برنامه مادران در منطقه سیستان در سال 94

برنامه مادران در منطقه سیستان در سال 94

نویسنده : راضیه کیخا مقدم

 اداره مادران دفتر سلامت خانواده و جمعیت وزارت بهداشت متولی کاهش بار بیماریهای ناشی از بارداری، زایمان و بعد از زایمان در مادران و نوزادان (تا10 روز اول تولد) در راستای تعهدات ملی و بین المللی و با توجه به ارزشهای سازمانی است. وجه تمایز این اداره با دیگر بخشهای ارائه خدمت در مسئولیت آن برای سیاستگذاری کلان در ارتقاء سلامت مادران و پاسخگویی به تغییرات ناشی از اعمال این سیاستها است. گروه هدف این اداره زنان خواهان بارداری، زنان باردار، زنان در حین زایمان و تا 42 روز بعد از زایمان و نوزادان تا 10 روز اول تولد هستند.

بر این اساس دیدگاه برنامه بر این است که باید هر مادری با هر وضعیتی از تندرستی، در هر زمانی از بارداری، حین زایمان و پس از زایمان (تا شش هفته)، به مراکز ارائه دهنده خدمات در هر کجای نظام شبکه مراجعه نماید، خدمات اثر بخش و کارآمد را دریافت کند.

هدفهای برنامه کشوری مراقبت از مادران

هدف کلی:ارتقاء سطح سلامت مادران و ترویج مادری سالم

هدفهای اختصاصی:

- کاهش میزان مرگ ومیر ناشی از بارداری و زایمان و پس از آن

- کاهش­میزان مرگ ومیر حول وحوش تولد(Perinatalmortality)

- کاهش میزان بیماری و معلولیتهای ناشی از بارداری و زایمان و پس از آن

راهکارهای برنامه

- طراحی و اصلاح برنامه کشوری مراقبت از مادران

- حمایت و نظارت بر اجرای برنامه کشوری جهت افزایش پوشش مراقبتهای بارداری وپس از زایمان 

 - افزایش پوشش زایمان ایمن

- تامین و بهبود کیفیت مراقبتهای مادران

فعالیت های برنامه مطابق با راهکارها

- ارائه خدمات مراقبتی در مراکز خدمات جامع سلامت،پایگاه های بهداشتی و خانه های بهداشت مطابق پروتکل های استاندارد ارائه خدمات

- تدارک وتخصیص منابع مورد نیاز جهت ارائه خدمات

- آموزش وبازآموزی کارکنان

- آموزش عمومی جامعه درباره مراقبت های بارداری،زایمان و پس از زایمان

- اجازه فعالیت به بخش خصوصی درزمینه ارائه مراقبت های مادران

- فراهم کردن محل امن و فرد دوره دیده جهت انجام زایمان

- مرور و بروزدرآوردن استانداردهای خدمات در کلیه سطوح

- اجرای نظام پایش و ارزشیابی برای کلیه سطوح ارائه خدمت و پشتیبانی

- نظارت بر واحد های ارائه خدمت

- هماهنگی با مراکز زایمانی جهت تضمین و بهبود کیفیت خدمات بهداشتی

- استقرار نظام مراقبت مرگ مادر

دستاورد های کلی

تهیه پروتکل های استاندارد ارائه خدمات در سطح اول ودوم شامل:

- اجرای نظام مراقبت مرگ مادری  

- اقدام جهت تربیت عامل زایمان در روستاهای محروم کشور 

- طراحی نظام پایش وارزشیابی

- اقدام جهت راه اندازی بیمارستان های دوستدار مادر

برنامه سلامت مادران در حوزه معاونت بهداشتی زابل

در سال های اولیه استقرار نظام بهداشت و درمان در کشور، سلامت مادران به عنوان یک گروه آسیب پذیر، مورد توجه جدی سیاستگذاران نظام سلامت قرار گرفت. در آن سال ها افزایش دسترسی به مراقبت هایپیش از بارداری، بارداری، زایمان و پس از زایمان، به عنوان اولویت مد نظر قرار گرفت و بتدریج با توسعه شبکه بهداشت و درمان کشور، این امر میسر گردید.  

