مصرف آن رخ می دهد. حدود70% مرگ های ناشی از سرطان ریه نیز به دلیل مصرف سیگار است. عفونت های ویروسی ایجاد کننده سرطان همانند HCV، HBV و HPV مسوول حدود20% مرگ های ناشی از سرطان در کشورهای با درآمد کم متوسط هستند و بیش از60% موارد جدید سرطان در هر سال، در آفریقا، آسیا، آمریکای مرکزی و جنوبی رخ می دهد. این مناطق، 70% تمامی موارد مرگ ناشی از سرطان را به خود اختصاص می دهند. انتظار می رود که موارد سالانه سرطان از 14میلیون در سال 2012 به 22 میلیون طی دو دهه آینده برسد. سرطان، یک واژه ژنریک است که به گروه وسیعی از بیماری ها اطلاق می شود که می توانند بر هر بخشی از بدن تاثیر بگذارند.

عوامل ایجاد کننده سرطان، در سه دسته تقسیم بندی می شوند:

- کارسینوژن های فیزیکی همانند پرتوهای ماورای بنفش و یونیزان

- کارسینوژن های شیمیایی همانند آزبستوز، مواد موجود در دود سیگار، آفلوتوکسین و ارسنیک

- کارسینوژن های بیولوژیک همانند عفونت های ناشی از ویروس ها، باکتری ها و میکروب های خاص

سالمندی نیز یکی دیگر از عوامل بنیادی ایجاد سرطان است. شیوع سرطان به طور چشمگیری با افزایش سن، زیاد         می شود.

از جمله عوامل خطر جهانی برای ایجاد سرطان می توان استفاده از سیگار، مصرف الکل، تغذیه ناسالم و عدم تحرک بدنی را نام برد. برخی از ویروس ها همانند هپاتیتHBV)B)، هپاتیتHCV)C) و برخی از انواع ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) خطر سرطان هایی مانند دهانه رحم را افزایش       می دهد.

با افزایش آگاهی در مورد علل ایجاد کننده سرطان و مداخلات الزام برای پیشگیری و مدیریت بیماری ها می توان از سرطان پیشگیری کرد. با اجرای استراتژی های مبتنی بر شواهد برای پیشگیری از سرطان، تشخیص زودرس آن و مدیریت بیماران مبتال به سرطان می توان سرطان را کاهش داد و کنترل نمود. در صورت تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، بسیاری از سرطان ها احتمال بهبود دارند. بیش از 30% مرگ های ناشی از سرطان با تغییر سبک زندگی و اجتناب از عوامل خطر اصلی، قابل پیشگیری هستند. این عوامل خطر عبارتند از:

- مصرف سیگار                    

- اضافه وزن چاقی

- رژیم غذایی ناسالم و مصرف کم میوه و سبزیجات

- عدم فعالیت بدنی

- مصرف الکل

- عفونت مقاربتی HPV

- عفونت HBV

- مواجهه با اشعه های یونیزان و غیر یونیزان

- آلودگی هوای شهر

- دود داخل منزل ناشی از احتراق ناقص سوخت های جامد

استعمال دخانیات مهمترین عامل خطر برای سرطان است که حدود20% از کل مرگ های ناشی از سرطان و 70% مرگ های ناشی از سرطان ریه در اثر عفونت با HBV و HPV رخ       می دهد. سرطان ها در صورت پیشگیری و درمان زودرس، قابل کاهش هستند.

استراتژیهای پیشگیری از سرطان عبارتند از:

- پرهیز هر چه بیشتر از عوامل خطر ذکر شده در بالا

- واکسیناسیون بر علیه ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) و هپاتیت HBV )B)

- کنترل خطرات شغلی

- کاهش مواجهه با اشعه های غیریونیزان نورخورشید (UV)

- کاهش مواجهه با اشعه های یونیزان(شغلی یا تصویر برداری های تشخیص پزشکی)

براساس میزان مرگ و DALY به واسطه سرطان ها، بیشترین مقدار در بین مناطق مورد بررسی متعلق به کشور آمریکا است و کمترین میزان مرگ و DALY به ترتیب در کشورهای مصر و عراق مشاهده شده اســت. به طورکلی میزان مرگ و DALY در جهان روند نزولی داشته، که این روند در کشورهای ایران و آمریکا نیز مشهود است. این در حالی است که روند در کشورهای مصر و عراق براساس هر دو میزان به صورت صعودی است. همچنین کشور پاکستان در ابتدا روند صعودی داشته و پس از آن روند نزولی پیدا کرده است و برخلاف آن کشور ترکیه در ابتدا روند نزولی داشته و پس از آن روند صعودی پیدا می کند.