فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

آزمایشات و معاینات ضروری برای خانمها

آزمایشات و معاینات ضروری برای خانمها

با توجه به اینکه بانوان یکی از ارکان مهم بنیان خانواده می باشند وسلامت آنها سلامت خانواده و در سطح گسترده تر سلامت جامعه را تضمین می کند . برآن شدیم تا ضروریاتی درخصوص آزمایشات لازم برای حفظ سلامت آنان ارایه دهیم.

کنترل مستمر فشار خون

 

آزمایش کلسترول

با یک آزمایش ساده خون می توانید سطح کلسترول بد(LDL)کلسترول خوب(HDL)وتری گلیسریدهای خون خود را بررسی کنید.

( (LDLباعث رسوب کلسترول بد در دیواره شریان ها           می گردد و HDL باعث می شود کلسترول از شریان های شما برداشته و به کبد منتقل شود و از آنجا دفع گردد.

مشکل وقتی به وجود می آید که LDL زیادی در دیواره شریانهایتان رسوب کرده ویا HDL آنقدرکم باشد که نتواند به طور موثر کلسترول را از دیواره عروق تان بردارد.در این حالت پلاکهای چربی درعروق خونی شما رسوب می کند اگر خانمها کلسترول را بطور منظم چک کنند زودتر از شرایط خود با خبر میشوند. از45سالگی به بعد خانمها باید هر5 سال یکبار آزمایش چربی خون بدهند. اگر فردی شرایط غیر طبیعی وبیمار گونه دارد  بنا به توصیه پزشک باید در فواصل کوتاه تری چکاپ شود.گاهی در خانواده هایی که سابقه بیماریهای عروق قلب وجود دارد افراد خانواده از سنین پایین ترمورد بررسی قرار می گیرند.

معاینه بالینی پستان

با این معاینه پستان ها ونواحی زیربغل خانمها بررسی می شود. در این معاینه پزشک تغییر رنگ وتغییرات پوستی نوک پستانها یا وجود و عدم وجود ترشح از آنها را مورد بررسی قرار می دهد. ضمنا با لمس پستان و زیر بغل وجود هر نوع توده یا گره لنفاوی غیر طبیعی و بزرگ شده را شناسایی می کند. ضمنا می توانید این معاینات را از پزشک یاد بگیرید وخودتان درمنزل آن را انجام دهید.

توجه داشته باشید که دراین معاینات هر نوع توده ای که در پستان ها و زیر بغل وجود داشته باشد شناسایی می شود وخطر سرطان پستان تا حد بسیار زیادی کاهش پیدا  می کند زیرا اگر توده خوش خیم باشد برداشته می شود واگر بدخیم باشد با جراحی ودرمان های تکمیلی دیگر امکان گسترش سرطان به سایر نقاط بدن به طور چشم گیری کاهش پیدا می کند.

ساده ترین ، کم خرج ترین و راحت ترین روش شناسایی زودرس توده های پستانی معاینه فرد توسط خودش است. توصیه می شود که همه خانمهای بالای بیست سال به طورمرتب ماهی یک بارپستان های خود را معاینه کنند واین کار بایستی تا پایان عمر ادامه یابد وهرگز قطع نشود. معاینه در خانم هایی که عادت ماهیانه نمی شوند باردار ، در زمان شیردهی بوده  ویائسه شده اند و پستانهایشان تحت تاثیرهورمونهای جنسی تغییری نمی کند. باید یک روز معین در هر ماه انجام شود. مثلا اول هر ماه ولی این روز در هر ماه باید ثابت باشد.

بهتر است خانمها حتی در سنین پایین تر این معاینات را ازپزشکان متخصصان زنان ویا ماما ها یاد گرفته وهر ماه بعد ازعادت ماهیانه خودشان درمنزل این کاررا انجام دهند.

تمامی خانمها از30 سالگی به بالا بایستی یک باردرسال برای معاینه پستانها به پزشک مراجعه نمایند. خانمهایی که یک یا تعدادی از فاکتورهای خطر را دارند(مثل سابقه خانوادگی سرطان پستان، چاقی و...) برحسب نظرپزشک بیشتر ازیکباردرسال بایستی جهت معاینه پستانها به پزشک مراجعه نمایند.

ماموگرافی

جهت چکاپ پستانها معمولا باید ماموگرافی انجام شود. از40  تا    49 سالگی جهت انجام ماموگرافی اختلاف نظر وجود دارد اما اکثرا انجام ماموگرافی را 3-2 سال یکبارپیشنهاد   می کنند. از50 سالگی به بعد بایستی هر سال یکبار ماموگرافی انجام شود.

در این روش با استفاده ازپرتوهای x در رادیولوژی ، بافت پستان مورد بررسی قرار میگیرد وبه این ترتیب حتی کوچکترین توده پستانی تشخیص داده می شود، چرا که ممکن است همین توده های بسیارکوچک، نشان دهنده مراحل اولیه سرطان پستان باشند.

تست پاپ اسمیر

دراین آزمایش،پزشک یا ماما وسیله کوچکی به نام اسپکولوم را درمهبل قرارمی دهد تا بتواند گردن رحم را مشاهده کند. سپس با استفاده ازیک وسیله کوچک(مثل گوش پاکن کن)ازترشحات گردن ومجرای مهبل نمونه برمی دارد.این کارتنها چند دقیقه طول می کشدو  اصلا ًدرد ناک نیست.

