فصلنامه افق طلائی سلامت

معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

 

آنفلوآنزا
آنفلوانزا یک بیماری حاد ویروسی دستگاه تنفسی است که علائم آن شامل : تب ، سردرد ، خستگی، دردبدن ، آبریزش بینی و چشم ، گلودرد و سرفه می باشد و افراد در هر گروه سنی را می تواند مبتلا کند .
بعضی افراد دارای سن بالا ممکن است دچار تب نشوند سرفه معمولا ً شدید است و می تواند زمان طولانی فرد را درگیر نماید ، ولی علائم دیگر غالباً  پس از حدود 2 تا 7 روز فروکش  
برای ادامه مطلب بر روی لینک به نوشته کلیک کنید
آنفلوآنزاآنفلوانزا یک بیماری حاد ویروسی دستگاه تنفسی است که علائم آن شامل : تب ، سردرد ، خستگی، دردبدن ، آبریزش بینی و چشم ، گلودرد و سرفه می باشد و افراد در هر گروه سنی را می تواند مبتلا کند .بعضی افراد دارای سن بالا ممکن است دچار تب نشوند سرفه معمولا ً شدید است و می تواند زمان طولانی فرد را درگیر نماید ، ولی علائم دیگر غالباً  پس از حدود 2 تا 7 روز فروکش       می کنند ، هرچند که ادامه علائم تا بیش از دو هفته نیز امکان پذیر است . موارد بیماری تنها با روشهای آزمایشگاهی قابل تشخیص  قطعی می باشند. احتمال انتقال ویروس از طریق قطرات ریز آلوده که از طریق عطسه وسرفه به محیط اطراف پخش می شود به مراتب بیشتر از تماس با ترشحات آلوده بینی است . ویروسهای موجود در قطرات ریز تا 24 ساعت بعد از انتشار در دمای اتاق ،‌ آلوده کننده باقی می مانند .دفع ویروس از طریق دستگاه تنفس انسان از یک روز قبل از بروز علائم بالینی آغاز می شود و مدت زمان تداوم آن در ارتباط باوضعیت ایمنی وسن بیماران می باشد . بطوریکه در کودکان غیربستری در حدود 7 روز یابیشتر  و در بالغین مبتلا به نقایص ایمنی غیربستری درحدود 5-4 روز می باشد و سالخوردگان ساکن سرای سالمندان ویروس را به مدت طولانی تری دفع      می نمایند و این در حالیست که شیرخواران بستری در بیمارستانها که دچار آنفلوانزای انسانی می باشند ، ویروس را تا 21 روز و افراد دچار سرکوب سیستم ایمنی هم برای مدت طولانی تری دفع می نمایند . پیشگیری :1- ارتقاء آگاهی های بهداشتی مردم2-  واکسیناسیون گروههای در معرض خطر  3- تجهیز بیمارستان ها از نظر نیروی انسانی ، دارو و امکانات لازم 4- تجویز داروهای ضد ویروس آنفلوانزا به کارکنان بیمارستانها به منظورجلوگیری از بروز بیماری در آنهابدلایل زیر مراقبت از آنفلوانزا حائز اهمیت است :- غیر قابل پیش  بینی بودن  وقوع اپیدمی آنفلوآنزا- سرعت  انتشار بسیاربالا- عوارض ومرگ ومیر بخصوص در گروههای درمعرض خطر- انواع  حیوانی آن قابل سرایت به انسان می باشد.- ایجاد سوشهای جدید ویروسی که سیستم ایمنی انسان  نسبت به آن حساس است .- عواقب گسترده اجتماعی و اقتصادی بدنبال اپیدمی .هدف کلی برنامه مراقبت :آمادگی در مقابله با وقوع اپیدمی ها و پاندمی  احتمالی  و کاهش موارد ابتلا و عوارض ناشی از آنفلوانزااستراتژی های برنامه- آموزش و اطلاع رسانی ( عمومی و تخصصی)- برقراری نظام مراقبت بیماری- تامین واکسن و دارو- بهبود و تقویت نظام آزمایشگاهی- همکاری و انجام پژوهش های عملی- کاربردی- تامین و توسعه ی منابع مالی و نیروی انسانیتعریف مورد بالینی آنفلوانزا : هر فرد با شروع ناگهانی تب بیشتر از 38 درجه سانتیگراد و سرفه یا گلودرد  در صورتیکه تشخیص دیگری مطرح نباشد . ( علایم خستگی – سفتی گردن – لرز – ضعف – درد عضلانی – قرمزی مخاط – تماس با فرد مشکوک به آنفلوانزا در تعدادی از کشورها جزو علائم تعریف شده است ) .