تشکیل گروه‌های خودیار

تشکیل گروه‌های خودیار

مجتبی کندری کارشناس آموزش و ارتقای سلامت معاونت بهداشتی، معصومه رهدار کارشناس ارشد کتابداری واطلاع رسانی پزشکی بیمارستان امیرالمومنین (ع)

منبع : دستورعمل اجرایی تشکیل گروه خودیار،وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی،معاونت بهداشت، دفترآموزش وارتقای سلامت،پاییز 1394 ،

بسیاری ازروش‌های تقویت خودمراقبتی(مدل‌سازی،نقش بازی،بحث گروهی متمرکز)درتعامل گروهی انجام می­شود.لذابرنامه‌های خوب خودمراقبتی معمولاًیک جزءتعامل گروهی به صورت گروه خودیاری،حمایت و آموزشی دارند. به همین جهت حمایت ازتشکیل گروه‌های خودیاری ازرویکردهای برنامه خودمراقبتی است.

اغلب اظهارشده است که خودیاری جزیی ازاستراتژی PHCاست که تمرکزآن بر"سلامت مردم دردستان مردم" است.نقطه قوت این استراتژی می‌تواندجهت‌گیری آن به سمت اقدام وپیشرفت باشد.اعضای این گروه‌هاهمزمان،دهنده وگیرندۀکمک هستندواین که بوروکراسی وتخصص رایج درسازمان­های معمول در آن‌هاوجودندارد. در گروه‌های خودیارمردم خواهندآموخت که درنقش ارایه دهندگان خدمات سلامت درسیستم عمل کنند.یکی ازنکات اساسی درخودیاری این است که فقط کسانی که یک مشکل راتجربه کرده‌اند،می‌توانندآنرادرک کنند.

گروه‌های خودیارعبارت‌اندازگروه‌های باز،خودگردان وکوچکی که به فواصل منظمی یکدیگرراملاقات می‌کنندوفعالیت اصلی آن‌هاکمک دوجانبه است.کمک دوجانبه دراینجابه‌صورت شکلی ازحمایت اجتماعی درنظرگرفته می‌شودکه ازکمک عملی وروان‌شناختی بین افراددارای یک مشکل مشترک یاموضوعی که آن‌هارابه شکلی برابربه هم پیوندمی‌دهد،تشکیل‌شده است.این فرم روی حمایت عاطفی ازطریق به اشتراک گذاشتن تجربیات،اطلاعات وراه‌های مقابله بادیگرافرادتمرکزدارد. گروه‌های خودیارکه به‌عنوان گروه‌های حمایت دوجانبه نیزنامیده می‌شوند،ازسایرانواع برنامه‌هاقابل‌تمایزندچراکه این گروه‌هابه‌وسیله اعضای گروه اداره می‌شوندوهیچ هدایت‌کننده متخصصی ندارند.متخصصین ممکن است بنابه تقاضاوتأییدافرادگروه درجلسات شرکت کنندولی آن‌هاصرفاًدرنقش فرعی ومشاورباقی می‌مانند.گروه­های خودیارعمدتاًبه‌صورت چهره به چهره ملاقات می­کنندالبته امروزه گروه­های خودیارزیادی نیزازطریق کامپیوترتشکیل‌شده است. گروه‌های خودیاراینترنتی شبکه‌های الکترونیکی هستندکه افرادراقادرمی‌سازندباسایرکسانی که همان مشکل را دارند،گفتگونموده،اطلاعات جمع کرده وبه یکدیگرازطریق گفتگوی الکترونیک کمک دوجانبه ارایه دهند.ارتباط ازطریق کامپیوترمی‌تواندبرای کسانی که درگروه­هااحساس فشارمی­کنندیاکسانی که بسیاردورازمحل تشکیل ملاقات گروه زندگی می­کنندویاخروج ازخانه برایشان مشکل است،مناسب باشد.

