بیماری های غیر واگیر

بیماری های غیر واگیر

مجتبی کندری ،کارشناس آموزش و ارتقا سلامت، معاونت بهداشتی، معصومه رهدار، کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی، بیمارستان امیرالمومنین علی (ع) 

منبع: کمیته ملی پیشگیری و کنترل بیمارهای غیر واگیردار، سند ملی پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط در جمهوری اسلامی ایران در بازه زمان 1394 تا 1404؛ ایران؛ تهران، 1394

1. نگاهی به وضعیت بیماری های غیرواگیر در جهان

بیماری های غیرواگیر (NCDs) که همچنین به عنوان بیماری های مزمن نیز شــناخته می شــوند، از فردی به فرد دیگر منتقل نمی شــوند. این بیماری ها مدت زمان طولانی ادامه می یابند و عموما دارای پیشرفت کند هستند. چهار نوع اصلی از بیماریهای غیرواگیر عبارتند از "بیماری های قلبی- عروقی" مانند حملات قلبی و ســکته مغزی، "ســرطان ها"، "بیماری های مزمن تنفســی" مانند بیماری های مزمن انســداد ریوی و آسم و "دیابت".

بیماری های غیرواگیر در حال حاضر به شکلی نامتناســب کشورهای کم درآمد و با درآمد متوسط را تحت تاثیر قرار   داده اند و نزدیک به سه چهارم از مرگ های ناشی از بیماری های غیرواگیر (28 میلیون مرگ) در این کشورها رخ می دهد.

 میزان مرگ و میر در اثر دیابت در جهان الگویی وابسته به سطح درآمد کشورها را دنبال می کند. با توجه به شــواهد موجود شــاید بتوان الگویی منطقه ای برای مرگ و میر در اثر بیماری ایســکمیک قلب در جهان متصور شــد، بدین صورت که قاره آفریقا دارای کمترین میزان، آمریکا دارای نرخ متوســط و کشورهای اروپایی دارای بیشترین نرخ مرگ ومیر در اثر این بیماری در جهان هستند.

بر این اســاس میزان مرگ و میر در اثر ســکته مغزی در امریکای شمالی، اروپای غربی و استرالیا کمتر از سایر کشورها اســت. این در حالی است که کشورهای اروپای شرقی و مرکزی بیشترین نرخ مرگ و میر در اثر این بیماری را به خود اختصاص می دهند. در این بین کشــورهای آفریقایی و خاور میانه پایین ترین میزان مرگ و میر بر اثر سرطان را نسبت به سایر مناطق دنیا در اختیار دارند.

2. چه کسی در معرض ابتلا به چنین بیماری هایی قرار دارد؟

همه گروه های سنی و همه مناطق تحت تاثیر بیماری های غیرواگیر قرار دارند. بیماری های غیرواگیر اغلب با گروه های سنی مسن تر در ارتباط هستند، اما شواهد نشان می دهد که 16 میلیون از تمام مرگ و میرهای نسبت داده شده به بیماری های غیرواگیر (NCDs) قبل از سن 70 سالگی رخ می دهند. از میان این مرگ های "زودرس"، 82 ٪ در کشورهای با درآمد کم و متوســط رخ داده اســت. کودکان، بزرگسالان و سالمندان همه در برابر عوامل خطری که باعث بروز بیماری های غیرواگیر می شــوند آسیب پذیر هستند، که این خطرات می تواند یا از طریق رژیم غذایی ناسالم، عدم فعالیت بدنی و قرار گرفتن در معرض دود سیگار به وجود آیند و یا ناشی از اثرات سو مصرف الکل باشند.

این بیماری ها بوسیله نیروها و عواملی ایجاد می شوند که عبارتند از افزایش سن، گسترش برنامه ریزی نشده و سریع شهرنشینی و  جهان شمول شدن شیوه های زندگی ناسالم. به عنوان مثال، جهان شمول شدن شیوه های زندگی ناسالم، مانند رژیم غذایی ناسالم، ممکن است در افراد به شکل فشار خون، افزایش قند خون، افزایش چربی خون و چاقی خود را نشان دهد. این موارد تحت عنوان "عوامل خطر میانی" نامیده می شوند که می توانند به بیماری های قلبی-عروقی، که جز بیماری های غیرواگیر هستند، منجر شوند.

