افسردگی دوران بارداری

افسردگی دوران بارداری

تهیه و تنظیم: محجوبه راشکی

منابع:  1- باغبان، ایران، همکاران (1386) بررسی اثربخشی مشاوره به شیوه زوج درمانی- رفتاری برافسردگی دوران بارداری، فصلنامه بهار

2- مصلی نژاد. ل. (1383) مادرشدن و سلامت روانی ، مقاله

اگر چه غالباً بارداری به صورت دورانی لبریز از شادی و شعف به تصویر کشیده می‌شود، این امر برای همه زنان واقعیت ندارد. دست کم از هر ده زن باردار یک نفر از دوره های افسردگی رنج می برد.

 افسردگی عبارت است از احساس غم و دلسردی، ناامیدی، عدم لذت بردن، بی حوصلگی، از دست دادن علاقه که به مدت 2 هفته در اغلب ساعات روز اتفاق می افتد.

سال ها متخصصین به اشتباه معتقد بودند که هورمون های بارداری از زنان در برابر افسردگی محافظت می‌کنند و تنها پس از تولد نوزاد به خاطر اینکه میزان این هورمون ها کاهش می یابد، در برابر بیماری ها آسیب پذیرتر می شوند. آنها اکنون معتقد هستند که بالا رفتن سریع سطح هورمون ها در آغاز بارداری می‌تواند عملکرد شیمی مغز را به هم زده و به افسردگی منتهی شود افسردگی دوران بارداری گاه از همان روزهای ابتدایی بارداری آغاز می شود، اما گاهی هم از ماه سوم به بعد بروز می کند.

علائم افسردگی عبارتند از:

خستگی، خواب بیش از اندازه یا بی خوابی، گریه کردن مداوم، تند مزاجی و تحریک پذیری، احساس غم و اندوه، ناامیدی، کاهش شدید انرژی و انگیزه برای انجام امور، ولع خوردن یا بی اشتهایی شدید، کاهش تمرکز و فراموشکاری، احساس بی ارزش بودن و گناهکار بودن، گوشه گیری و قطع ارتباط با دوستان، سردرد، تنگی نفس و کلافگی.

علل افسردگی دوران بارداری عبارتنداز:  

- تاریخچه خانوادگی یا شخصی افسردگی: اگر در گذشته با افسردگی بیش از حد دست به گریبان بوده اید. (یا اگر افسردگی در خانواده شما وجود داشته است) در دوران بارداری احتمال بیشتری دارد که به افسردگی دچار شوید.

- مشکلات رابطه ای: اگر درگیرِ رابطه ای هستید که دچار مشکل شده است و به عنوان یک زوج نمی‌توانید با صحبت کردن مسائل را حل کنید به مشاور مراجعه کنید. این فکر که با ورود نوزادتان همه چیز حل می‌شود، کاملاً اشتباه است. این تازه وارد، فشاری را که به رابطه شما وارد می‌شود بیشتر خواهد کرد.      
- درمان ناباروری: اگر برای بارداری مشکل داشته اید، احتمالاً فشار روانی زیادی را متحمل شده اید. همچنین اگر شیوه های باروری متعددی را تجربه کرده اید، ممکن است هنوز هم با تأثیرات جانبی روانی ماه ها یا حتی سال ها تحت درمان بودن و انتظار اضطراب آور دست به گریبان باشید.

سابقه داشتن بارداری ناموفق: اگر در گذشته سقط جنین کرده یا نوزادی را از دست داده اید، جای تعجب نیست که نگران سلامت این بارداری باشید. همچنین اگر از دست دادن جنین به تازگی رخ داده یا در سال گذشته چندین بار سقط جنین کرده اید، ممکن است وقت کافی برای بهبودی کامل عاطفی و جسمی را نداشته‌اید. همین طور اگر تحت درمان بارداری هستید در برابر افسردگی یا اضطراب بیشتر آسیب پذیر می‌شوید.        

- مشکلات مربوط به بارداری: یک بارداری پیچیده یا با ریسک بالا می‌تواند هزینه عاطفی زیادی را در بر داشته باشد به ویژه اگر مجبور هستید هفته ها در رختخواب استراحت کرده یا آزمایش های متعدد ژنتیک را تحمل کنید (زنانی که نوزادان دو قلو باردار هستند در این دسته قرار می‌گیرند). تحمل کردن فشار ناشی از روش های دشوار همراه با نگرانی از سلامت نوزاد، کار دشواری است. همچنین اگر قادر به کار کردن نباشید یا نتوانید کارهای دیگر را که به انجامشان عادت کرده اید انجام دهید، حفظ تعادل عاطفی برایتان سخت تر می‌شود.      
- پیشامدهای استرس زای زندگی:

نگرانی های مالی؟ نقل مکان؟ تصمیم در مورد تغییر شغل؟ پس از سال ها کار کردن، برنامه ریزی نمودن برای ماندن در خانه؟

هر کدام از این نگرانی ها یا تغییرات زندگی به علاوه جدایی، مرگ یک دوست نزدیک یا یکی از اعضای خانواده و یا از دست دادن شغل، می‌تواند برای شما استرسی جدی در پی داشته باشد.

