اختلال دوقطبی تنظیم:شیرین شهریاری - محجوبه راشکی

اختلال دوقطبی

تنظیم:شیرین شهریاری - محجوبه راشکی

منبع:اميني همايون وهمکاران، كيفيت زندگي بيماران مبتلا به اختلال دوقطبي و برخي ويژگي هاي باليني آنها،مقاله،مجله روانپزشكي و روانشناسي باليني ايران (انديشه و رفتار)، تابستان 1392, دوره 15, شماره 2 (پياپي 57) ، از صفحه 175 تا 182.

یکی از اختلالات روانی که بیشتر در سنین نوجوانی و بزرگسالی دیده می شود، اختلال روانی دو قطبی یا افسردگی-شیدایی است که عموما افراد مبتلا از نشانه های آن بی اطلاع هستند.افراد مبتلا به این بیماری دچار تغییرات شدید خلق می شوند.

این بیماری انواع مختلفی دارد که مهمترین انواع آن اختلال دوقطبی نوع یک و اختلال دو قطبی نوع دو است. تفاوت این دو اختلال در وجود دوره شیدایی است. در نوع یک این حالت اتفاق می افتد ولی در نوع دو فرم خفیف تری از آن که نیمه شیدایی است، بروز می کند. شروع بیماری معمولاً با دوره ای از افسردگی می باشد و پس از یک یا چند دوره از افسردگی، دوره شیدایی بارز می شود. در تعداد کمتری از بیماران شروع بیماری با دوره شیدایی یا نیمه-شیدایی است.

اغلب افرادی که دچار اختلال دوقطبی هستند دو وضعیت و حال مختلف و متناوب را تجربه می کنند، یکی دوران پرانرژی و تکانش (مانیا) و دیگری دوران غم و نومیدی و از دست دادن علایق به فعالیت های مختلف (افسردگی).

این مساله در مورد کودکانی که دچار اختلال دوقطبی هستند نیزصادق است، هر چند نشانه ها و عوارض آن در کودکان ممکن است تا حدودی متفاوت باشد،برای مثال، کودکان و نوجوانان در دوران مانیایی، احتمالا بیشتر از بالغین زود رنج و تحریک پذیرمی شوند و رفتارهای تخریبی نشان می دهند تا رفتارهای شادمانه. به علاوه، کودکان بیشتر از بالغین احتمال دارد که این حالت ها را در یک زمان و به طور توام داشته باشند که به آن حالت مختلط گفته می شود.

تغییر حالت از حالت مانیایی به افسردگی در کودکان و نوجوانان به سرعت و گاهی حتی در خلال یک روز، صورتمی گیرد. در حالی که این تغییر حالت در بالغینی که دچار اختلال دوقطبی هستند معمولا در دوره های هفتگی یا ماهانه اتفاق می افتد.

علت اختلال دوقطبی 

علل دقیق اختلال دو قطبی ناشناخته است، اما عوامل متعددی در ایجاد و شکل گیری این بیماری نقش دارند که عبارتند از:

تفاوت های بیولوژیکی:محققان بر این باورند که تغییرات فیزیکی بارزی در مغز افراد مبتلا به اختلالات دو قطبی دیده شده است. تاثیر و اهمیت این تغییرات در بروز این امر هنوز نامشخص است، اما در نهایت می تواند در کشف علت دقیق این بیماری کمک کند.        

انتقال دهنده های عصبی:عدم تعادل در مواد شیمیایی مغز یا همان انتقال دهنده های عصبی نقش قابل توجهی در اختلال دو قطبی و دیگر تغییرات خلق و خوی داراست.          

هورمون ها:تغییرات هورمونی نیز ممکن است در ایجاد و یا تحریک این بیماری دخیل باشد.       

وراثت:اختلال دوقطبی در بستگان خونی (مانند خواهر و برادر و یا پدر و مادر) شایع تر است. محققان در حال تلاش برای یافتن ژن موثر در بروز این بیماری هستند.     

