شرایط ومراقبت های لازم برای شیردهی موفق مادران شیرده

شرایط ومراقبت های لازم برای شیردهی موفق مادران شیرده

تهيه وتنظيم: ليلا جهانتيغ

منبع: فرناز اهدایی وند –رها افشاریانی- سیدحامدبرکاتی ؛محمد راوری ،سوسن سعدوندیان، شهناز علایی، مریم فریور، نسرین همایونفر. راهنمای آموزشی کارکنان بهداشتی درمانی برای اجرای دستورالعمل برقراری تماس پوست باپوست مادرونوزاد وشروع تغذیه باشیرمادر درساعت اول تولد، چاپ دوم سال96

برای اجرای شیوه مطلوب تغذیه با شیر مادر یعنی روشی که تغذیه با شیر مادر از ساعت اول تولد آغاز شود و در 6 ماه اول به طور انحصاری با شیر مادر انجام شود و سپس همراه با غذاهای کمکی تا پایان 2 سالگی تداوم یابد. مراقبت های خاصی لازم است تا زمینه و شرایط مناسب فراهم گردد .

تمام شیرخواران تا 6 ماهگی باید بطور انحصاری با شیر مادر تغذیه شوند تا از رشد و تکامل مطلوب و سلامت کافی برخوردار گردند. تغذیه انحصاری با شیر مادر یعنی تغذیه شیر خوار فقط با شیر مادر صورت گیرد و از هر نوع ماده دیگر حتی آب پرهیز شود ( مصرف دارو در صورت لزوم؛ مکمل ویتامین ها و مواد معدنی مجاز است). موفقیت تغذیه انحصاری با شیر مادر وقتی حاصل می شود که مادر از دانش لازم، مهارت عملی و اعتماد به نفس کافی برخوردار باشد.

مراقبت های لازم براي شيردهي موفق مادران عبارتند از :

1-     مادر با آمادگی وارد دوره بارداری شود.

بارداری با برنامه و به عبارت دیگر کاهش موارد حاملگی های ناخواسته یکی از مهمترین پیش شرط های توفیق در تغذیه با شیر مادر است. تغذیه مادر در دوران قبل از لقاح برای ارتقای سلامت جنین و نوزاد و توانایی مادر برای شیردهی بسیار حیاتی است.

*کمبود بعضی ریز مغذی ها در هفته های اول بارداری می‌تواند اثرات سوء بر رشد جنین بگذارد. کمبود اسید فولیک منجر به نقص لوله های عصبی در نوزاد می‌گردد به همین دلیل دریافت 400 میکروگرم اسید فولیک در روز برای زنان در سن باروری توصیه می شود.

* رژیم غذایی مناسب قبل از بارداری باید فاقد هر نوع تراتوژن نظیر الکل و داروهای غیرمجاز باشد. همچنین توصیه می‌شود از مصرف بعضی مواد مضر نظیر دخانیات؛ کافئین و مواد مخدر پرهیز شود.

*تغذیه و فعالیت بدنی مناسب قبل از بارداری به تضمین اضافه وزن مناسب طی بارداری؛ کاهش احتمال خطراتی نظیر دیابت حاملگی و پره اکلامپسی کمک خواهد کرد .

2- نطفه حاصله؛ از پدری با تغذیه و شیوه زندگی سالم تشکیل شده باشد.

تغذیه پدر قبل از لقاح مهم است، تعداد و تحرک اسپرم در اثر مصرف الکل، مواد غیر مجاز و بعضی داروها کاهش می یابد. تغذیه مناسب پدر باعث تقویت سیستم ایمنی او و بارورتر شدن اسپرم می‌گردد.

3- مادر از تغذیه مناسب دوران بارداری برخوردار باشد.

تغذیه متعادل و کامل مادر طی دوران بارداری موارد زیر را تضمین می کند

*رشد و تکامل جنین

*تامین مواد مورد نیاز بدن مادر

*کاهش خطر دریافت غذای اضافه

سوء تغذیه مادر در دوران بارداری؛ خطر تولد نوزاد کم وزن را افزایش می دهد. این نوزادان بیشتر در معرض خطر عفونت، ناتوانی های یادگیری؛ نقص تکامل فیزیکی و مرگ در سال اول زندگی قرار می گیرند.

افزایش وزن مادر در طول بارداری باید بتدریج باشد بطوری که در 3 ماهه اول 2 تا 3 کیلوگرم و از آن به بعد هفته‌ای حدود نیم کیلو توصیه می شود مجموع افزایش وزن دوران بارداری برای مادران متفاوت و بر حسب شاخص توده بدنی (BMI) آنان قبل از بارداری می باشد.

استفاده از برنامه غذایی متنوع و متعادل در دوران بارداری توصیه می شود. بهترین راه اطمینان از مصرف متعادل و متنوع مواد غذایی در روز، استفاده از 5 گروه اصلی غذایی (گروه نان و غلات، گروه میوه ها، گروه سبزی‌ها، گروه شیر و لبنیات، گروه گوشت و تخم مرغ ، حبوبات و مغز دانه ها ) است .

کلیه مواد دریافتی مادر اعم از درشت مغذی ها و ریزمغذی ها و مایعات باید افزایش یابد در 3 ماهه دوم و سوم مادر باید روزانه 450-350 کیلوکالری اضافه دریافت داشته باشد. میزان پروتئین روزانه به مقدار1/1 گرم به ازای هرکیلو گرم وزن بدن وحداقل دریافت روزانه کربوهیدرات 175گرم باشد. میزان دریافت روزانه چربی تغییری ندارد. جز اینکه تاکید بیشتری برمصرف اسیدهای چرب امگا-3 و پرهیز از اسیدهای چرب اشباع و ترانس می شود. دریافت اضافه مایعات به جهت افزایش حجم خون مادر، تنظیم درجه حرارت بدن مادر باردار، سنتز مایع آمینوتیک، پیشگیری از احتباس آب، یبوست و عفونتهای مجاری ادراری لازم است .