مزایای گروه‌های خودیار برای اعضای خود عبارت‌اند از:

- یادگیری اطلاعات و استراتژی‌های جدید برای مقابله با مشکلات

- اطمینان یافتن مجدد و حمایت از دیگران با تجربیات زندگی مشابه

- توسعه دادن بینش‌های شخصی و دستیابی به رشد شخصی

- فراگیری بهتر ابراز احساسات وحساسیت بیشتر داشتن نسبت به احساسات دیگران

- احساس قدرت و اعتمادبه‌نفس بیشتر در مقابله با چالش‌ها

- توسعه دادن یک ارتباط با جامعه، همانندسازی شخصی با یک گروه اجتماعی و انزوای شخصی کمتر

- به‌عنوان یک منبع برای سازمان ارائه خدمت می‌کند و سازمان را با یک شبکه انتشار اطلاعات و منابع تأمین می‌کند

عضویت در گروه‌های خودیار

برای عضویت در گروه های خودیار ابتدا باید در پرتال ملی خودمراقبتی به‌عنوان سفیر سلامت عضو شد.فراخوان عضویت در گروه‌های خودیار توسط پرتال ملی خودمراقبتی برای سفیران سلامت ارسال می‌شود. برای عضویت در گروه های خودیار حقیقی لازم است که به مراقب سلامت خانواده خود مراجعه نموده و در گروه‌های خودیار موجود ثبت‌نام کنید. برای عضویت در گروه‌های خودیار مجازی می‌بایست به صفحه گروه‌های خودیار پرتال ملی خودمراقبتی واردشده و در گروه‌های خودیار موردنظر ثبت‌نام کنید.

استانداردهای تشکیل گروه‌های خودیار

یک گروه خودیار متشکل از 5-15 نفر و به‌طور معمول10-12 نفر است. اداره آن به روش بحث گروهی متمرکز (FGD) است. هدایت جلسه توسط رهبر غیرمتخصص (فردی که به موفقیت‌هایی در زمینه مشکل مورد بحث دست‌یافته و دارای مهارت‌های تسهیل گری نیز است) انجام می‌گیرد. مراقب سلامت خانواده به‌عنوان تسهیل گر در بعضی از جلسات شرکت می‌کند.

نقش‌ها در گروه خودیار:

- تسهیل گر: مراقب سلامت خانواده/ بهورز نقش تسهیل گر را دارند

- رهبر گروه: رهبر گروه فردی از اعضا گروه خودیار است

- عضو گروه: عضوی از اعضای گروه (5-15 نفر و به‌طور معمول 10-12 نفر) است.

مراقب سلامت خانواده/ بهورز(تسهیل گر)، رهبر گروه و اعضای گروه باید به موارد زیر پایبند باشند:

- ارائه اطلاعات دقیق ومناسب

- توانمندسازی اعضای گروه

- یک جامعه مثبت را به نمایش گذارند

- ارائه بازخورد به مراقب سلامت خانواده

- پاسخگو بودن نسبت به نیازهای گروه

- پایبند بودن به دستورالعمل‌های وزارت بهداشت

گروه‌های خودیار داوطلبانه و رایگان هستند.

اگر یک گروه خودیار ازاعضا درخواست کمک برای تأمین هزینه‌های جزئی را کند، این کمک‌هانباید اجباری باشد.

گروه خودیار ممکن است از مشارکتافرادی که رفتارشان مخل روند گروه است جلوگیری کنند.گروه خودیار حق دارند از ورود هرکسی که مصرانه رفتارهایی را به نمایش می‌گذارد که مخل جلسات گروه است جلوگیری کنند، کسانی که اعضای دیگر رامورد آزار و اذیت قرار می‌دهندو یا از راه‌های دیگر موجب به خطر افتادن اعضای گروه و یا روند جلسه می‌شوند.عضو مخل گروه می‌تواند در گروه‌های خودیار بسیار مخرب باشد، باعث صدمه زدن به افراد و کل گروه باشد. همچنین این احتمال وجود دارد که ممکن است این فرد قادر به نفع بردن از ادامه حضوردر گروه نباشد و رهبر گروه با مشارکت مراقبسلامت خانواده/ بهورز ممکن است تصمیم بگیرند که فرد مخل، گروه را ترک کند.

گروه‌های خودیارحق انتخاب موضوعات بحث و سخنرانان برای جلسات را دارند و مسئولیتبه حداقل رساندن خطر برای اعضای گروه را دارند.

