فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

خانواده و اهمیت آن

تهیه و تنظیم : علیرضا جامعی ، بهورز خانه بهداشت میرزا

منبع : قائمی امیری . علی ، خانواده در اسلام ،  شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران ، چاپ سمارنگ ،‌سال 1392

خانواده از مهمترین و اساسی ترین واحدهای اجتماعی است.حق تشکیل آن در همه مذاهب و ادیان جزء حقوق طبیعی انسانها و دارای مشروعیت و رسمیت است. هیچ کس را نمی توان از حق ازدواج محروم کرد، اگر چه در تاریخ برخی از ملل و اقوام گذشته و حتی امروزی، مواردی از این ستم کاری به چشم می خورد.ازدواج امری مجاز، ولی فرزند داری در نزد برخی از  مکاتب و مذاهب، از جمله در اسلام مشروط است. بنای تشکیل و تداوم حیات خانواده بر الفت و همدلی،همکاری،وحدت و بر اساس خواست، آزادی و رضایت مرد و زن است. در همه شرایع و ادیان تشکیل پیوند خانوادگی آسان و آزاد است و گسستن آن دشوار و همراه با ملامت ها و سرزنش هاست. در بسیاری از جوامع،اقدام به امر جدایی و طلاق کاری در حد محال است و در بعضی از مذاهب و ادیان شروطی سخت دارد و پس از طی مراحلی نسبتا طولانی و گاهی هم از مجرای قانون و تحت کنترل دولت و محاکم قضایی صورت می گیرد.

موضوع خانواده


خانواده و اهمیت آن  

تهیه و تنظیم : علیرضا جامعی ، بهورز خانه بهداشت میرزا

منبع : قائمی امیری . علی ، خانواده در اسلام ،  شرکت چاپ و نشر کتاب های درسی ایران ، چاپ سمارنگ ،‌سال 1392

خانواده از مهمترین و اساسی ترین واحدهای اجتماعی است.حق تشکیل آن در همه مذاهب و ادیان جزء حقوق طبیعی انسانها و دارای مشروعیت و رسمیت است. هیچ کس را نمی توان از حق ازدواج محروم کرد، اگر چه در تاریخ برخی از ملل و اقوام گذشته و حتی امروزی، مواردی از این ستم کاری به چشم می خورد.ازدواج امری مجاز، ولی فرزند داری در نزد برخی از  مکاتب و مذاهب، از جمله در اسلام مشروط است. بنای تشکیل و تداوم حیات خانواده بر الفت و همدلی،همکاری،وحدت و بر اساس خواست، آزادی و رضایت مرد و زن است. در همه شرایع و ادیان تشکیل پیوند خانوادگی آسان و آزاد است و گسستن آن دشوار و همراه با ملامت ها و سرزنش هاست. در بسیاری از جوامع،اقدام به امر جدایی و طلاق کاری در حد محال است و در بعضی از مذاهب و ادیان شروطی سخت دارد و پس از طی مراحلی نسبتا طولانی و گاهی هم از مجرای قانون و تحت کنترل دولت و محاکم قضایی صورت می گیرد.

موضوع خانواده به دلیل اهمیت آن،از سوی علمای ادیان و مذاهب،جامعه شناسان،روانشناسان،مربیان،حقوق دانان و حتی سیساستمداران و ناظران روابط بین الملل و ... مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

اهمیت خانواده بیشتر به این جهت است که در آن صورت های جدیدی از روابط،اخلاق و عواطف مطرح     می گردد و نفوذ و تاثیر آن در جان آدمی آشکار و نقش و اثر آن در انسان همیشگی است.

در خانواده، با شرایط تازه ای از حیات زن و مرد مواجهیم که در آن زیباترین احساس و عاطفه و شور و گرمی و لذت به چشم می خورد.

زن و شوهر، که دو رکن اساسی تشکیل خانواده اند،زیر سقفی زندگی مشترک را آغاز می کنند و گروه نخستین را به وجود می آورند.بعدها با تولید نسل، که ثمره ی محبت و انس این زن و شوهر است،جامعه ای کوچک ولی ایده آل و آرمانی تشکیل می دهند که سر منشا تشکیل جوامع بزرگتر و آرمان های قوی ترند.

آری،این گروه های کوچک و محدود،هسته های اولیه و اصلی اجتماعات بشری را تشکیل می دهند،که در آن سیاست،فرهنگ،اقتصاد و تشکل های ویژه تجلی پیدا می کند و ملت پدید می آید. همچنین در سایه ی این تشکیل و تشکل،علوم،افکار،اخلاق،فلسفه ی حیات،ارزش ها،آداب و هنر،ابداعات و اختراعات به وجود می آیند و این موارد،نسل به نسل به دیگران سرایت داده می شوند.بنابراین می توان ادعا کرد خانواده سر منشا همه خیرات و برکات برای جوامع و فقدان آن به معنای نفی همه ی آن خیرات است.از دردهای مهم جوامع بشری امروز و حتی از علل و رازهای مهم گسترش جرائم و انحرافات در جای جای این کره ی خاکی،سستی بنای خانواده و از هم پاشیدگی کانون خانواده هاست.خانواده به علت حصاری که بر اطراف خود دارد ،مانع بروز بسیاری از فجایع و جنایات است . هنگاهی که این حصار شکسته یا برداشته شود ،نا به سامانی و آشفتگی به وجود می آید و در نهایت زمینه ی بروز انحرافات و آسیب ها فراهم می گردد.