- سابقه سوء استفاده جنسی:

زنانی که مورد سوء استفاده روانی، جنسی، جسمی یا کلامی قرار گرفته اند، ممکن است اعتماد به نفس پایینی داشته باشند و احساس درماندگی یا تنهایی کنند که همه اینها خطر ابتلا به افسردگی را بالا می برد. بارداری می‌تواند خاطرات دردناک مربوط به سوء استفاده جنسی در گذشته را در حالی که آماده مادر شدن می‌شوید زنده کند. همچنین از دست دادن کنترل بر روی بدن در حال تغییرتان ممکن است همان درماندگی را که وقتی مورد سوء استفاده قرار گرفتید، در شما ایجاد کند. 

- از دیگر عوامل می توان به ازدواج ناخواسته، سن کم مادر، تنهایی، بارداری ناخواسته اشاره کرد. 

اثرات نامطلوب افسردگی دوران بارداری:

پژوهش ها نشان می دهد افسردگی مادر در دوران بارداری و پس از آن، اثرات نامطلوبی را در جنین و نوزاد ایجاد می کند که از آن جمله می توان به وزن بسیار پایین نوزاد در دوران جنینی و هنگام تولد، نارس بودن نوزاد، نقص مادرزادی، مشکلات گفتاری چون تأخیر در تکلم، لکنت زبان، ناتوانی در برقراری ارتباط با دیگران به ویژه پس از آغاز دوران مدرسه، مشکلات رفتاری، گوشه گیری، شب ادراری، کابوس های شبانه و ... اشاره کرد.

درمان افسردگی دوران بارداری:

 به تمام زنان باردار یا زنانی که قصد باردار شدن دارند پرسش‌های روتین درباره افسردگی پیش از زایمان توصیه می‌شود.

در زنانی که نتایج آزمون‌های غربالگری افسردگی آنها مثبت است یا بیمارانی که مشکوک به ابتلا به افسردگی هستند ارزیابی کامل از نظر موارد ذیل ضروری است:

مدت و شدت علایم فعلی، تاثیر آنها بر کارکرد و کیفیت زندگی بیماران، افکار یا طرح‌های بیماران درباره خود‌آسیبی یا خودکشی، سطح اضطراب، علایم سایکوتیک، حمایت‌های اجتماعی، ارتباط با همسر، نگرش درباره بارداری، تامین مالی، سابقه کاری و امنیت فرد (به عنوان مثال احتمال سوء استفاده فیزیکی).

همچنین باید از بیمار درباره نحوه تطابق وی با حوادث استرس‌زای قبلی و سابقه روانپزشکی وی (مانند دوره‌های افسردگی و طول مدت آنها، اضطراب، وسواس، اختلالات جبری، مانیا، اقدام به خودکشی یا علایم سایکوتیک و پاسخ آنها به درمان) پرس‌ و جو کرد.

- روان‌درمانی

هدف درمان شناختی- رفتاری تغییر در نگرش‌ها و رفتارهای مرتبط با افسردگی است. هدف از روان‌درمانی بین فردی بهبود در عوامل بین فردی مانند فقدان مهارت‌های اجتماعی است که با افسردگی ارتباط دارند. هم درمان شناختی- رفتاری و هم روان‌درمانی بین فردی که درباره ارتباطات و کنار آمدن با مشکلات زندگی می باشد، زنان باردار را از لحاظ عاطفی حمایت کرده و در حل مشکلات و تعیین هدف کمک می کند.  شرکت در جلسات 1 ساعته هفتگی که به مدت 12-6 هفته انجام می‌شوند در درمان افسردگی موثر نشان داده شده‌اند.

- نور درمانی:

در نور درمانی از مقادیر منظم نور روشن استفاده می کنند (نور با طیف کامل که نور ماوراء بنفش جزء آن هست مورد استفاده قرار نمی گیرد). در این روش درمانی شخصی که باید درمان شود معمولا در مقابل لامپ فلورسنت با شدت نور بسیار بالا می نشیند که به طور معمول یک تا دو ساعت در صبح انجام می شود. عوارض احتمالی این روش درمانی شامل خستگی چشم، سردرد، احساس عصبانیت، مشکل به خواب رفتن می باشند البته وقتی که نوردرمانی در ساعات غیر از صبح انجام شود.

- دارو درمانی:                                                                                                                                                فلوکستین یا پروزاک یک داروی ضدافسردگی مهارکننده باز جذب سروتونین (SSRI) است. سروتونین ماده‌ای در بدن است که کاهش آن سبب عدم تعادل روانی، علائم افسردگی، خواب‌آلودگی، نگرانی و... می‌شود. در حقیقت با مصرف پروزاک پس از تجویز پزشک، میزان این ماده در بدن افزایش یافته و سبب بهبود علائم افسردگی و می‌شود. این دارو به شکل کپسول‌های 10 و 20 میلی گرمی در بازار رایج است و برای درمان بیماری‌های افسردگی دوران بارداری توسط پزشک تجویز می‌شود.

/ 0 نظر / 26 بازدید