مصرف مواد محرک و اثرات آنها

مصرف مواد محرک و اثرات آنها

مهناز خیراندیش،کارشناس بهداشت روان مرکز خدمات جامع سلامت امام رضا (ع)، کارشناس ارشد روانشناسی بالینی

منبع: راهنمای درمان سوء مصرف مواد محرک بر اساس الگوی تغییر یافته ماتریکس، آذرخش مکری، انتشارات برگ سپید، تهران، 1392

مواد محرک دسته ای از مواد روان گردان هستند که امروزه به طور گسترده مورد مصرف قرار می گیرند. وجه مشترک مواد محرک در این است که لااقل در ابتدای دوره ی مصرف، باعث افزایش کارکرد سیستم اعصاب مرکزی شده و انرژی، خلق و روحیه را بالا می برند.

کافئین، نیکوتین، کوکایین و آمفتامین ها در زمره مواد محرک طبقه بندی می شوند. برخی محرک ها اثر ملایمی دارند و به ندرت باعث وابستگی می شوند. برخی نیز به شدت تاثیر گذار بوده و مصرف چند بار آنها با عوارض شدیدی همراه است.

مواد محرک موجود در بازار ایران که به نام شیشه معروف شده است، به طور عمده از مت آمفتامین تشکیل می شوند. البته از جایی که تولید هیچ یک از این مواد توسط آزمایشگاه های معتبر با کنترل کیفی محصول نهایی صورت نمی گیرد، علاوه بر مت آمفتامین، به احتمال زیاد شیشه موجود در بازار حاوی ترکیبات دیگری به ویژه آمفتامین و متیلن دی اکسی آمفتامین و ترکیبات مشابه نیز می باشد. این آمفتامین ها اکثرا در آزمایشگاه های زیر زمینی که به آشپز خانه نیز معروفند از افدرین و پسودافدرین سنتز می شوند.

شیشه در ایران به شیوه های تدخینی و تزریقی مورد استفاده قرار می گیرد. البته در عده معدودی به صورت استنشاقی (دماغی) یا خوراکی مصرف می شود. سرعت اثر شیشه در دوره ی اول یعنی تزریق و تدخین بیشتر است و علاوه بر مجموعه حالات سر خوشی و افزایش خلق و انرژی با لذت شدید و گذرا همراه است.

اثرات کوتاه مدت مصرف مواد محرک(مت آمفتامین):

- افزایش هوشیاری، انرژی و اعتماد به نفس

- احساس سلامت و سرحالی، نشئگی و سرخوشی وافر

- احساس کفایت و توانمندی در انجام امور

- کاهش نیاز به خواب، نیاز به غذا و اشتها

- کاهش مهارها و افکار منفی و بازذارنده

- افزایش میل جنسی و لذت فعالیت های جنسی

- ایجاد حس معاشرت پذیری و برون گرایی

به ویژه در هفته های اول مصرف، حالات فوق برجسته بوده و انگیزه عمده بیماران به استمرار تلقی می شوند. در این دوره با هر بار مصرف مت آمفتامین این حالات خوشایند حدود 8 تا 12 ساعت استمرار دارند. علاوه بر مجموعه فوق، مصرف تدخینی و تزریقی مت آمفتامین با بروز حالات گذرا ولی شدیدا لذت بخشی نیز توام است که معمولا چند دقیقه به طول انجامیده و از آن به عنوان راش یاد می گردد. مصرف کنندگان این حالت را لذتی شدید،گذرا و ناگهانی توصیف     می کنند که به نوعی به یک ارضاء جنسی یا ارگاسم شدید شبیه بوده و در جریان آن تا چند لحظه تیرگی شعور و احساس خلسه نیز ممکن است بروز نماید. در این حالت معمولا وقایع اطراف به دقت ثبت شده و ممکن است شخص مصرف کننده، سال ها وقایع و جزییات محیط را به یاد می آورد.

حالات بدنی و فیزیولوژیک در مصرف کنندگان مواد محرک:

- افزایش ضربان قلب و تاکی کاردی و حس طپش قلب

- بالا رفتن فشار خون

- گشادی مردمک

- عرق ریزش، خشکی دهان و  لرزش اندام ها

- افزایش دمای بدن، گرم و سرد شدن انتهای اندام ها

- افزایش تنفس

در جریان تغییرات فیزیولوژیک فوق امکان بروز آسیب هایبدنی و عضوی به ویژه در افراد مسن تر یا دارای بیماری های زمینه ای وجود دارد و برخی مصرف کنندگان دچار ضایعات قلبی – عروقی، مغزی یا آسیب های ناشی از فشار خون بالا یا از دست دادن مایعات بدن      می شوند. ضمنا انقباض عروقی و مویرگی ناشی از اثرات سمپاتیکی مصرف مواد محرک با فرایند خون رسانی بافتی تداخل ایجاد کرده و التیام زخم ها را به تاخیر می اندازد. به همین دلیل عدم بهبودی محل های تزریقی و زخم های پوستی به ویژه در انتهای اندام ها شایع بوده و بیماران را آزار می دهد. مصرف سنگین و دراز مدت مواد محرک باعث بروز علائم عدیده روانی و رفتاری می گردد.

علائم شایع مصرف طولانی مدت (معمولا بالای سه ماه) مت آمفتامین:

- تحمل به اثرات خوشایند و احساس سر خوشی

- احساس اجبار به مصرف

- وسوسه شدید و آزار دهنده

- بروز حالات و رویه ای تکانه ای

- رفتار های اجبار گونه و تکراری

- افت کارکرد وبی تفاوتی به محیط و اطرافیان

- افسردگی

- مشکلات شناختی

- پرخاشگری، خشونت، سوء ظن و بدبینی

- پسیکوز(جنون )

- خاطره و یاد مصرف های اول

مجموعه علائم فوق، بخشی از عوارض مصرف دراز مدت و سنگین مواد محرک است. عوارضی که برای بیمار و خانواده وی مسئله آفرین شده و او را در جست و جوی  درمان راهی مراکز درمانی می کند.

 

/ 0 نظر / 68 بازدید