اهدای خون،بایدها و نبایدها

اهدای خون،بایدها و نبایدها

سیدمصطفی داودی کارشناس ارشد آموزش بهداشت، علیرضا نورا مسئول گسترش شبکه نیمروز

منابع :

1- تاریخچه اهدای خون ‎انتقال خون خراسان رضوی. ۱۶ آبان ۱۳۸۸.

2- خون و انتقال خون ‎صدف كوهكن.همشهری آنلاین، ۲۴ خرداد ۱۳۸۵. ۱۴ آبان ۱۳۸۸.

سایت تبیان

3- a.safarifard@ibto.irعلی اصغر صفری فرد، کارشناس ارشد خون شناسی و بانک خون

اهدای خون هنگامی رخ می‌دهد که یک فرد سالم به‌طور داوطلبانه مقدار مشخصی از خون خود را در یک مرکز انتقال خون هدیه می‌کند. خون اهدا شده پس از انجام آزمایش‌های غربالگری و تأیید سلامتی به‌منظور تهیه فراورده‌های خونی مورد استفاده قرار می‌گیرد یا از طریق بانک خون مراکز درمانی به افراد دیگر تزریق می‌شود. فرایند اهدا و تزریق به دریافت‌کنندگان، انتقال خون نام دارد.

در کشورهای توسعه یافته و اکثر کشورهای در حال توسعه، بیشترین اهدا کنندگان خون را افراد داوطلبی تشکیل می‌دهند که در قبال آن پولی دریافت نمی‌کنند. در کشورهای فقیرتر، افراد معمولاً خون خود را برای انتقال به اعضای خانواده یا دوستان‌شان اهدا می‌کنند؛ بنابراین انگیزه‌های مختلفی برای اهدا، شامل انجام عمل خیر، کمک به بهبود خویشاوندان، نیاز مالی و برای استفاده خودِ فرد در آینده وجود دارد.

برای ترغیب مردم جهان به اهدای خون و افزایش سطح آگاهی آنان، از سال 1383( 2004 میلادی)، 24 خرداد مصادف با 14 ژوئن،به عنوان روز جهانی اهدا کنندگان خون نام‌گذاری شده‌است. سازمان بهداشت جهانی، جامعه بین‌المللی انتقال خون، اتحادیه بین‌المللی سازمان اهداکنندگان خون و فدراسیون بین‌المللی جمعیت‌های صلیب سرخ و هلال احمر چهار ارگان جهانی حامی اهدای خون هستند.امور مربوط به اهدای خون در کشورهای مختلف توسط سازمان‌های متفاوتی انجام می‌پذیرد، مثلاً در استرالیا توسط «سرویس خون صلیب سرخ» این کشور و در ایران توسط سازمان انتقال خون انجام می‌گیرد. از نظر سازمان بهداشت جهانی وجود ۲ درصد اهدا کننده در جامعه قابل قبول است. این آمار در کشور ایران برابر با ۲/۲ درصد است.در ایران در سال حدود دو میلیون اهدا کننده خون داریم که ۵۰۰ هزار نفر آنها، اهدا کننده مستمر هستند. ۵۲ درصد اهداکنندگان خون، اهداکننده مستمر هستند که سالانه دو بار خون اهدا می‌کنند ودر میان کشورهای در حال توسعه رتبه نخست را در اهداء خون داریم.

تصویرنگار اهدای خون

فردا ديراست همين امروز به جمع اهداكنندگان مستمر سازمان انتقال خون بپيونديد.آيا مي دانيد كه:           

- هر3 ثانيه ،يك بيمار نياز به خون و فراورده هاي آن پيدا مي كند. 

- از هر 3نفر يك نفردرطول زندگي نياز به خون پيدا مي كند.- يك واحدخون اهدايي شما مي تواند جان 3 نفررا از مرگ حتمي نجات دهد.

فراموش نكنيد كه : هميشه چشمان يك بيمارنيازمند به خون منتظرشماست.


شرایط اهدای خون

روشن است وقتی سخن از سلامت خون به ميان می آيد، منظور اين است كه تزريق خون، به بيمار دریافت کننده ی خون، صدمه ای نزده و در عين حال سلامت اهدا کننده خون را نيز به خطر نمی اندازداز اين رو تمامی مراکز اهدای خون، برای داوطلبان شرايطی را مد نظر دارند.