درگروه‌های خودیار شرکت‌کنندگان جلسات باید برنامه‌ریزی گروه و همچنین سخنرانان و موضوعات بحث را به‌خوبی انتخاب کنند.درصورتی‌که تعداد گروه‌های خودیار زیاد باشد، اغلب برای مراقب سلامت خانواده غیرعملی است که از تمام اطلاعات منتشر در جلسات گروه آگاهی پیدا کنند.

رهبران گروه خودیار مسئولیت به حداقل رساندن خطر برای اعضایگروه و سازمان را دارند.دستور جلسات ملاقات نباید با رسالت، یا اصول اخلاقی در تضاد باشد. مطابق با اصول اخلاقی، هیچ‌کدام از کارکنان و یا داوطلب نباید برای رسیدن به اهداف شخصی از یک گروه خودیار استفاده کنند.

در صورتی که دستور جلسات یک گروه خودیار خاصی به‌طور منظم و مداوم نشان‌دهنده خارج شدن فعالیت گروه از رسالت و مأموریت آناست، مراقب سلامت خانواده/ بهورز با تأمین نظر گروه مدیریت مستقر درمرکز بهداشت استان این فرصت را دارد گروه را منحل کند.

ارتباطمؤسسات و سازمان‌های دیگربا گروه خودیارازطریقمراقب سلامت خانواده / بهورز مدیریتمی‌شود.

این مسئولیت مراقبسلامتخانواده/ بهورزاست که به نمایندگان مؤسسات و سازمان‌ها توضیح دهد که به‌طور مستقیم با گروه‌های خودیار تماس نگیرند و حمایت نکنند. روابط با گروه‌های خودیار از طریق مراقبسلامتخانواده/ بهورز اداره می‌شود

گروه‌های خودیار مطابق باسیاست‌های وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی عمل می‌کنند. سیاست‌هاعبارت‌اند از:

A.      رازداری

B.      اصول اخلاقی

C.      دسترسی

D.      عدمتبعیض

E.       مشاورهپزشکیارائه نمی‌شود

F.       اقلام دارویی و پزشکی به اشتراک گذاشته نمی‌شود

G.     تأکید برزندگی

H.      الزام به‌صرف نظرازبرخی فعالیت‌های گروه

افرادی که به‌عنوان رهبران گروه خودیار خدمت می‌کنند برای اینکه یک گروه خودیار را به‌طور مؤثر سازمان‌دهی و هدایت کننددارای مهارت‌ها و ویژگی‌هایی هستند. اینمهارت‌ها وویژگی‌ها شامل:

- تمایل به حفظ رابطه کاری نزدیک بامراقب سلامت خانواده/ بهورز

- قابلیت کارکردن با حداقل نظارت مراقب سلامت خانواده/ بهورز

- شخصیت جذاب، همدل و خوشامدگو

- مشارکت درفعالیت‌های آموزشی به‌صورت ممتد

- تمایل به یادگیری وترویج برنامه‌ها ووقایع وزارت بهداشت درمان وآموزش پزشکی

- توانایی در زمینه ارتباطات،تسهیل گروه، سازمان و مدیریت

- تعهد به رسالت گروه خودیار وتمایل به ایجاد تغییر در زندگی کسانی که عضو گروه هستند.

- استقبال ازیادگیری ایده‌های جدید ودست یافتن به استراتژی‌های مدیریت گروه

- مانند دیگر اعضا گروه، شخصاً با موضوع گروه خودیار در ارتباط باشد.

- قابلیت توانمند کردن و ایجاد انگیزه در شرکت‌کنندگان گروه

- داشتن دانش و دسترسی به فنّاوری و تجهیزات اینترنت/ایمیل

مراقب سلامت خانواده/ بهورز شرح وظایف را برای رهبران گروه خودیار ارائه می‌کنند و رهبران بر اساسپارامترهای شرح شده کار می‌کنند .

مراقب سلامت خانواده/ بهورز باید"موافقت‌نامه‌های همکاری" که توسط رهبران و اعضا گروه امضا می‌شود را ارائه دهد چنین موافقت‌نامه‌هایی بیشترین تأثیر را زمانی دارندکه آن‌ها از این استانداردهای اولیه حمایت کنند و همکاری با رهبران گروه خودتوسعه یابد.


/ 1 نظر / 47 بازدید