بهداشت حرفه اي براي قاليبافان

از دیرباز تا کنون فرش ایران نماد فخر ملت ایران و سنتهای زیبای آن است آیا تا کنون به این توجه کرده اید که چه دستهای توانایی در چه شرایطی اثاری خلق می کنند تا هنر نزد ایرانیان است و بس را به واقعیتی عینی بدل کنند؟ اینک  در کشور ما بیش از دو میلیون قالی باف که جمعیت کثیر شان زنان می باشند  ، در روزها و شبها   بر تار ها و پود ها نقش گل و تلاش میزنند و خستگی و مشکلات جسمی و روانی خویش را همانند مادران و گذشتگان خویش جزئی از سرنوشت هنری خود می دانند غافل از اینکه می توان  سالم کار کردن را همراه آنها نمود تا شعار  توسعه پایدار نه فقط در بخشهای  صنعتی  سر داده شود بلکه در این کارگاههای قالی بافی  که  در بطن خانه و کاشانه هایی که سنگ بنای جامعه و دنیا هستند جلوه ایی واقعی پیدا کند در این بین بهداشت حرفه ای با هدف ارتقا جنبه های مختلف سلامت به این گروه نگاه کارشناسانه دارد تا با تدابیر خویش  همراه با  سایر برنامه های بهداشتی  مختلف   از جمله  مراقبتهای بارداری ، تنظیم خانواده ، تغذیه و ... طرحهایی ضروری  برای آسایش و سلامت این  خالقان هنر گامی موثر برداشته باشد ، که  می توان نگاه فراتر از یک زن به این قشر هنرمند و حامی اقتصاد خانواده ها داشت تا در سالیانی نه چندان دور در زندگیشان دیگر   شاهد درد های طاقت فرسا و گاها" غیر قابل درمان ولی پیشگیرانه آنها  نبود و بار عظیم جسمی روحی و روانی  این عزیزان بر سیتم بهداشت و درمان و جامعه ایران اسلامی ، دیگر سایه شوم کسالت و درماندگی نیندازد .

 

طرح بقا یکی از طرحهایی است که هم راستا با طرح ادغام بهداشت حرفه ای در سیستم شبکه و معاینات پزشکی شاغلین پشتیبان نیروهای کاری منطقه و کشورمان شده است  . این طرح با وجود  مشکلات عمده قاليبافان روستايي با هماهنگي وزرات بهداشت ودرمان وآموزش پزشکي و وزارت جهادسازندگي درزمينه تامين سلامت وبهداشت قاليبافان روستايي وبهسازي کارگاههاي قاليبافي  خانگي روستايي بامشارکت خودقاليبافان در کارگاههای قالی بافی روستاهای خمک ، لچوی ، ملک حیدری ، حسنخون ،  سیاسر ، اشترک ، بزی شهرکی ، جنگیخون از روستاهای شهرستان زهک انجام شده و در حال انجام می باشد .

در کارگاههای قالی بافی موارد ذیل قابل تامل می باشد:

الف )كمبودنور:

    باوجودي كه كارقالي بافي يك كارظريف محسوب گردیده  وميزان احتياج به نور و روشنايي درآن بيش ازنيازبه روشنايي دركارهاي معمولي است و متاسفانه  مااغلب شاهديم كه قالي بافان يا به سبب عدم آگاهي ويابه دلايل ديگردرتاريكخانه هاي دوداندودوباديوارهايي گلي وباحداقل روشنايي يامصنوعي مشغول بكارند ، که همانگونه که انتظار میرود پیامد چنین شرایط غیر بهداشتی مشکلات بینایی و عوارض چشمی است

معاینات ادواری شاغلین و تست بینایی  ضامن سلامت چشمی قالیبافان است

راهکار 

ü       سفيدكاري ديوارهاوسقف جهت انعكاس هرچه بيشترنور

ü       استفاده هرچه بيشترازنورطبيعي بااستفاده ازپنجره هايي بامساحت حداقل يك پنجم سطح كارگاه ونزديك به سقف

ü       استفاده ازلامپهاي مهتابي وحبابي بصورت مخلوط جهت روشنايي عمومي كارگاه

ü       استفاده ازيك لامپ 150-100 واتي دربالاي سربافنده

ü       شيشه ها و لامپ ها بطور مرتب  نظافت شود تا وضعيت  مطلوب  روشنايي حفظ شود

ب )عوارض اسكلتي :

   مسئله ديگري  كه  بايد در حرفه قالي بافي موردتوجه قراربگيردعوارض اسكلتي دراين دسته ازكارگران است پوكي ونرمي استخوان ؛ وانحناي ستون فقرات ؛ تنگي وعدم رشداستخوان لگن ودرد و ناراحتي مفاصل ازجمله عوارضي هستندكه كارگران قالي باف به علت وضعیت نادرست نشستن و نامناسب بودن محل نشستن  و دور بودن از نور طبیعی و آفتاب  به آن دچارميشوند. که میتواند زمینه ساز نازایی و بسیاری از زایمانهای غیر طبیعی که منجر به سزازین ها که بطور میانگین این زنان   چهار برابر دیگر زنان جامعه  در معرض خطر می باشند. 

ج ) عوارض تنفسی

وجود پرزها که در علم بهداشت حرفه ای در ردیف گرد و غبار ها قرار می گیرد  در محلهایی که دار قالی قرار دارد غیر قابل کتمان می باشد اگر چه که در یک لحظه نمی توان این ذرات را با چشم دید اما با چشم دل و علم میتوان قالی بافان را از وجود و عوارض آنها آگاه کرد این رسالت جز با اهمیت دادن به سلامت قالی بافان در منطقه مان محقق نخواهد شد . در اثر تنفس سالیان متمادی هوای پر از گردو غبار مشکلات تنفسی و انواع حساسیتهای ان و حتی آسم شغلی  قابل پیش بینی است.  

استفاده از تهویه های طبیعی ( درب و پنجره رو به روی هم جهت جریان عادی هوا )  و تهویه مصنوعی  در اتاق کار

استفاده از ماسک تنفسی در هنگام کار توصیه های کاهش میزان تماس می باشد

با  پیگیری جهت انجام به موقع معاینات پزشکی ،اندیشه سبز سالم زیستن را در محیط کار شاغلین به واقعیت بدل کنید 

سمیه سامانی

کارشناس بهداشت حرفه ای شبکه بهداشت و درمان زهک

منبع :  www.arums.ac.ir