عوامل محیطی:استرس، تجاوز و یا تجربیات تلخ و آسیب زا در زندگی فرد ممکن است نقش مهمی در اختلال دو قطبی را بازی کند.

پزشکان به اولیایی که نشانه ها و رفتارهای مرتبط با اختلال دو قطبی را به مدت حداقل دو هفته در کودکانشان مشاهده می کنند، توصیه می کنند که حتما با پزشک متخصص مشورت کنند. البته تشخیص اختلال دوقطبی در کودکانمی تواند دشوار و بحث انگیز باشد زیرا معیار و ضابطه تشخیصی جداگانه ای برای این گونه کودکان وجود ندارد.

با وجود این، بسیاری از بالغینی که تشخیص اختلال دوقطبی برای آنان داده شده اظهار داشته اند که نشانه های بیماری از دوران کودکی در آن ها شروع شده است به علاوه، اختلال دوقطبی در کودکان معمولا به همراه اختلالات دیگری از جمله بیش فعالی بروز می کند.

علائم و نشانه های مانیا و یا هیپومانیا دراختلال دوقطبی عبارتنداز:

سرخوشی، اعتماد به نفس کاذب، قدرت قضاوت ضعیف، گفتار سریع، رفتار پرخاشگرانه، تحریک پذیری        ، افزایش فعالیت بدنی، رفتار های پرخطر، هزینه های مالی غیر معقول، افزایش تمایل جهت انجام یا رسیدن به اهداف، افزایش میل جنسی،

نیاز به خواب اندک، پریشانی زود هنگام، استفاده بی دقت و خطرناک مواد مخدر و یا الکل، غیبت مکرر در مدرسه یا محل کار، توهمات و یا فرار از واقعیت (سایکوز) و عملکرد ضعیف در محل کار یا مدرسه.

علائم ونشانه های افسردگی در اختلال دوقطبی 

علائم و نشانه های این فاز از اختلال دو قطبی نیز عبارتند از:

غمگینی، نا امیدی، افکار یا رفتار خودکشی، اضطراب

احساس گناه، مشکلات در خوابیدن، کم اشتهایی و یا افزایش اشتها، خستگی، علاقه اندک به انجام فعالیت های لذت بخش،

مشکلات در تمرکز، کج خلقی ، درد مزمن بدون علت، غیبت مکرر در مدرسه یا محل کار، عملکرد ضعیف در محل کار یا مدرسه و سایر علائم و نشانه های اختلال دوقطبی.

ایجاد تغییرات فصلی در خلق وخوی:برخی از افراد مبتلا به اختلال دو قطبی با تغییر فصل حالاتشان نیز تغییرمی کند. بسیاری از این افراد در بهار یا تابستان دچار مانیا و یا هایپو مانیا می شوند و در فصول پائیز و زمستان این حالات و خلق و خوی به افسردگی تبدیل می شود و در برخی دیگر از افراد، این چرخه معکوس است.

چرخه سریع اختلال دو قطبی: برخی از افراد مبتلا به اختلال دوقطبی از تغییرات خلقی بسیار سریعی برخوردارند.این افراد دارای چهار نوع نوسانات خلقی و یا بیشتر در طول یک سال هستند و تغییرات خلقی در آنها بسیار سریع رخ می دهد، گاهی اوقات این نوسانات در چند ساعت اتفاق می افتد.

روان پریشی (سایکوز):حملات شدید مانیا یا افسردگی در بیماران ممکن است منجر به سایکوز گردد، علائم روان پریشی (سایکوز) شامل باورهای غلط و بسیار قوی (هذیان) و شنیدن یا دیدن چیزهایی که وجود ندارد (توهم) می باشد.

