فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

نقش مددکاران اجتماعی در بحران

 

تهیه و تنظیم : نورعلی اصغری  کارشناس ارشد روانشناسی  - فاطمه میر  کارشناس بهداشت عمومی سهیلا لکزایی کارشناس فناوری اطلاعات سلامت

منبع : بر اساس دستورالعمل های اداره مدیریت بیمارستانی  وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

برنامه کشوری حمایت های روانی-اجتماعی درحوادث غیرمترقبه

اپیدمیولوژی حادثه در ایران

ایران از جمله ده کشور بلاخیز دنیا می باشد .

در طول 8 سال گذشته 924 زلزلة 3 تا 3/7 ریشتری در ایران به وقوع پیوسته است که در اثر آن 2500 بیلیون ریال خسارت و 275 هزار خانه آسیب دیده است .

بلایای  طبیعی 160000 نفر را در ایران طی قرن گذشته به کام مرگ کشانده است . بررسیهای انجام گرفته در ایران نشان می دهد که


نقش مددکاران اجتماعی در بحران

تهیه و تنظیم : نورعلی اصغری  کارشناس ارشد روانشناسی  - فاطمه میر  کارشناس بهداشت عمومی سهیلا لکزایی کارشناس فناوری اطلاعات سلامت

منبع : بر اساس دستورالعمل های اداره مدیریت بیمارستانی  وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

برنامه کشوری حمایت های روانی-اجتماعی درحوادث غیرمترقبه

اپیدمیولوژی حادثه در ایران

ایران از جمله ده کشور بلاخیز دنیا می باشد .

در طول 8 سال گذشته 924 زلزلة 3 تا 3/7 ریشتری در ایران به وقوع پیوسته است که در اثر آن 2500 بیلیون ریال خسارت و 275 هزار خانه آسیب دیده است .

بلایای  طبیعی 160000 نفر را در ایران طی قرن گذشته به کام مرگ کشانده است . بررسیهای انجام گرفته در ایران نشان می دهد که 50 الی 70 درصد بازماندگان ناشی ازبلایا یکسال بعد از وقوع ، مبتلا به اختلالات استرس PTSD ، افسردگی و اضطراب بودند (  پژوهش های انجام گرفته در  زلزله های رودبار، بیرجند و اردبیل)

براساس نتیجه پژوهش زلزلة بیرجند و اردبیل  ، بالغین سه برابر و کودکان دوبرابر بیش از جمعیت آسیب ندیده از اختلالات روانی رنج می بردند .

هدف کلی:
پیشگیری از عوارض مزمن روانی ناشی از بلایا و حوادث غیر مترقبه

اهداف اختصاصی :

1- کاهش بروز عوارض روانی ناشی از بلایا و حوادث غیر مترقبه

2- افزایش توان انطباق و آماده سازی بازماندگان

3- تقویت مهارت های اجتماعی بازماندگان و کمک به جامعه برای سازماندهی مجدد ، خودیاری و بازسازی جامعه

4- ارتقاء سطح سلامت روان مثبت درجامعه

 

 

رویکردهای راهبردی در برنامه حمایت های روانی اجتماعی در بلایا

ادغام برنامه حمایت روانی اجتماعی در حوادث غیر مترقبه با برنامه کشوری حوادث غیر مترقبه ، توجه به سرعت و فوریت ، برگزاری دوره­های بازآموزی مستمر در دانشگاههای علوم­پزشکی کشور در راستای حفظ و ارتقاء توان علمی و عملی کارشناسان یا حفظ آمادگی دانشگاه­های علوم پزشکی از طریق برگزاری دوره­های بازآموزی

رویکرد سلامت نگر (Health oriented) بجای رویکرد بیمارنگر (Patient oriented)

توانمند سازی بجای رویکرد حمایتگر صرف

رویکرد مبتنی بر جامعه به­ جای رویکرد مبتنی بر کلینیک و بیمارستان

توسعه همکاری بین بخشی (Intersectoral Collboration)   در زمینه حمایت روانی اجتماعی پس از حوادث غیر مترقبه

توجه به جلب همکاری و مشارکت مردمی پس از حوادث غیر مترقبه

توجه به فرهنگ بومی، اعتقادات، آداب و رسوم مذهبی و بافت شهری و روستایی

 

سرفصلهای آموزشی در برنامه حمایتهای روانی اجتماعی در بلایا

اصول کلی حمایتها ی روانی اجتماعی دربلایا

بازگوئی و روانشناختی

افکار مزاحم و تکنیک های کنترل آن

اجتناب و تکنیک های کنترل آن

کمک های اولیه روانشناختی

برانگیختگی و تکنیک های کنترل آن

اصول مداخله در بحران برای کودکان

 

 

تیم سلامت روان

¡                 هر تیم شامل 2 نفر است ( حد اقل کارشناس روانشناسی، مددکار اجتماعی )

¡                 قبل از ورود به فیلد دوره آموزشی حمایت های روانی اجتماعی در حوادث و بلایا را گذرانده باشد

¡                 در کار گاه های باز آموزی زیر مسئول منطقه شرکت نمایند

¡         هر تیم حداقل 60و حد اکثر 100نفر را پوشش می دهد( بسته به منطقه از نظر جغرافیائی و دسترسی متفاوت است)

¡                 هر تیم 3 هفته در منطقه حضور دارد یک هفته مرخص می شود و مجددا“ به منطقه بر می گردد.

