فشار خون و خودمراقبتی

فشار خون و خودمراقبتی

خلیل شهریاری، کارشناس ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زابل

منابع :- راهنمای خود مراقبتی 2،وزارت بهداشت

- دستورالعمل اجرایی ایراپن ویژه پزشک، وزارت بهداشت

- راهنمای اندازه گیری فشارخون، وزارت بهداشت

- راهنمای فشارخون، شرکت برکت تل

فشار خون یکی از علائم حیاتی مهم است که تغییرات آن میتواند گویای بیماری های مهم در بدن باشد. فشار خون بالا یکی از عوامل خطرساز بیماریهای عروق قلب است و به دیگر اعضای حیاتی مهم بدن مثل مغز، قلب، کلیه و چشم آسیب میرساند.

اگر فشار خون بالا در فرد تشخیص داده شود و به موقعدرمان گردد، میتوان از بروز عوارض آن پیشگیری نمود. فشار خون بالا که اغلب بدون علامت است قاتل بی صدا نیز نامیدهمی شود.

تعریف فشار خون

برای اینکه خون در سرخرگهای بدن جاری شود و مواد غذایی را به اعضای مختلف آنبرساند نیاز به نیرویی دارد که به آن فشار خون گفته میشود و تولید کننده آن قلب است. قلب خون را به طور مداوم به داخل دو سرخرگمهم بدن بنام آئورت و سرخرگ ششی پمپ میکند. از آنجا که پمپ کردن خون توسط قلب به داخل شریان ها نبض دار است، فشار خون شریانی بین دو سطح حداکثر و حداقل تغییرمی کند. سطح حداکثر یا سیستولی در زمان انقباض قلب و سطح حداقل یا دیاستولی در زمان استراحت قلب به وجودمی آید.

انواع فشار خون

فشار خون بالای اولیه:دلیل پزشکی مشخصی برای این بیماری پیدا نشده است و 95درصد بیماران را شامل می شود.

فشار خون بالای ثانویه:به معنای آن است که فشار خون بالا ناشی از عارضه دیگری است و در 5 درصد بیماران دیده می شود.

شرایط گوناگون و مصرف داروهای مختلف می توانند به بروز فشارخون بالا منجر شود که عبارتند از:

- مشکلات کلیوی و غده فوق کلیه

- نقص مادرزادی قلب

- برخی داروهای خاص

- مواد مخدر مثل کوکائین و انواع آمفتامینها

علائم فشار خون

 دربرخیمواردفشارخون با علایمی همچون سردرد در ناحیه پس سر، سرگیجه، تاری دید، تپش قلب، خستگی زودرس، تنگی نفس شبانه و یا هنگام فعالیت، درد قفسه سینه، ادرار کردن بیش از یک بار در طول شب همراه است.

عوامل موثر در ایجاد فشار خون بالا

- سابقه خانوادگی، سن و جنس

- چاقی، اضافه وزن و فعالیت بدنی کم

- مصرف زیاد نمک، استعمال دخانیات و مصرفالکل

- استرس های روحی و روانی

- دیابت و میزان چربی خون

- مصرف قرص های ضدبارداری خوراکی

درمان فشار خون بالا

1- تغییر در شیوه زندگی شامل:

کاهش وزن: کاهش وزن و رسیدن به محدوده وزن طبیعی، احتمال ابتلا به فشار خون بالا را به طور قابل توجهی کاهشمی دهد.

افزایش فعالیت بدنی: برای کاهش فشار خون، پیاده روی سریع۳۰ تا ۴۵ دقیقه درروز و ۳ تا ۵ بار در هفته توصیهمی شود.

کاهش نمک دریافتیبدن:مصرف بیش از اندازه سدیم که در نمک وجود دارد از عوامل اصلی به وجود آورنده فشارخون بالا شناخته شده است. ارتباط بین نمک و فشار خون با افزایش سن بیشتر میشود. برای پیشگیری از بالا رفتن فشار خون مصرف نمک به میزان ۵ گرم در روز (حدود یک قاشق مرباخوری نمک در روز) توصیه میشود.

تغذيه در پيشگيري و كنترل فشارخون بالا

- مصرف مقدار بیشتری از مواد غذایی دارای مواد معدنی مثل پتاسیم، منیزیم و کلسیم که در بهبود فشار خون موثر هستند.

