فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

ناباروری و علل آن

عنوان :  تهیه و تنظیم : زهرا نیکروی سیاسر

منبع : انتشارات وزارت بهداشت

ناباروری : یعنی این که یک زوج بعد از یکسال مقاربت جنسی بدون استفاده از هیچگونه وسیله جلوگیری از بارداری صاحب فرزند نشوند. ناباروری می‏تواند به علت وجود یک عامل در یکی از زوجین باشد. گاهی نیز اختلال در یک یا دو مرحله از پروسه تناسلی، مانع از حاملگی می‏شود.
● ریسک فاکتورهای موثر در ناباروری:
- سن : قویترین عامل ممانعت کننده باروری در زنان است. بعد از سن 32 سالگی باروری زنان به تدریج کاهش می‏یابد چرا که در این زنان تخمکهای جدید تولید نمی‏شوند. ناباروری در زنان مسن‏تر می‏تواند ناشی از اختلالات کروموزومی باشد که


عنوان :  ناباروری و علل آن

تهیه و تنظیم : زهرا نیکروی سیاسر

منبع : انتشارات وزارت بهداشت

ناباروری : یعنی این که یک زوج بعد از یکسال مقاربت جنسی بدون استفاده از هیچگونه وسیله جلوگیری از بارداری صاحب فرزند نشوند. ناباروری می‏تواند به علت وجود یک عامل در یکی از زوجین باشد. گاهی نیز اختلال در یک یا دو مرحله از پروسه تناسلی، مانع از حاملگی می‏شود.
● ریسک فاکتورهای موثر در ناباروری:
- سن : قویترین عامل ممانعت کننده باروری در زنان است. بعد از سن 32 سالگی باروری زنان به تدریج کاهش می‏یابد چرا که در این زنان تخمکهای جدید تولید نمی‏شوند. ناباروری در زنان مسن‏تر می‏تواند ناشی از اختلالات کروموزومی باشد که در این گروه از زنان مشکلات بهداشتی مزید بر علت شده و میزان سقط جنین نیز افزایش می یابد. کاهش تدریجی باروری در مردان بعد از سن 35 سالگی اتفاق می‏افتد.
- استعمال دخانیات
- الکل
- اضافه وزن ( چاقی ): یکی از علل شایع در ناباروری زنان، زندگی ماشینی و کم تحرک و افزایش وزن غیرطبیعی می‏باشد.
- لاغری : زنان با اختلالات غذایی مثل بی‏اشتهایی عصبی و رژیمهای غذایی با کالری پایین و گیاه‏خواری در معرض خطر بیشتری هستند. چنین زنانی به خاطر کمبود مواد غذایی مهمی چون ویتامین B12، روی، آهن و اسیدفولیک ناباروری را تجربه خواهند کرد. همچنین دوندگان ماراتون و زنانی که تمرینات سخت ورزشی دارند مستعد اختلالات قاعدگی و ناباروری هستند.
● عوامل ناباروری در مردان
- اختلال در مورفولوژی ( شکل ) و حرکت اسپرم : اگر اسپرم نتواند خود را به سرعت به تخمک برساند و شکل غیرطبیعی داشته باشد باروری اتفاق نمی‏افتد.
- عدم تولید اسپرم در بیضه
- تراکم پایین اسپرم : مایع منی باید حدود 20 میلیون اسپرم در هر میلی لیتر داشته باشد.
- واریکوسل: سیاهرگهای گشاد شده بیضه که باعث افزایش دمای بیضه شده و مرگ اسپرم را موجب می‏شود.
- کاهش تستوسترون* :
- سندرم کلاین فلتر: در این سندرم اختلال در کروموزوم X وجود دارد. مردانی با 2 کروموزوم X و یک کروموزوم y که اختلال در رشد بیضه و تولید اسپرم دارند.
- عفونتها : عفونت ممکن است موقتاً روی حرکت اسپرم موثر باشد. اغلب بیماریهای منتقله از راه تناسلی مثل کلامیدیا و گنوره‏‏‏آ* با ناباروری مردان مرتبط می‏باشند. این میکروارگانیسمها قادرند گذرگاه عبور اسپرم را مسدود کنند. مایکوپلاسما ارگانیسمی است که خود را به اسپرم چسبانده و حرکت آن را کاهش می‏دهد. اگر بیماری اوریون بعد از سن بلوغ رخ دهد باعث التهاب بیضه‏ها و اختلال در تولید اسپرم می‏شود. التهاب پروستات* ، مجاری اپیدیدیم* نیز ممکن است بر حرکت اسپرمها اثر داشته باشد.
- مشکلات آناتومیکی آلت تناسلی، انزال برگشت دهنده، انسداد اپیدیدیم، عدم وجود مایع منی، آنتی* بادیهای ضد اسپرم و تصلب بافتها
- بهداشت عمومی و شیوه زندگی
الف) فشارهای روانی : استرس عامل مداخله گر در عملکرد هورمونهای محرک تولید اسپرم است. تعداد اسپرمها زمانی که فرد تمرینهای سخت و بیش از اندازه دارد و در مواقعی که فرد درگیر فشارهای روانی دراز مدت است تحت تأثیر قرار می‏گیرد. از طرفی مشکلات ناباروری، باعث استرس بیشتری می‏گردد. به این ترتیب ناباروری می‏تواند در روابط اجتماعی و عملکرد جنسی موثر باشد.
ب) سوء تغذیه : کمبود موادی چون ویتامین C ، سلنیم ، روی و فولات می‏تواند باعث ناباروری شود.
ج) چاقی
د) سرطان و درمان آن : هر دو روش رادیوتراپی ( درمان با اشعه ) و شیمی درمانی باعث اختلال در تولید اسپرم می‏شود.
هـ ) الکل و داروها و سوء مصرف مواد
ی ) جراحیهای بزرگ و سخت می تواند در ناباروری اثر بگذارد. بعضی امراض مثل دیابت، بیماریهای تیروئید، ایدز ، سندرم کوشینگ، آنمی* ، حملات قلبی و اختلالات کبد و کلیه با ناباروری مرتبط هستند.
و) سن
ن ) عوامل محیطی : تماس با عواملی چون گرما ، توکسین‏ها (مواد سمی) ، مواد شیمیایی می‏تواند باعث سرطان بیضه شود. اگر مردان در معرض هیدروکربن‏هایی چون اتیل بنزن، بنزن، تولوئن، گزیلن و حلالهای آروماتیک که در رنگهای روغنی، لاکها و چسب‏ها استفاده می‏شود، قرار گیرند، خطر ناباروری افزایش می‏یابد.