 

شرح وظایف تیم سلامت روان

¡                 ارزیابی اولیه از سطح حادثه در منطقه

¡                 نیاز سنجی از نظرمنابع (نیروی کارشناسی ، تجهیزات و امکانات مرتبط با سلامت روان )

¡                 شناسائی چادرها یا محل اسکان آسیب دیدگان

¡                 غربالگری تمام جمعیت آسیب دیده درمنطقه

¡                 تکمیل فرم غربالگری (فرم شمار1) و ارسال به ستاد در منطقه

¡                 تعیین گروه های سنی که نیاز به مداخلات روانشناختی دارند.

¡                 برنامه ریزی و زمانبندی جهت مداخلات روانشناختی مطابق پرتوکل مربوطه

¡                 تکمیل فرم مداخلات روانشناختی (فرم شماره 2) و ارسال به ستاد منطقه

 

شرح وظایف تیم سلامت روان

¡                 ادامه مداخلات بر اساس پرتوکل مربوطه مطابق مراحل زمانبندی شده

¡                 ارجاع افراد آسیب دیده در صورت نیاز به خدمات تخصصی روانپزشکی

¡                 پیگیری و مداخله در صورت لزوم تا یک سال پس از حادثه

¡                 آموزش جمعیت عمومی در خصوص علائم و عوارض روانی ناشی از حادثه

 

تعریف بحران

بحران اولین محصول بلایا و حوادث است، یک وضعیت آشفته و در هم ریخته ای است که در آن مددجویان در اهداف مهم زندگی خود با ناکامی مواجه می شوند

خصوصیات بحران:

  1. موقتی است
  2. به درماندگی و غالبا“ اختلال کارکرد منجر می شود.
  3. ممکن است پیامد های مطلوب یا نامطلوب بلند مدت داشته باشد.

حمایت

حمایت موقتی است که فرد در آن از نظر روانی احساس امنیت و آرامش می کند.

حمایت از سه منبع سرچشمه می گیرد:

  1. برقراری ارتباط با مددکار و دریافت محبت و تائید از سوی او
  2. مشاوره مستقیم به شکل اطمینان بخشی یا حمایت محیطی
  3. کنترل معقول و قاطعانه بحران

 

 

تعریف مددکاری

ورنر بوهم (Werner Boehm)

مددکاری اجتماعی در صدد افزایش ایفای کارکرد اجتماعی افراد بصورت انفرادی و گروهی از طریق فعالیت هایی است که بر روابط اجتماعی آنان متمرکز است، و بین افراد و محیط شان تعامل بوجود می آورد.

 

 

این فعالیت ها در سه حیطه دسته بندی می شود:

  1. ترمیم استعداد های صدمه دیده
  2. تدارک منابع اجتماعی و فردی
  3. جلوگیری از اختلال کارکرد اجتماعی

اهداف مددکاری

  1. افزایش توان حل مسائل، سازگاری و افزایش توانائی های رشد افراد
  2. آموزش و تقویت اقدامات موثر و انسانی نظام هایی که خدمات و فرصت های لازم را برایشان تعیین می کنند.
  3. نظم دهی مردم در خصوص نظام های که منابع، خدمات و فرصت های لازم را برایشان تعیین می کنند.

نقش روانی مددکاری در بحران

1)                  دادن امید در برابر نوامیدی

2)                  ایجاد رابطه همدلانه با افراد آسیب دیده

3)                  نظام مند کردن رفتار افراد

4)                  شناسائی کانال های ارتباطی به منظور حمایت یابی

5)                  پیشگیری از وابستگی کاذب افراد به امدادگران

6)                  تلاش در جهت توانمند سازی افراد

7)                  واقع گرائی در برابر دادن امید های واهی

8)                  مراقبت از خود در شرایط بحران

9)                  سازمان دهی خدمات  روانشناختی  برای مدد جویان

10)              کمک به تیم مداخلات سلامت روان

11)              حمایت مستقیم از آسیب دیدگان

12)              کاهش اضطراب

13)              تسکین و آرامش روانی به افراد

14)              کمک به ایجاد اعتماد به نفس در افراد

15)              کمک به از بین بردن احساس گناه و بی کفایتی افراد

16)              تلاش در جهت فعال سازی افراد

17)              توجه جدی به کودکان (هدف زندگی و حرکت)

 

[ ۱۳٩٥/٥/۳٠ ] [ ۱۱:۳٠ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]