·                  سن: بین ۱۸تا ۶۰ سال (اهدا کنندگان مستمر تا ۶۵ سال)

·                  وزن: حداقل ۵۰ کیلوگرم

·                  دارا بودن شرایط مناسب جسمی و روحی(درجه حرارت دهان نبايد بيشتر از 5/ 37 درجه سانتي گراد باشد،تعداد نبض بين 50 تا 100 عدددردقيقه،ارزیابی اهداکنندگان در مورد داروی مصرفی)

·                  دارا بودن فشارخون متعادل(فشار خون بيشينه (سيستوليك) باید مابین 90-180 ميلي متر جيوه و فشار خون كمينه (دياستوليك) بايدمابین 50- 100 ميليمتر جيوه باشد.)

·                  مبتلا نبودن به کم خونیوهموگلوبين و هماتوكريت مناسب: ميزان هموگلوبين قابل قبول، حداقل 5/12 گرم در دسي ليتر و هماتوكريت 38 % مي باشد.

·                  نداشتن پیشینه هپاتیت ویروسی، برخی بیماری‌های عفونی و بیماری‌های مهم و جدی قلبی و ریوی

·                  نداشتن اعتیاد به مواد مخدر تزریقی و الکلی

·                  گذشت حداقل ۸ هفته از آخرین مرتبه اهدای خون مشروط بر اين كه تعداد دفعات اهداي خون در طي 12 ماه از 4 بار برای آقایان و 3 بار برای خانم ها تجاوز نكند.          

در صورت وجود موارد زير حتماً پزشكانتقالخونراقبل از اهدا مطلع نمایید.            

1- آلرژي هاي مهم مانند آسم و تب يونجه2- مصرف دارو 3- فشار خون بالا 4- ديابت 5- بيماري هاي قلبي، ريوي، كليوي و كبدي 6- مسافرت به مناطق مالاريا خيز در يك سال اخير 7- ابتلا به كم خوني 8- ابتلا به اختلالات انعقادي9- ابتلا به بيماري هاي اعصاب و روان 10- ابتلا به بيماري هاي عفوني مانند سرما خوردگي، سرخك، آنفولانزا، سل، تب مالت و مانند اين ها 11- ابتلا به بيماري هاي پوستي 12- ابتلا به بيماري هاي بدخيم 13- سابقه غش، صرع و تشنج 14- سابقه اعتياد به مواد مخدر تزريقي 15- سابقه اعمال جراحي سابقه خال كوبي و حجامت، تاتو و يا چاقو خوردگي 16- سابقه تزريق خون و فرآورده هاي خوني در يك سال اخير 17- سابقه سقط جنين 18- سابقه زردي يا يرقان در خود يا خانواده 19- سابقه رفتارهاي پر خطر مانند تماس جنسي مشكوك     

اگر موارد زیر شامل حال شما می شود نباید خون اهدا نمایید:

1- اگر داراي سابقه بيماری هايی مانند: بيماري های قلبی و عروقی، بيماري های ريوی شديد مانند آسم، سکته مغزی، تشنج، ديابت قندی وابسته به انسولين هستيد.2-اگر سابقه ابتلا به بيماری های عفونی مانند هپاتيت بي، هپاتيت سي و يا ايدز داريد.3-.اگر قصد شما برای اهدا خون انجام آزمایش های مربوط به بيماري هاي ايدز، هپاتیت بي، هپاتيت سي و یا سایر آزمایش ها به دلیل احساس بیماری می باشد. آزمایش های مربوط به بیماری ایدز در مراكز تعيين شده به صورت رایگان در اختیار شما می باشد       

4-اگر مبتلا به بیماری ایدز بوده و یا آزمایش های مربوط به اين بيماري در شما مثبت می باشد. 

5- اگر یکی از علائم و نشانه های ایدز را دارا می باشید مانند: تب تعرق شبانه، کاهش وزن بدون دلیل، سرفه، اسهال، تورم غددلنفاوی، لکه های سفید رنگ روی سطح زبان یا لکه های برجسته روی پوست بدن.          

6- اگر حتی برای یک بار به خود مواد مخدر تزریق کرده اید.7- اگر مبتلا به بيماري هموفيلي بوده و هرگونه فاکتور انعقادی در یافت کرده اید.  8-اگر هرگونه فعالیت جنسی مشکوک داشته اید.9- اگر در یک سال گذشته، حتی برای یک بار با فرد مشکوک به بیماری ايدز، دریافت کننده فاکتور های انعقادی یا معتاد به مواد مخدر تزریقی نزدیکی جنسی داشته اید.    

مراحل اهداي خون            

1- ثبت نام: شامل ثبت مشخصات فردي شما نظير نام، سن، مليت، آدرس و...           