- غنی ترین منابع خوراکی پتاسیم در گوجه فرنگی، طالبی و زردآلو است. همچنین در بیشتر سبزیجات به خصوص سبزیجات تیرهبرگدار مانند اسفناج، جعفری، گشنیز و کدو و در میوه ها بخصوص موز و در مرکبات به ویژه پرتغال و در حبوبات مانند انواع لوبیا و در قارچ ها وجود دارد.

- البته برخي سبزي ها مثل چغندر، هويج، كلم پيچ، اسفناج، كرفس، شلغم و انواع كلم ها، سديم زيادي دارند و نبايد مصرف شوند.

- منیزیوم بیشتر در جوانه ها بخصوص جوانه گندم، در خرما و در اکثر میوه ها و سبزی ها و همچنین بادام زمینی، عدس و انواع لوبیا وجود دارد.

- کلسیم به مقدار زیادی در لبنیات به خصوص شیر، ماست، دوغ و کشک وجود دارد.

- ماهی ها حاوی مقادیر زیادی اسیدهای چرب امگا ۳ و ۶ میباشند و مصرف دو بار در هفته توصیه می شود.

- سیر به کاهش فشار خون کمک می کنند. مواد موجود در سیر، فشار خون و کلسترول را پایین می آورد. حدود ۳ حبه سیر متوسط تازه در روز مصرف کنید.

- برای پختن غذا به جای کره و روغن نباتی جامد بهتر است از روغن زیتون، روغن ذرت و روغن کلزا استفاده گردد.

- از غلات، نان و ماكاروني تهيه شده از گندم كامل(سبوس دار) به دليل داشتن فيبر و ويتامين در حد اعتدال استفاده شود.

- نان لواش، نان باگت، نان ساندويچي و بطور كلي نان هايي كه با آرد سفيد تهيه شده اند و فاقد سبوس هستند، مصرف نشود. بهترين نان، از نظر ميزان سبوس، نان سنگك و نان جو است.

- مواد حاوی کافئین مانند قهوه، چای، نوشابه های گازدار و شکلات سبب افزایش فشارخون می شوند و در مصرف آنها نباید زیادهروی کرد.

- پوست مرغ حاوي مقدار زيادي چربي است و بايد قبل از طبخ، پوست مرغ كاملاً جدا شود.

- کشیدن سیگار باعث شدید شدن بیماری فشارخون بالا می شود.

2- درمان های دارویی

بسته به نوع و میزان فشار خون، شرایط و معاینات بیمار توسط پزشک ، داروی خاصی تجویز می شود.

راهنمای اندازه گیری فشار خون

بازوبند را باید روی بازوی لخت فرد حدود 2 تا 3 سانتیمتر بالاتر از چین آرنج (گودي بين ساعد و بازو) طوري بپيچيد كه فضای کافی برای اینکه بتوانید یک انگشت زیر بازوبند قرار دهید، داشته باشد.

شرایط وضعیت معاينه شونده

- 30دقيقه قبل از اندازهگیری فشارخون از مصرف کافئین (قهوه و چاي) و الکل و مصرف محصولات دخاني خودداري كنند.

- فعاليت بدني شديد نداشته باشند، در غيراينصورت فشارخون نباید اندازهگیری شود.

- نبايد ناشتا باشند.

- قبل از اندازهگيري فشارخون مثانه آنها خالي باشد.

- به مدت 5 دقيقه قبل از اندازهگیری فشارخون استراحت کنند و صحبت نکنند.

- برای اندازهگیری فشارخون باید پاهای فرد داراي تکیه گاه باشد لذا بايد كف پا را روي زمين يا یک سطح محکم بگذارد.

- در یک وضعیت آرام و راحت بنشیند و پشت خود را تکیه دهد و دستها و پاهایش را روي هم نگذارد.

- از گفتگوهاي مهيج و شوخي با فرد معاينه شونده، بايد خودداري شود.

- در حين اندازهگيري فرد بايد آرام و بی حرکت بنشیند و ساكت باشد وگيرنده فشارخون نيز بايد ساكت باشد.

- در افراد پير فشارخون بايد در هر دو دست اندازهگيري شود. اگر فشارخون در هر دو بازو متفاوت بود، مقدار فشارخوني كه بالاتر است در نظر گرفته شود.

- در خانمهاي باردار فشارخون را در حالت نشسته اندازهگيري شود.


/ 0 نظر / 60 بازدید