طبقه بندی : - مورد مشکوک (Suspected case) :  فردی که باتعریف مورد بالینی مشاهده می شود .- مورد تأئید شده (confirmed case): فردی که با تعریف مورد بالینی مشاهده  و بوسیله آزمایشگــاه تــأئید شده است .اهداف عمده مراقبت :1-گزارش دهی فوری به منظور انجام اقدامات بهداشتی مناسب 2-مشخص نمودن ماهیت اپیدمی3-مشخص و جداکردن ویروس آنفلوانزای در چرخش به منظور تهیه واکسن جدید4-ارزیابی نهایی اپیدمی و مسائل و مشکلات بهداشت عمومی همراه با اپیدمی در این راستا سیستم مراقبت آنفلوانزا باید اطلاعات زیر را       جمع آوری نماید :1- پیدا کردن زمان و مکانی که ویروس در چرخش است.2- مشخص کردن نوعی از آنفلوانزا که در چرخش است.3-گزارش کردن تغییراتی که در ویروس حاصل شده است.4- ردیابی موارد ابتلا به آنفلوانزا5-اندازه گیری تاثیر آنفلوانزا در مرگهای اتفاق افتادهانواع مراقبت : 1- سیستم مراقبت اپیدمیولوژیک : گزارش هفتگی جاری سطوح شبکه خدمات بهداشتی و درمانی به سطح مرکزی ، جمع آوری اطلاعات از بیمارستانهای دولتی و خصوصی ،  مطب ها اورژانسها ، آزمایشگاهها و ادارات آمار حیاتی(اداره متوفیات) 2- سیستم مراقبت پزشکان دیده ور آنفلوانزا : گزارش موارد مشکوک یا تأئید شده بوسیله پزشکان عمومی و متخصصین (عفونی – داخلی – اطفال ) ‌3-سیستم مراقبت آزمایشگاهی :گزارش موارد تأئیدشده بوسیله آزمایشگاه ( سیستم مراقبت ویروس آنفلوانزا)4- سیستم مراقبت موارد مرگ : مقایسه تعداد کل مرگهای ثبت شده با  تعداد مرگهای  ناشی از پنومونی یا آنفلوانزا 5- سیستم مراقبت غیبت از کار: در ادارات بزرگ و دارای کارمندان زیاد(حداقل 100 کارمند) ، در مدارس و اماکن تجمعی (غیبت ناشی از بیماری حداقل بمدت 3 روز متوالی) 6- سیستم مراقبت بین المللی :‌ اطلاعات تزایدی هفتگی موارد تأئید شده آنفلوانزا از کشورها به WHO   ارسال می شود .آنفلوانزای پرندگان و اهمیت انتقال آن به انسانبه نظر می رسد کلیه پرندگان نسبت به این بیماری حساس بوده ولی میزان حساسیت آنها ممکن است متفاوت باشد . شکل شدید و کشنده بیماری ، دارای شروع ناگهانی بوده  ازشدت بالایی برخوردار است و سریعاً‌ منجر به مرگ می‌شود به طوری که میزان مرگ ناشی از آن در حدود 100% می باشد . همچنین مشخص شده است که ماکیان دریایی و مخصوصاً‌ اردک های وحشی ، مخازن طبیعی این ویروس ها بوده در مقابل ابتلاء به بیماری حاصله ، شدیداً مقاومند و از طرفی ماکیان اهلی و از جمله مرغ ها و بوقلمون ها بویژه در مقابل اشکال همه گیر و سریعاً کشنده بیماری ، حساس می باشندلازم به تأکید است که تماس مستقیم یا غیر مستقیم پرندگان اهلی با پرندگان مهاجر آبزی ، یکی از علل شایع وقوع همه‌گیری آنفلوانزا در بین پرندگان اهلی به حساب می آید و مراکز فروش پرندگان زنده نیز نقش مهمی در انتشار همه گیری، ایفا می نمایند آنفلوانزای حیوانی در اکثر گونه های پرندگان و اسب و خوک و بسیاری از پستانداران مشاهده می شود ولی بجهت امکان پرواز و سوشهای ویروس آنفلوانزای مشاهده شده در پرندگان، آنفلوانزای پرندگان دارای اهمیت خاص می باشد. افراد در معرض خطر:- بیماران ضعیف و ناتوان- سالمندان(افراد بالای 60 سال) و ساکنین آسایشگاه ها و کارکنان آن- بیماری های مزمن(ریوی، قلبی عروقی، کلیوی، متابولیک)-کارکنان حرفه های پزشکی و بهداشتی بخصوص افراد در تماس مستقیم با بیمار- خانم های بارداری که سه ماهه دوم و سوم حاملگی آنان مقارن با فصل شیوع آنفلوانزا می باشد.