3-پستان مادر برای شیردهی آماده شده باشد.

الف) اندازه پستان

پستان‌ها تحت تاثیر هورمون‌های پروژسترون و استروژن در دوران حاملگی بزرگ شده و آماده برای تولید شیر می‌شوند. برخی مادران با پستان های کوچک نگران ناکافی بودن مقدار شیر خود هستند در صورتی که هیچ جای نگرانی نیست و این پستان ها نیز شیرکافی تولید می کنند. ایجاد اعتماد به نفس و قوت قلب دادن به مادران مهم است که نگران اندازه پستان‌های خود نباشند.

ب) نوک پستان صاف یا فرورفته

قبل از زایمان - هیچ نوع آماده سازی برای پستان لازم نیست و معمولا این مشکل هنگام تولد بر طرف می شود و با گرفتن صحیح و عمیق پستان توسط نوزاد از همان ساعات اولیه پس از تولد که هنوز پستان نرم است، تغذیه از پستان امکان پذیر است. روش هایی که در طی بارداری برای بیرون کشیدن نوک پستان استفاده می‌کنند به دلیل احتمال تحریک انقباضات رحم و امکان ایجاد استرس در مادر توصیه نمی شوند.

بعد از زایمان – با ارائه اطلاعات و توضیحات زیر می توان اعتماد به نفس مادر را تقویت و وی را راهنمایی کرد:

* ممکن است شیردهی با نوک پستان صاف یا فرو رفته در ابتدا قدری دشوار باشد اما با تمرین و پشتکار موفق خواهد شد.

*پستان‌ها بعد از 2 تا 3 هفته نرم تر از قبل خواهند شد و شیرخوار بهتر می تواند پستان را بگیرد.

*دهان شیرخوار باید از پستان مادر پر باشد و تنها نوک پستان در دهان شیرخوار قرار نگیرد.

*مادر، شیرخوارش را در تماس با پستان های خود قرار دهد چون او نیازمند تماس پوست با پوست با مادر است و به تحریک نوک پستان کمک می کند.

*شیرخوار در یادگیری گرفتن پستان آزاد باشد.

4-مادر برای بغل کردن و به پستان گذاشتن شیرخوار کمک شود:

*اگر شیرخوار پستان را به خوبی نمی گیرد مادر باید به ویژه در روزهای اول بعد از تولد شیرخوارش را برای گرفتن پستان کمک کند.

*گاهی تحریک نوک پستان تنها کاری است که بايد مادر انجام دهد،گاه شیرخوار نوک پستان تحریک شده را بهتر می‌گیرد.

*استفاده از پمپ شیردوش یا سرنگ 20 سی سی جهت بیرون کشیدن نوک پستان درست قبل از گذاشتن نوزاد به پستان موثر است .

*گاهی شیرخوار در وضعیت های شیردهی متفاوت پستان را بهتر می‌گیرد.

اگر نوزاد در یکی دو هفته اول قادر به مکیدن موثر نیست مادر باید ضمن تماس پوست با پوست با نوزادش و تلاش مکرر برای ترغیب نوزاد به گرفتن پستان، شیر خود را دوشیده و با فنجان به او شیر بدهد اگر بعد از تولد شروع شیردهی با تاخیر یا به دفعات کم انجام شود یا شیرخوار به درستی پستان را نگیرد یا مکیدن او موثر نباشد و شیردهی زمان بندی شده  و بر مبنای تقاضای شیرخوار نبوده و طول مدت شیردهی محدود باشد باید با آموزشهای لازم به مادر کمک کرد.

5- مادر آگاهی کافی درباره مزایای تغذیه با شیر مادر داشته باشد.

اولین ملاقات مادر برای مراقبت دوران بارداری بهترین زمان برای تشویق یا تقویت تصمیم او برای تغذیه با شیر مادر است. همچین زمان مناسبی است که به مادر مزایای شیر مادر و برتری آن نسبت به شیر مصنوعی را آموزش دهیم. آموزش در زمینه تغذیه با شیر مادر و مراقبت از نوزاد به مادر و همسرش و سایر اعضای خانواده که می‌تواند تغذیه با شیر مادر را حمایت کنند در دوران بارداری نقش بسیار مهمی در موفقیت شروع شیردهی و تداوم آن دارد. اگر نوک پستان فرو رفته به نظر می رسد به وی اطمینان خاطر بدهد که شکل ظاهری پستان پیش بینی کننده نتیجه تغذیه با شیر مادر نیست و او قادر به شیردهی خواهد بود ثابت شده است آموزش مادر طی ملاقات های دوره ای بارداری و قبل از زایمان در افزایش مدت شیردهی بسیار موثر است اغلب مادران از پزشک خود اطلاعات و راهنمایی می خواهند اهمیت توصیه پزشکان هرگز نباید دست کم گرفته شود. اگر مادر هنوز تصمیم به تغذیه فرزندش با شیر خود نگرفته باشد این ملاقات و ملاقات های بعدی میتواند فرصتی برای تصمیم گیری او ایجاد نماید همچنین آموزش های بعد از زایمان در بیمارستان می تواند بر جوانب عملی شیردهی مثل چگونگی پستان گرفتن و روش های شیردهی مناسب برای هر مادر و بصورت چهره به چهره مفید می باشد.



/ 0 نظر / 34 بازدید