تعریف خانواده :

از نظر علمای جامعه شناسی پاسخ های متنوعی در  دست است که به برخی از آنها ذیلا اشاره می شود :

خانواده واحدی است اجتماعی،ناشی از پیوند مشروع مرد و زنی که فرزندان پدید آمده از این پیوند،آن را تکمیل می کنند.در تعریف دیگری گفته اند:

خانواده شامل مجموعه ای از افراد است که با هدف و اندیشه ی وصول به منافع مشترک زیر سقفی قرار می گیرند و سرگرم زندگی هستند.

تعریف های دیگری نیز از خانواده وجود دارد که هر عالمی به نوعی از آن دریافت و برداشت می کند و بر اساس خط فکری خود به بحث و دفاع از آن می پردازد.

اسلام خانواده را گروهی می داند متشکل از دو  رکن اصلی مرد و زن ، که در سایه ی ضابطه ای مشروع و الهی در کنار یکدیگر قرار گرفته و بر اثر آن پیوند دارای شخصیت اجتماعی ، معنوی ، حقوقی و مدنی شده اند. اساس روابط انس شان را نکاح تشکیل می دهد و نکاح ، عقد یا پیمانی است که بر اساس آن رابطه ی زوجیت مشروع می شود .

در تشکیل خانواده از نظر اسلام ،فرزند داری شرط صحت و بقای ازدواج نیست ولی اسلام به مردان و زنان سفارش کرده است که در جریان تداوم حیات خانوادگی ،نسلی از خود باقی بگذارند .اصولا فرزند داری در اسلام ، نشانه ی کمال زوجین در دوران زندگی مشترک و زمینه ساز دعای خیر پدر و مادر پس از وفات محسوب می شود و اکیدا مورد تایید و سفارش اسلام است . اسلام بر خلاف برخی از مکاتب فلسفی ،به زاد و ولد افراد با دیده ی بدبینی نمی نگرد.

خانواده از نظر اسلام و دیگران

ازدواج سبب ایجاد رابطه ی انس ،آشنایی و پیوند و همدلی بین زن و مردی است که در سایه ی قواعد مذهبی کنار هم قرار گرفته اند .هم چنین ازدواج نیاز طبیعی و زیربنایی برای هر انسان است و در سرشت و ذات و عمق وجود بشر ریشه دارد .

این نیاز دختران و پسران را از سن بلوغ زیستی به سوی هم می کشاند،که  حاصل و فرجام مشروع آن تشکیل خانواده و تامین زندگی مشترک است و سبب تولید نسل و تضمین بقا و تداوم بشر خواهد بود .

وظایف و مسئولیت های خانواده

خانواده از نظر اسلام عهده دار وظایف و مسئولیت هایی است که زوجین با توافق و همکاری آن ها را انجام می دهند. برخی از وظایفی که در سرنوشت خانواده نقش و تاثیر بیشتری دارند و تاکید در باره ی آن ها زیاد تر است،عبارت اند از :

- اقناع غریزی ،که در صورت مشروعیت دارای جنبه ی قداست است .

- تولید نسل برای تداوم و ابقای آن، که اصولا نسل ها میراث داران مردان و زنان امروزند.

- تربیت نسل مومن و متعهد و مسئول و در خط رشد و هدف الهی در آفرینش .

- فراهم آوردن موجبات رشد و کمال یکدیگر،که خود مقصدی مهم برای تشکیل خانواده است .

- مراقبت از همدیگر به هنگام بیماری و سال خوردگی و در تنگناهای ناگزیر زندگی ، زیرا آدمی همواره به معاونی دلدار نیازمند است .

- حمایت از یکدیگر در قبال مزاحمت ها و در حین به مخاطره افتادن جان و مال و شرف و عقیده .

- تشکیل واحد تولیدی اقتصادی در ازدواج مطرح نیست، ولی خانواده موظف به حمایت از برنا مه ی اقتصادی جامعه است و در آن نقش تعیین کننده ای دارد .

از دیگر وظایف خانواده،سرایت دادن فرهنگ جامعه به یکدیگر و به نسل بعد،در عین ارزیابی و نقد و نیز اصلاح و تکمیل آن است و نیز پاسداری درست از روابط خویشاوندی  و حفاظت از پایگاه اجتماعی اعضاء تشکل و سازمان دهی افراد برای دفاع از مقدسات ،فراهم آوردن زمینه و محیط مناسب برای درست اندیشیدن و در خط وظیفه و مسئولیت الهی گام برداشتن(یعنی عبادت).     

[ ۱۳٩٥/٥/۳۱ ] [ ۱٢:٠٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]