روش های درمانی اختلال دوقطبی             

بیماری اختلال دو قطبی نیاز به درمان طولانی مدت دارد، حتی در طول دوره های زمانی که شما احساس بهتری دارید. درمان این بیماری معمولاً توسط یک روانپزشک ماهر هدایت می شود. درمان اولیه برای اختلال دو قطبی شامل دارو درمانی، مشاوره (روان درمانی) فرد، گروه یا خانواده، آموزش و تشکیل گروه های حمایتی می باشد.

درمان دارویی      

لیتیوم: لیتیوم از جمله داروهایی است که در برقراری ثبات خلق و خوی فرد و جلوگیری از نوسانات روانی بسیار موثر است و مدت زیادی است که مورد استفاده قرار می گیرد.

داروهای ضد تشنج: این داروها نیز در ایجاد ثبات رفتار و خلق و خوی بکار رفته و شامل والپروئیک اسید (Depakene، Stavzor)، دی والپروئکس (Depakote) و لاموتریژین (Lamictal) هستند. داروی اسناپین (Saphris) نیز در درمان ترکیب دوره های مختلف این اختلال مفید است.

داروهای آنتی سایکوتیک: مانند آریپیپرازول (Abilify) الانزاپین (Zyprexa)، ریسپریدون (Risperdal) و کوئتیاپین (Seroquel)، می توانند به افرادی که داروهای ضد تشنج در آنها بی تاثیر است کمک کند. تنها آنتی سایکوتیکی که در حال حاضر توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای درمان اختلال دو قطبی موردتایید قرار گرفته کواتیاپین است.

Symbyax: این دارو ترکیبی از داروی ضد افسردگی (فلوکستین) و داروی آنتی سایکوتیک (اولانزاپین) است. این دارو به عنوان داروی درمان افسردگی و تثبیت کننده خلق و خوی و رفتار بکار می رود و توسط FDA برای درمان اختلالات دو قطبی تایید شده است.

بنزودیازپین: این دسته از داروهای ضد اضطراب به بهبود خواب و کاهش اضطراب فرد کمک می کند. مانند کلونازپام (Klonopin)، لورازپام (آتیوان)، دیازپام (والیوم)، کلرودیازپوکساید (لیبریوم) و آلپرازولام (Niravam، Xanax). بنزودیازپین ها به طور کلی برای تسکین اضطراب و به صورت کوتاه مدت استفاده می شود.

روان درمانی

روان درمانی می تواند برای فرد مبتلا به اختلال دو قطبی بسیار موثر باشد و روش ها و تمرینات موثری را به فرد مبتلا ارائه می دهد تا شخص بتواند با استفاده از آنها علائم اختلال دو قطبی را از بین ببرد. روان درمانی همچین با آموزش های که برای حل مسئله به افراد مختلف ارائه می دهد به مرور زمان انعطاف پذیری و عادات خود مراقبتی را به این افرادمی آموزد. روان درمانی برای درمان اختلال دو قطبی در افراد به دو صورت درمان سرپایی و درمان بستری می تواند صورت گیرد.

رفتار درمانی (CBT)

روش رفتار درمانی به افراد برای غلبه به افکار منفی شان بسیار کمک کند. در این روش با توجه به شرایط فرد، به او کمک می شود تا راهکارهای لازم برای کنترل رفتار و خلقیات خود را بیاموزد. روش رفتار درمانی آموزش های لازم به فرد داده می شود تا بتواند رفتار خود را تا حدی زیادی تحت کنترل داشته باشد. رفتار درمانی یکی از بهترین روش های درمان افسردگی در افراد می باشد.

خانواده درمانی

خانواده درمانی به اعضای خانواده کمک می کند تا بتوانند رابطه موثری با فرد مبتلا به اختلال دوقطبی برقرار کنند و استرس موجود در فضای خانه را کاهش دهند. خانواده های افراد مبتلا به اختلال دو قطبی لازم است تا اطلاعات خود را در مورد این اختلال افزایش دهند و راهکار ها و رفتار های صحیح در زمان بروز عملات عصبی را بیاموزند.



/ 0 نظر / 26 بازدید