فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

چرا پیشگیری از سو مصرف مواد اهمیت دارد ؟( 6 )

چرا پیشگیری از سو مصرف مواد اهمیت دارد ؟( 6 )

خواننده گرامی حال که با عوارض ، انواع مواد مخدر و روانگردان و تغییراتی که ایجاد می نمایند در قسمتهای قبلی آشنا شدید اکنون از زوایای دیگری به این معضل خانمانسوز می پردازیم امید است تا انتها با ما همراه باشید و آموخته هایتان را به سایرین به خصوص نوجوانان و جوانان منتقل نمایید.

کاهش آسیب چیست و چه اقدامهایی را می توان در جهت کاهش آسیب انجام داد ؟

هر اقدامی که موجب تغییر و یا اصلاح رفتار فرد معتاد می شود و خطر و ضرر فردی ،خانوادگی و اجتماعی را کمتر می کند مانند تبدیل تزریق مواد به مصرف خوراکی آنها که موجب کاهش آسیب اجتماعی و ابتلا به ایدز می گردد. در برنامه های کاهش آسیب ، انجام اقدامهای زیر در مورد معتادان تزریقی ، موثر است :

اگر بیمار مبتلا به سوء مصرف مواد علاقمند به درمان است او و خانواده اش را تشویق کنید ، موضوع را با پزشک مرکز در میان گذارند .

اگر علاقمند به درمان نیست ، بیمار را از خطرات هپاتیت و ایدز آگاه کرده اورا تشویق کنید به جای تزریق از سایر روشهای مصرف مواد استفاده کند .

در صورتی که مایل به کنار گذاشتن تزریق نیست ، ضررهای استفاده از سرنگ مشترک همچون ابتلا به بیماری هپاتیت و ایدز را به بیمار یاد آور شوید و از او بخواهید تا آنجا که ممکن است از سرنگ یکبار مصرف تمیز استفاده کند

بیمار و خانواده اورا با مشورت و موافقت پزشک مرکز بهداشتی درمانی تشویق کنید برای دریافت خدمات مشاوره ای تخصصی به مرکزمشاوره رفتاری موجود در شهرستان یا استان مراجعه کند

در صورتی که قبلارابطه جنسی مشکوک داشته و از سرنگ مشترک استفاده کرده است اورا برای آزمایشهای ضروری به پزشک مرکز بهداشتی درمانی ارجاع دهید چرا که ممکن است به هپاتیت یا ایدز مبتلا شده باشد.

بررسی ها نشان می دهد که آموزش و تغییر رفتار جهت پیشگیری از HIV هنگامی که توسط خود مصرف کنندگانی که به مصرف خود ادامه می دهند ارائه شود بسیار موثر تر خواهد بود . به این کار آموزش توسط همقطاران یا گروه همگن می گویند .

با توجه به اینکه راه انتقال مبتلایان به بیماری ایدز از طریق استفاده از سرنگها ی مشترک و آلوده است . با توزیع سرنگ رایگان در میان بیماران مبتلا به سوء مصرف تزریقی مواد می توان خطر ابتلا را کاهش داد .

در حال حاضر دومین فاکتور انتقال بیماری ایدز از طریق روابط جنسی می باشد . لذا با توجه به سطح آگاهی پایین افراد مبتلا به این بیماری ، تمامی سازمانها و دستگاههای مرتبط با جوانان و نوجوانان به عنوان بیشترین گروهی که با رفتار های پرخطر (روابط جنسی غیر مطمئن و نامشروع )  در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارندباید با دادن آگاهیهای لازم در مدارس ، دانشگاهها ، پادگانها ، ادارات ودر مشاوره های قبل از ازدواج و غیره زمینه بروز این گونه رفتارها را به حداقل برسانند .

درمان نگهدارنده با مواد جایگزین که شناخته شده ترین آنها درمان نگهدارنده با متادون است بسیار موثر بوده و خطر انتقال HIV را کاهش می دهد درمان نگهدارنده با متادون اعتیاد فرد را درمان نمی کند ولی از اثرات نامطلوب مواد می کاهد .

به همسر افراد مبتلا به سوءمصرف مواد و کلیه کسانی که در معرض خطر قرار دارند توصیه کنید در روابط جنسی خود از کاندوم استفاده کنند .

راههای درمان فرد مبتلا به سوءمصرف مواد چیست ؟

الف نحوه ارتباط با فرد مبتلا به سوءمصرف مواد

اولین برخورد با فرد مبتلا به سوءمصرف مواد در نحوه برقراری ارتباط و جلب اعتماد اوتاثیر بسیار مهمی ، در درمان خواهد داشت . باید به خاطر داشته باشید که ممکن است بیمار داوطلبانه و یا با اصرار والدین ، همسر و یا نزدیکان برای ترک  سوءمصرف مواد مراجعه کرده باشد . هنگام صحبت با فرد مبتلا به سوءمصرف مواد نکات زیررا رعایت نمایید:

1- صحبت کردن با فرد مبتلا را بدون حضور دیگران و به طور خصوصی انجام دهید.

 2- به او بگویید که به حل مشکل او علاقمند هستید ، اغلب مبتلایان به سوءمصرف مواد فکر می کنند افرادی که مبتلا به سوءمصرف نیستند آنها را درک نمی کنند . به او بگویید که با وجو اینکه تاکنون مواد مصرف نکرده اید اورا درک می کنید و می توانید به او کمک کنید .

 3- به او اطمینان دهید که اطلاعات مربوط به اورا محرمانه نگاه خواهید داشت .

4- به او مانند بیماران دیگر و با احترام برخورد نمایید .