● عوامل ناباروری در زنان
- آسیب و اختلال در لوله فالوپ* : اختلال در این قسمت یکی از رایجترین فاکتورهای خطر در حاملگی است چرا که تخمک تورم یافته، قادر به عبور از این مسیر برای جای گرفتن در رحم نمی‏باشد. در ضمن احتمال حاملگی خارج رحمی در عفونتهای لوله رحم افزایش می‏یابد.
- آندومتریوز: رشد بافت‏های رحمی در خارج از رحم
- کیست‏های تخمدان
- بافتهای آسیب دیده بین رحم و تخمدانها: که از انتقال تخمک به لوله فالوپ جلوگیری می‏کند.
- اختلالات تخمدانی: در اثر آسیب بخشی از مغز که وظیفه تنظیم عملکرد تخمدانها را بر عهده دارد ایجاد می‏شود این بی‏نظمی در سیستم هورمونی، روی تخمدانها اثر گذاشته، می‏تواند باعث کاهش هورمون LH و FSH شود.
- افزایش پرولاکتین* : افزایش این هورمون در زنانی که در دوران شیردهی نیستند ، می‏تواند نشان دهنده حضور یک تومور هیپوفیزی باشد.
- سندرم تخمدان پلی کیستیک : در این سندرم افزایش محصولات آندروژن‏ها* از بلوغ فولیکولها جلوگیری می‏کند، فولیکولهای کوچک که توان رشد ندارند در تخمدان باقی مانده و مزمن شدن این مسئله باعث بزرگی خوش خیم تخمدانها می‏شود. افزایش سطح آندروژن‏ها ممکن است باعث رشد موهای زخیم و تیره در ناحیه چانه، بالای لب و زیر شکم همچنین جوشهای چرکی در پوستهای چرب ‏شود.
- یائسگی زودرس: بیماریهای اتوایمیون* ، هیپوتیروئیدیسم* ، پرتو درمانی ، شیمی درمانی ، استعمال دخانیات در یائسگی زودرس دخالت دارند.
- فیبروز خوش خیم رحمی : باعث انسداد لوله فالوپ می‏شود.
- چسبندگی درون لگن : نواری از بافتهای آسیب دیده ارگانهای درون لگن را به هم می‏چسباند که این مشکل معمولاً بعداز عفونت لگن ، آپاندیسیت یا جراحی لگن اتفاق می‏افتد و باعث کاهش عملکرد تخمدانها و لوله های فالوپ می‏شود.
- عوامل دیگر : استفاده از بعضی روشهای درمانی خاص ،مشکلات تیروئیدی، سرطان و شرایطی مثل به تأخیر افتادن بلوغ و یائسگی، سندرم کوشینگ، آنمی داسی شکل، ایدز، دیابت و بیماریهای کلیه می‏تواند در باروری زنان موثر باشد.



[ ۱۳٩٥/٥/۳۱ ] [ ۱٠:۱۱ ‎ب.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]