2-غربالگري پزشكي: شامل مصاحبه پزشك و انجام معاينات ساده           

3-آزمايشات كم خوني و غلظت خون: اندازه گيري هموگلوبين خون وغلظت آن انجام مي گيرد.          

4- خودحذفي: در صورت هرگونه شكي در مورد سلامت خونتان,از اهداي خون انصراف نماييد.   

5-خونگيري: از خوابيدن روي تخت تا خارج كردن سوزن حدود 10 تا 20 دقيقه طول مي كشد.

6- نيرو بخشي: استراحت همراه با مراقبت پزشكي پذيرايي مختصر با آب ميوه و شيريني است.  

توصيه هاي پس از اهداي خون        

•بعد از اهداي10 تا 15 دقيقه بر روي تخت استراحت كنيد.

•به هنگام بلند شدن از تخت با تكيه بر دستي كه از طريق آن خون اهدا كرده ايد بلند نشويد.    

•بعد از استراحت, پذيرايي مختصري انجام كه اولاً با تطابق بدن شما با حجم خوني كه اهدا كرده ايد كمك مي كند و دومزماني مناسب براي مراقبت هاي پزشكي و انتقال توصيه هاي بهداشتي فراهمميسازد.       

•بعد از اهداي خون تا 24 ساعت به دستي كه از طريق آن خونگيري انجام شده است, فشار وارد نكنيد.

•تا 24 ساعت اقدام به انجام ورزش (بغير از پياده روي) و تمرينات بدني سنگين نكنيد.

•در صورتيكه شغلهای حساس مثل خلبان وخدمه پروازي و ... بايد24-12 ساعت باشغل فاصله باشد.       

•تا چند ساعت, برچسبي را كه در محل ورود سوزن خونگيري زده شده است بر نداريد  .

•در طي 24 ساعت آينده و بويژه 2 ساعت اول , مايعات بيشتري صرف كنيد.

•بعد از اهداي خون , مصرف اضافي هيچ گونه مواد غذايي مكمل و مقوي ضرورت ندارد   .

•اگر سيگاري هستيد , حداقل تا يك ساعت پس از اهداي خون سيگار نكشيد. 

•كبود شدگي جزئي در ناحيه ورود سوزن اين كبودي در عرض 2-3 روز، خودبخود بر طرف خواهد گرديد.   

•بالا نگهداشتن دست در صورت خونریزی وفشار بادست و گاز استریل،در صورت ادامه مراجعه به پایگاه اهدای خون

•اگر در طي 2 هفته ‌دچار هر نوع بيماري عفوني شديد, حتماً به پايگاه انتقال خون اطلاع دهيد.

در اینجا 6 مورد از مزایای آن را با هم مرور می کنیم:

1. مجلهیآمریکایی "بیماریهایمسری"،اهداکنندگانخون 88% کمتردرمعرضسکته قلبی قرار دارند. دلیل کامل روشن است؛ با این کار آهن اضافی از بدن خارج شده و خطر حمله قلبی کاهش می یابد.   

2. اهدای خون، به خصوص به صورت مداوم، خطر ابتلا به انواع سرطان را کم می کند.    

3. فرد اهدا کننده از چکاپ رایگان نیز بهره مند می شود.

4. خون فرد اهداکننده به منظور تشخیص عواملی نظیر ویروس HIV، هپاتیت و سفلیس آنالیز می شود

5. فرایند خون سازی مجدد مفید است و اهدای خون بدن را سالم تر، پر انرژی تر و کارآمدتر خواهد کرد.

6. اهدای خون سریعترین راه موجود برای کم کردن نیم کیلوگرم می باشد.

در پایان 9نکته زیر شمارا در راه رسیدن به این حس خوب معنوی (اهدای خون)یاری می نماید:

1-قبل از اهدای خون مقدار زیادی آب بنوشید

2-    خوردن صبحانه کامل را فراموش نکنید

3- به فاصله ۲۴ ساعت قبل از اهدای خون غذاهای چرب نخورید

4- غذاهای سرشار از آهن بهترین رژیم غذایی برایشما هستند

5- استرس و اضطراب می‌تواند باعث افت فشارخون شود

6- پس از اهدای خون نباید به سرعت از جای خود بلند شوید

7- تا چند ساعت بعد از اهدای خون رانندگی نکنید

8- چند ساعت پس از اهدای خون غذایی پرپروتئین بخورید

9- پس از اهدای خون تا پایان روز کارهای سنگین انجام ندهید







/ 0 نظر / 15 بازدید