 5- به او اجازه دهید به راحتی صحبت کرده و احساسات خود را بیان نماید.

 6- به او اطمینان دهید که امکانات لازم برای درمان "سوءمصرف مواد " وجود دارد .

ب- چرا افراد مبتلا به سوءمصرف مواد را باید برای درمان تشویق کرد؟ 

چون مصرف مواد ایجاد وابستگی می کندتصمیم گیری برای ترک آن کار سختی است .

بسیاری از اوقات اعضای خانواده و بستگان فرد بیمار ارتباطاتشان را با او قطع کرده واو را تنها می گذراند به همین دلیل او به کمک نیاز دارد.

فرد بیمار با دوستانی که مبتلا به سوء مصرف مواد می باشند معاشرت می کند و آنها اورا به ادامه مصرف تشویق می کنند .

بیمار معمولاٌ از احتمال بهبود ناامید است و فکر می کند هیچوقت درمان نخواهد شد .

مصرف مواد عمل خلاف و زشتی است بنابر این فرد مبتلا به سوء مصرف مواد از مراجعه برای درمان خجالت می کشد .

ممکن است فرد بیمار از خطرها و عواقب مصرف مواد اطلاع نداشته باشد و یا حاضر نباشد قبول کند که مصرف مواد چه مشکلاتی برای او ایجاد کرده است .

چگونه می توان معتادان را به درمان تشویق کرد؟

با تشریح خطرات و عواقب مصرف مواد مورد سوء مصرف از او بخواهید هرچه سریعتر برای درمان اقدام نماید .

برای بیمار توضیح دهید که با درمان " سوء مصرف مواد " عوارض جسمی برطرف شده و سلامتی و توانایی وی باز خواهد گشت .

به بیمار اطمینان دهید که به او کمک می شود تا با کمترین درد و ناراحتی ، سوء مصرف مواد را کنار بگذارد .

از بیمار بخواهید تا مشکل خود را با خانواده و نزدیکانش در میان بگذارند و از خانواده و نزدیکان وی بخواهید تا با تقویت روابطشان با او ، امکان قطع روابط فرد بیمار را با مبتلایان به سوء مصرف مواد فراهم نمایند .

به بیمار اطمینان دهید در صورت درمان ، دوستان جدیدی پیدا خواهد کرد و خانواده و اطرافیان ، او را در جمع خواهند پذیرفت

در مواردی که فرد قبلاٌ تلاش کرده مصرف مواد را ترک نماید ولی موفق نشده است و به این دلیل احساس ناامیدی می کند ، به او تذکر دهید که بسیاری از افراد قبل از موفقیت کامل در درمان ، بارها کوشش کرده و نهایتاٌ موفق می شوند .

وقتی که بیمار تصمیم گرفت مصرف مواد را ترک کند اورا به پزشک ارجاع دهید.

فرد را با کسانیکه درمان شده اند آشنا نمایید.

ج- آیا در درمان بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد مداخلات غیر دارویی موثر می باشد؟

در درمان بیماران مبتلا به سوء مصرف مواد توجه به نکات ذیل مهم می باشد:

 

افزایش ارتباط با افراد دیگر

فردی که مبتلا به سوء مصرف مواد بوده و برای درمان اقدام نموده است به معاشرت منظم و دائمی با افرادی که به صحبت های او گوش دهند و اورا تشویق نمایند، نیاز دارد ، این افراد می توانند از بستگان ، دوستان ، افرادی که قبلاٌ مبتلا به سوء مصرف مواد بوده و درمان شده اند و یا افراد داوطلب کمک رسانی باشند.

از بیمار بخواهید فردی از اعضای خانواده را که بتواند هنگام نیاز با آنها صحبت کند یا اوقات فراغت خود را با آنها بگذراند معرفی نماید و ارتباط بیشتری با آنها برقرار کند .

اصلاح ارتباط با افراد دیگر

در مواردی که رابطه فرد با اعضای خانواده یا اطرافیانش دچار اشکال است ( مثلاٌ افراد نسبت به یکدیگر بی تفاوت شده و یا به مشاجره می پردازند ) به آنها کمک کنید تا شیوه های ارتباط خود را بهبود بخشند.

برای بهبود ارتباط به سادگی می توانید از روشهای زیر استفاده کنید :

در مواردی که فرد و همسرش نمی توانند به آرامی با یکدیگر حرف بزنند و به هم پرخاش می کنند از آنان بخواهید در حضور شما هر کدام به مدت کوتاه و به نوبت صحبت کنند ، این شیوه ساده باعث می شود افراد نحوه گوش دادن و درک صحبت های همسر را تمرین نمایند.

از اعضای خانواده بخواهید حتی الامکان در مورد اتفاقات ناخوشایند گذشته صحبت نکنند و بیشتر به زمان حال و راههای بهتر زندگی کردن وضعیت زندگی خود بپردازند .

به آنان بیاموزید که بیشتر از گذشته یکدیگر را تایید کنند و صفات مثبت طرف مقابل را به زبان بیاورند.

به آنان بیاموزید که به خوشحال کردن یکدیگر فکر کنند و موظف باشند هر چند روز یکبار ، کاری هر چند ناچیز و کوچک برای خوشحالی طرف مقابل انجام دهند .

ادامه دارد ...

شیرین شهریاری

کارشناس بهداشت روان

منبع :

متون آموزشی پیشگیری و درمان سوء مصرف مواد  تالیف سید عباس باقری دکتر جعفر بوالهری

سوء مصرف مواد از سری مجموعه های آموزشی وزارت بهداشت

[ ۱۳۸٦/۱۱/٢٠ ] [ ٧:٤٦ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]