معاینه لگن

دراین معاینات، پزشک دستگاه تناسلی را مورد معاینه قرارمی دهد وهرنوع تغییررنگ، تورم، زخم و حا لتهای غیرطبیعی را بررسی می کند. بااستفاده ازاسپوکولوم، دیواره داخلی مهبل وگردن رحم مشاهده می شود و مجدداً هر نوع زخم ، توده ، التهاب یا ترشح غیرطبیعی دراین نواحی بررسی می شود.

سپس پزشک با استفاده ازدستکش وتنها با 2 انگشت خود ،  رحم وتخمدان ها را بررسی ومعاینه می کند. هیچ یک ازاین معاینات ناراحت کنند یا پیچیده نیست.

با انجام این بررسی هاهرنوع ناهنجاری مثل کیست ، تومور، عفونت ، افتادگی عضلات رحم یا مثانه ، ترشحات غیرطبیعی و... به موقع تشخیص داده می شود.

بهتراست این معاینات بعد ازازدواج ، حداقل هر3 سال یکبار انجام شود. ممکن است پزشک درشرایطی خاص این معاینات را در فواصل کمتر توصیه کند.

بسیاری ازخانمها به دلیل شرم ازمعاینه ویا ترس ازتشخیص مشکلی در دستگاه تناسلی زنانه از انجام این معاینات سرباز       می زنند، درحالی که اگرمشکل به موقع تشخیص داده ودرمان شود ، فرد می تواند ازمرگ ویا زندگی همراه با رنج و مشقت ناشی ازبیماری نجات پیدا کند.

معاینات سرطان روده بزرگ

برای این منظور چند آزمایش انجام می شود. ابتدا آزمایش خون مخفی درمدفوع انجام می شود. گاهی خونریزی ازروده و وجود خون درمدفوع با چشم دیده نمی شود و تنها درآزمایشگاه       می توان وجود خون درمدفوع را تشخیص داد . دراین آزمایش شما تنها نمونه مدفوع را به آزمایشگاه تحویل می دهید. اگر وجود خون درمدفوع تشخیص داده شد ، پزشک بررسی های تکمیلی را انجام می دهد .

- سیگموئیدوسکوپی ( (sigmoidoscopyدرشرایطی انجام می شودکه پزشک به مشکلی درقسمت پایینی روده بزرگ مشکوک شده باشد. دراین آزمایش با استفاده ازیک لوله قابل انعطاف (سیگموئیدوسکوپ)این قسمت ازروده توسط پزشک مشاهده می شود.این کارفقط 15دقیقه طول می کشد.

- رادیوگرافی ازروده بزرگ (باریم انما)بررسی دیگری است که با تنقیه (انما)ماده ای به نام باریم به روده بزرگ،تصاویری ازروده ها تهیه می شودکه واین کاردررادیولوژی ها انجام میگردد.به این ترتیب سطح داخلی روده ها بررسی میشود واین کارتنها 2دقیقه طول می کشد.

- کولونسکوپی(colonoscopy) روش دیگری است که در آن تمام طول روده بزرگ با استفاده از لوله ای باریک وانعطاف پذیر بررسی میشود. این آزمایش  نیم ساعت طول میکشد وممکن است کمی ناراحت کننده باشد، اما کاملا قابل تحمل است.

تمامی این بررسی ها برای شناسایی هرنوع توده سرطانی وغیر سرطانی در روده بزرگ وانتهای آن انجام میشود ونوع آزمایش بسته به شرایط فرد ،تعیین میگردد. درزنان50 سال به بالا (بسته به شرایط فرد )، هر سال آزمایش خون مخفی درمدفوع ، هر5 سال یک بار سیگموئیدوسکوپی و رادیوگرافی ازروده بزرگ و هر10 سال یکبارکولونوسکوپی ، توصیه میشود. معمولادر افرادی که سابقه سرطان روده یا راست روده در خانواده آنها وجود دارد  و یا سابقه پولیپ روده یا بیماری التهابی روده (مثل کولیت اولسروزیا بیماری کرون) در خانواده آنها دیده می شود ، این بررسی ها باید حتما جدی گرفته شده وانجام شود.

سنجش تراکم استخوان

این کار بررسی سریع ، ساده وبدون درد است ودراین روش از کمر ، ران ، مچ دست و مچ پای خانمها اسکن انجام می شود ودانسیته یا چگالی استخوان ها مورد بررسی قرار می گیرد.

این آزمایش جهت بررسی پوکی استخوان وشکستگی های ناشی از آن انجام می شود ، زیرا اگرتوده استخوان کم شده باشد، احتمال شکستگی آن زیاد است.

بهتر است خانمهای 60 سال به بالااز نظر پوکی استخوان بررسی شوند واگر فرد مستعد تشخیص داده شود ، بنا به دستور پزشک باید سنجش تراکم استخوان انجام گیرد.

ادامه دارد...

مریم شهریاری مامای مرکز بهداشتی درمانی پوکک

منبع ماهنامه اطلاعات علمی اسفند 1385 شماره 330

[ ۱۳۸٦/۱۱/٢٠ ] [ ٧:٤٥ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]