- کودکان و نوجوانان 6 ماهه تا 18 ساله ای که تحت درمان طولانی مدت با آسپرین می باشند.- مراقبین و سایر اعضاء خانواده بیمارانی که جزو گروه در معرض خطر به حساب می آیند.- بیماران مبتلا به نقص سیستم ایمنی یا بیمارانی که داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی (ایمونوساپرسیو)مصرف می کنند.اغلب موارد تشخیص آنفلوآنزا بر اساس شواهد بالینی صورت میگیرد،ولی برای تشخیص آزمایشگاهی نیز دو روش وجود دارد:1- نمونه برداری از گلو و کشت و رنگ آمیزی سلولهای آلوده به روش فلورسنت آنتی بادی2- تعیین افزایش تیتر آنتی بادی به میزان حداقل چهاربرابردر نمونه های سرمی که یکی در اوایل بیماری و دیگری 10 تا20روز بعد از بیمار گرفته می شود. بهترین تکنیک تشخیصی: جداسازی ویروس یا بررسی آنتی ژنهای ویروسی در ترشحات تنفسی یا نمونه های تهیه شده از سوآب بینی ، سوآب گلو شستشوی بینی و گلو در هنگام استقرار بیماری در مرحله حاد بیمارینمونه گلو برای جدا کردن ویروس به دو روش انجام می شود :1- غرغره گلو  2- سوآب گلو غرغره کردن محلول  ایگل :    پس از ثبت مشخصات بیمار مشکوک بر روی لوله ، محتویات لوله محیط ایگل را درون یک لیوان یکبار مصرف خالی کرده ، به بیمار مشکوک می دهیم تا آنرا کاملاً غرغره نماید و محتویات غرغره را مجدداً پس از جمع آوری درون لیوان به لوله انتقال داده و درب آنرا  محکم می بندیم (توصیه می شود شرایط استریل رعایت گردد و حتی الامکان نمونه برداری  در کنار  چراغ الکلی صورت پذیرد.) نمونه بایستی در شرایط زنجیره سرد ( C °4) و حداکثر ظرف مدت 24 ساعت به آزمایشگاه ویروس شناسی منتقل گردد. نمونه تا زمان آزمایش در فریزر C °70 - قابل نگهداریست.نمونه برداری توسط سوآب : این روش نمونه برداری در مورد کودکان و بیمارانی که توانایی غرغره کردن محلول ایگل را ندارند انجام میگیرد. در این روش ضروری است که نمونه بردار سوآب استریل به همراه داشته باشد ( تهیه سوآب استریل بر عهده آزمایشگاه می باشد.) در این روش با سوآب استریل از مخاط ناحیه حلق و گلوی بیمار نمونه برداری کرده و سوآب را به محیط ایگل انتقال داده و انتهای سوآب را شکسته ودرب محیط را محکم بسته و همانند روش قبل نمونه در شرایط زنجیره سرد و حداکثر ظرف مدت 24 ساعت به آزمایشگاه ویروس شناسی منتقل می گردد. رعایت شرایط استریل در این روش نیزضروری است.موارد مشکوک؟هر بیمار تب دار با درجه حرارت بیش از C °38 به همراه حداقل یکی از علائم سرفه ،گلودرد ، تنگی نفس ، کونژونکتیویت به همراه یکی از یافته های : - سابقه تماس در طی10 روز قبل از شروع علائم با پرندگان بخصوص مرغی که بدلیل یک بیماری مرده باشد.- وجودسابقه تماس درطی 10 روز قبل از شروع علائم با یک مورد تاییدشده انفلوآنزای A/H5 و A/H7 که در مرحله واگیردار بیماری بوده است.- سابقه تماس در طی10 روز قبل از شروع علائم با سطوح و محیط آلوده به انفلوآنزای پرندگان.- سابقه کار در طی10 روز قبل از شروع علائم در آزمایشگاهی که نمونه های انسانی یا حیوانی مشکوک به انفلوآنزای پرندگان داشته اند. - سابقه تماس با بیماری که بر اثر ابتلا با انفلوآنزای A/H5که درمرحله واگیر دار بیماری بوده و فوت شده است.   سابقه تماس با بیماری که سابقه اقامت درمناطقی که مورد مشکوک یا تایید شده آلودگی به انفلوآنزای بسیار بیماریزاداشته و اکنون فوت شده است.تهیه و تنظیم : حمیدرضا اکبری معاون اجرایی منبع : انتشارات مرکز مدیریت بیماریها

[ ۱۳۸٧/۱/۱۸ ] [ ٩:٠٩ ‎ق.ظ ] [ حسینعلی ستوده ]

[ نظرات () ]