برنامه مراقبت های ادغام یافته سلامت مادران از سال 1386 بدنبال برگزاری کارگاه های کشوری و استانی و نیز کارگاه های شهرستانی، در سراسر کشور و دانشگاه علوم پزشکی زابل با اهداف زیر به اجرا درآمد:

هدف کلی:تامین سلامت مادران در جهت کاهش مرگ و میر مادران در اثر عوارض بارداری و زایمان

اهداف اختصاصی :

- ارتقای مهارت های کارکنان ارائه دهنده خدمت

- بهبود سیستم ارجاع و پسخوراند

- افزایش پوشش و بهبود کیفیت مراقبتهای پیش از بارداری و پیشگیری از وقوع  بارداریهای در معرض خطر

- کاهشمرگ و میر مادران در اثر عوارض ناشی از حوادث،خونریزی ومسمومیت های بارداری                                                                                                   

- کاهش درصد زایمان غیر بهداشتی

- کاهش میزان سزارین

 گروه هدف:

- زنان همسر دار 15 تا 49 ساله در انتظار بارداری          

- مادران باردار و زایمان کرده تا 60 روز پس از زایمان

محل اجرای برنامه:کلیه خانه های بهداشت، پایگاه ها و مراکز خدمات جامع سلامتشهری و روستایی

گروه ارائه دهنده خدمت:بهورزان، کاردان ها و کارشناسان بهداشت خانواده، ماماها و پزشکان

نحوه اجرای برنامه:

مراقبت های گروه هدف در سه دوره زمانی پیش از بارداری، بارداری و پس از زایمان در تمام سطوح براساس کتابچه سلامت مادران(ویژه بهورزان) و بوکلت چارت مراقبت های ادغام یافته سلامت مادران (ویژه کاردان و کارشناس بهداشت خانواده و ویژه پزشک و ماما)، با استفاده از فرم های مراقبتی پیش از بارداری، بارداری و پس از زایمان، فرم های ارجاع و پسخوراند، در صورت نیاز به ارجاع به سطوح بالاتر،دفترچه مراقبت مادر و نوزاد ودفتر مراقبت ممتد مادران در واحد های تابعه انجام می گیرد.

کمیته دانشگاهی کاهش مرگ و میر مادران و نوزادان از سال 1374 به منظور شناخت عوامل موثر در مرگ و میر مادران و نوزادان و طراحی مداخلات مناسب انجام به کار نمود.بدین ترتیب که بلافاصله پس از اطلاع از وقوع مرگ مادر و گزارش فوری به مرکز بهداشت و شبکه بهداشت و درمان پس از انجام پرسشگری لازم توسط افراد تعیین شده،کمیته شهرستانی و دانشگاهی برگزار و پس از بررسی علل موثر، مداخلات لازم جهت جلوگیری از وقوع مرگهای مشابه و پیشنهاد راهکارهای مناسب توسط اعضاء کمیته تدوین و به سطوح پایین برای پیگیری مداخلات در مراکز و خانه های بهداشت جهت بهبود عملکرد ابلاغ می شود.

از دیگر کارهای شاخص این برنامه در جهت افزایش زایمان ایمن اقدام جهت تربیت عامل زایمان در روستاهای صعب العبور منطقه می باشد.

همچنین وجود واحدهای تسهیلات زایمانی در شهرستانهای تابعه از دیگر امکانات موجود جهت افزایش دسترسی مردم به امکانات اولیه زایمان طبیعی و افزایش زایمان بهداشتی منطقه می باشد.