3. عوامل خطر

3- 1 عوامل خطر رفتاری قابل تغییر

- همانطور که پیشتر نیز اشاره شد مصرف دخانیات، عدم فعالیت بدنی، رژیم غذایی ناسالم و مصرف الکل خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر را افزایش می دهد. تنباکو به عنوان عامل حدود 6 میلیون مرگ در هر سال محسوب می شود (از جمله موارد ناشی از اثرات قرار گرفتن در معرض دود دست دوم)، و پیش بینی می شود این میزان به 8 میلیون مرگ در سال 2030 افزایش یابد.

- حدود 2.3 میلیون مرگ سالانه را می توان به فعالیت بدنی ناکافی نسبت داد.

- بیش از نیمی از 3.3 میلیون مرگ سالانه ناشی از نوشیدن مضر مشروبات جز بیماریهای غیرواگیر محسوب می شوند.

- در سال 2010، تعداد7.1 میلیون مرگ ومیر سالانه ناشی از عوامل قلبی- عروقی به مصرف نمک/سدیم بیش از حد نسبت داده شده است.

3-2.عوامل خطر متابولیک/فیزیولوژیک

این رفتارها منجر به چهار تغییر کلیدی متابولیک/فیزیولوژیک می شوند که خطر ابتلا به بیماری های غیرواگیر را افزایش می دهند:

فشار خون بالا، اضافه وزن/چاقی، قند خون (سطوح بالا از قند خون) و چربی بالا (سطوح بالا از چربی در خون).

از نظر مرگ و میرهای نسبت داده شده، عمده ترین عامل خطر متابولیک در سطح جهان فشار خون است که 18٪ از مرگ و میرهای جهانی به آن نســبت داده می شوند و پس از آن اضافه وزن و چاقی و قند خون بالا قرار دارند. کشورهای با درآمد کم و متوسط شاهد سریع ترین میزان افزایش در تعداد کودکان مبتلا به اضافه وزن هستند.

4 . پیشگیری و کنترل بیماریهای غیرواگیر

برای کاهش تاثیر بیماری های غیرواگیر بر افراد و جامعه یک رویکرد جامع مورد نیاز اســت که تمامی بخش ها، از جمله بهداشت، امور مالی، امور خارجه، آموزش و پرورش، کشاورزی، برنامه ریزی و دیگر بخش ها را ملزم ســازد تا برای کاهش خطرات مرتبط بــا بیماری های غیرواگیر با یکدگیر همکاری کنند و همچنین مداخلات مربوط به پیشگیری و کنترل بیماری ها را ترویج نمایند.

یک شیوه مهم برای کاهش بیماری های غیرواگیر این است که روی کاهش عوامل خطر این بیماری ها تمرکز شود. راه حل های کم هزینه ای وجود دارند که جهت کاهش عوامل خطر مشترک قابل تغییر (به طور عمده مصرف دخانیات، رژیم غذایی ناسالم، عدم فعالیت بدنی و سوء مصرف الکل) و نیز جهت به تصویر کشیدن اپیدمی های بیماری های غیرواگیر و عوامل خطر مرتبط با آنها استفاده می شوند.

راه حل دیگر برای کاهش بیماری های غیرواگیر، اســتفاده از مداخلات اساسی و با تاثیر بالا برای بیماری های غیرواگیر است که می توان آنها را از طریق رویکرد مراقبت های بهداشتی اولیه ارائه داده تا بدین وسیله تشــخیص زودرس و درمان به موقع بیماریها تقویت گردد. شواهد نشان می دهد که چنین مداخلاتی همانند یک سرمایه گذاری اقتصادی بسیار عالی عمل می کنند چرا که اگر این مداخلات سریعا برای بیماران اجرا شـوند، می توانند نیاز به درمان های پر هزینه تر را کاهش دهند. این اقدامات را میتوان در سطوح مختلفی از منابع اجرا کرد. بیشترین تاثیر را می توان با ایجاد سیاست های جامعه ســالم بدست آورد که این سیاست ها به ترویج پیشگیری و کنترل بیماری های غیرواگیر می پردازند و به منظور رسیدگی به نیازهای افراد مبتلا به اینگونه بیماریها، سیستم های بهداشتی را جهت دهی مجدد می نمایند.

 

 

/ 0 نظر / 22 بازدید