طبق گزارشهای دریافت شده درسال 1394از دفاتر مراقبت ممتد مادران در کل مراکز بهداشتی درمانی شهری و روستایی و خانه های بهداشت سیستان،از 10052 مادر زایمان کرده که جهت مراقبتهای دوران بارداری مراجعه نموده اند:

- تعداد 9965 نفر از این مادران در بارداری و تعداد87 نفر پس از زایمان، جهت تشکیل پرونده و دریافت اولین مراقبت به یکی از واحدهای بهداشتی مراجعه نموده اند.

لازم به یادآوری است که آمار ذکر شده مربوط به کلیه مراقبتهای شهر و روستا می باشد و کلیه زنان باردار ساکن روستا بدلیل فعال بودن مراقبتها شناسایی و تحت مراقبت قرار گرفته اند اما بدلیل فعال نبودن پیگیریها در مراکز شهری تنها، زنان بارداری که خود مراجعه نموده اند خدمات دریافت کرده و آمار دقیقی از کل زنان باردار شهری در سال گذشته در دسترس نمی باشد.

- از این تعداد، 137 مورد(1.4 درصد) سقط/حاملگی خارج رحمی در دفاتر مراقبت ممتد ثبت شده است.

- طبق اطلاعات جمع آوری شده 32.5 درصد مادران زایمان کرده برای مراقبت پیش از بارداری به واحدهای بهداشتی مراجعه کرده اند که حدود 18.3 درصد از آنها آزمایشهای ذکر شده در بسته خدمت را نیز انجام داده اند.

- 5 درصد از این زنان، بارداری زیر 18 سال و 16.7 درصد آنها بارداری بالای 35 سال داشته اند.

- فاصله بارداری تا زایمان قبلی کمتر از 3 سال حدود 23.7 درصد بوده و بارداری پنجم و بالاتر 16.5 درصد.

- نمایه توده بدنی 6 درصد از مادران کمتر از 18.5 و 6.3 درصد بیش از 30 می باشد.

- سابقه یا ابتلاء فعلی به حداقل یکی از بیماریهای قلبی/فشارخون بالا 2.6 درصد، دیابت 2 درصد، هپاتیت/ایدز 1.1 درصد می باشد که احتمال عدم شناسایی عوارض فوق در مادران را نیز باید مدنظر قرار داد.

- 75.5 درصد از مادران حداقل 6 بار در دوران بارداری خود مراقبت شده اند.این شاخص در روستا حدود نزدیک به 100 درصد می باشد اما متاسفانه در مراکز شهری بدلیل عدم مراجعه مادران به این مراکز دلیل پایین آمدن شاخص می باشد.

- درصد مادران شرکت کننده در کلاس آمادگی برای زایمان بدلیل اینکه این برنامه جهت مادران ساکن شهرهای زابل، زهک و هیرمند اجرا می شود، شاخص تنها جهت مادران زایمان کرده در مراکز شهری حدود 10 درصد می باشد.

- 23.3 درصد از زایمانها به روش سزارین بوده است که در مقایسه با میانگین کشور (44 درصد) در سطح بسیار خوبی هستیم بطوریکه در صدر دانشگاههایی که کمترین درصد سزارین را دارند قرار داریم.

- 3.7 درصد زایمانها در واحدهای تسهیلات زایمانی انجام و حدود 98.8 کل زایمانهای ثبت شده توسط پزشک و ماما انجام گرفته است.

- محل زایمان 98.9 درصد افراد، بهداشتی بوده است که یکی از اهداف مهم برنامه سلامت مادران می باشد.

- پوشش مراقبت بار اول، دوم و سوم پس از زایمان به ترتیب 97.3، 71، 66.5 درصد می باشد.پوشش حداقل دوبار مراقبت پس از زایمان حدود 83.2 درصد می باشد.

- و حدود 1.4 درصد مادران نیز زایمان زودرس داشته اندیعنی زایمان زیر 37 هفته اتفاق افتاده است.

/ 0 نظر / 36 بازدید